PL64549B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.IIL1972 64549 KI. 42 h, 20/02 MKP G 01 n» 23/00 CZYTELNIA Falskiej litmwWy If a=i| Twórca wynalazku: Arkadiusz Dziewanowski Wlasciciel patentu: Wojskowa Akademia Techniczna im. Jaroslawa Da¬ browskiego, Warszawa (Polska) Spektrometr rentgenowski o ukladzie Bragg-Brentano z krysztalem pracujacym na odbite promienie „X" Przedmiotem wynalazku jest spektrometr rent¬ genowski o ukladzie Bragg-Brentano z kryszta¬ lem pracujacym na odbite promienie „X", zwlasz¬ cza jego uklad kinematyczny.Znane dotychczas spektrometry tego typu posia¬ daly uklad kinematyczny, w którym istotnym ele¬ mentem przeniesienia ruchu 'byly zespoly kól ze¬ batych zestawiane jako przekladnie slimakowe lub katowe. Równoczesny naped krysztalu i de¬ tektora promieni „X" przemieszczajacych sie wzgledem siebie z dwiema róznymi predkosciami katowymi, bedacymi w stosunku 1:2, realizowa¬ ny byl dotychczas przez stosowanie podwójnej przekladni slimakowej, w której liczba zwojów kazdego slimaka zawsze odpowiadala powyzszej zaleznosci.W spektrometrach gdzie stosowano przekladnie katowe istota przelozenia jest wzajemna zalez¬ nosc ilosci zebów kól wspólpracujacych. Rozwia¬ zania te posiadaja jedna wspólna wade — skom¬ plikowany uklad napedowy z uwagi na duza ilosc czesci co daje malo dokladna powtarzalnosc na¬ stawienia tego samego polozenia katowego. Po¬ nadto gabaryty tych znanych dotychczas urza¬ dzen byly znaczne przez co uniemozliwialy sto¬ sowanie ich we wszystkich procesach technolo¬ gicznych.Celem wynalazku jest umozliwienie szerszego wprowadzenia rentgenowskiej analizy widmowej do ciaglej kontroli przemian zachodzacych pod- 20 25 30 czas procesów technologicznych, zas zadaniem wynalazku jest opracowanie konstrukcji ukladu kinematycznego spektrometru przeznaczonego do osiagniecia tego celu. Cel t?n zostal osiagniety przez zastosowanie w spektrometrze ukladu kine¬ matycznego stanowiacego zespól pantografu skla¬ dajacego sie z co najmniej dwóch dzwigni zwia¬ zanych przegubowo z ramieniem detektora promie¬ ni „X" i elementu konstrukcji wsporczej spektro¬ metru oraz z wodzika wzdluz osi którego prze¬ mieszcza sie wspólna os obrotu dzwigni powodu¬ jac, iz krysztal osadzony na osi obrotu wodzika nadaza za ramieniem detektora promieniowania „X" z predkoscia katowa dwukrotnie mniejsza od predkosci detektora.Zastosowanie ukladu dzwigniowego w sposób za¬ sadniczy upraszcza konstrukcje urzadzenia, poz¬ walajac na pelniejsze wykorzystanie walorów spektrometrii rentgenowskiej w nieniszczacych analizach ilosciowo-jakosciowych pierwiastków od z = 22 Ti do z = 92 U z dostateczna dla celów praktycznych dokladnoscia.Ponadto uklad konstrukcyjny wedlug wynalaz¬ ku posiada okolo dwudziestokrotnie mniejszy cie¬ zar od dotychczas stosowanych ukladów.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie pokazanym na rysunku, który przedsta¬ wia graficznie rzut pionowy ukladu kinematycz¬ nego i bieg promieni „X" w spektrometrze we- 64 54964 549 dlug wynalazku. Linia przerywana oznaczono in¬ ne dowolne polozenie ukladu.Uklad kinematyczny stanowi zespól pantografu, który sklada sie z co najmniej dwu dzwigni D, z których jedna osadzona jest przegubowo na ele¬ mencie A konstrukcji wsporczej spektrometru, a druga zwiazana przegubowo z ramieniem B de¬ tektora promieni „X". W trakcie ruchu ramie¬ nia B po torze kolowym stanowiacym kolo Row- landa, wspólna os O obrotu obu dzwigni D prze¬ mieszcza sie wzdluz wodzika W powodujac, iz krysztal K osadzony na jego osi obrotu nadaza za ramieniem B detektora promieniowania z predkoscia dwukrotnie mniejsza, spelniajac wa¬ runek ogniskowania promieni „X". 10 PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Spektrometr rentgenowski o ukladzie Bragg- -Brentano z krysztalem pracujacym na odbite pro¬ mienie „X", znamienny tym, ze zawiera uklad kinematyczny stanowiacy zespól pantografu skla¬ dajacy sie z co najmniej dwóch dzwigni (D)« zwiazanych przegubowo z ramieniem (B) detek¬ tora promieniowania „X" i elementem strukcji wsporczej spektrometru oraz z wodzika (W) wzdluz osi którego przemieszcza sie wspól¬ na os (O) obrotu obu dzwigni (D), powodujac iz krysztal (K) osadzony ha osi obrotu wodzika na¬ daza za ramieniem (B) detektora (GM) z pred¬ koscia katowa dwukrotnie mniejsza od predkosci detektora (GM). ZF „Ruch" w-wa, zam. 1607-71, nakl. 210 egz. Cena zl 10,— PL