PL64451B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 06.1.1968 (P 124 562) 15.1.1972 64451 KI. 12 o, 25 MKP C 07 c, 61/10 Wspóltwórcy wynalazku: Mieczyslaw Bukala, Stanislaw Witek, Irena Wiecek Wlasciciel patentu: Politechnika Wroclawska, Wroclaw (Polska) Sposób otrzymywania chlorooctanu bornylu Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania chlorooctanu bornylu nie zawierajacego chlorooctanów izobornylu i izofenchylu. Czysty chlorooctan bornylu znajduje zastosowanie do otrzymywania tiocyjanooctanu bornylu o wlasciwosciach owadobójczych, a takze do otrzymywania borneolu nie zawierajacego izoborneolu, co jest wazne dla produkcji niektórych terpenowych srodków leczniczych.Dotychczas znane sposoby otrzymywania chloroocta¬ nu bornylu polegaja badz na estryfikacji borneolu kwa¬ sem chlorooctowym lub chlorkiem chloroacetylu, badz tez na estryfikacji koncentratu pinenowego kwasem chlo¬ rooctowym.Znany jest równiez sposób otrzymywania chloroocta¬ nu bornylu jako produktu przejsciowego w procesie wy¬ twarzania tiocyjanooctanu bornylu (opis patentowy Sta¬ nów Zjednoczonych Ameryki nr 2.217.611) polegajacy na ogrzewaniu mieszaniny koncentratu pinenowego o czystosci 95% i kwasu chlorooctowego przez 12 godzin w temperaturze 125°C, a nastepnie przez 4 godziny w temperaturze 140°C. Na tej drodze otrzymuje sie zlozo¬ na mieszanine estrów, zawierajaca chlorooctanu borny¬ lu, izobornylu, fenchylu i izofenchylu. Zawartosc frakcji estrowej w tak otrzymanej mieszaninie poreakcyjnej nie przekracza 40%, a zawartosc chlorooctanu bornylu w tej frakcji nie przekracza 60%, co daje wydajnosc chlo¬ rooctanu bornylu ponizej 24%. Przyczyna tego sa nie¬ odpowiednie warunki reakcji, w których znacznie przy¬ spiesza sie zachodzace reakcje uboczne. Wydzielenie czystego chlorooctanu bornylu z tak zlozonej mieszani- 10 15 20 25 30 ny jest trudne i wymaga stosowania wysokosprawnej destylacji frakcyjnej pod niskim cisnieniem.Celem wynalazku jest synteza chlorooctanu bornylu nie zawierajacego chlorooctanów izobornylu i izofen¬ chylu, umozliwiajaca wydzielenie chlorooctanu bornylu bez stosowania wysokosprawnej destylacji frakcyjnej.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze znany koncentrat pinenowy, zawierajacy conajmniej 95% alfa- i beta-pinenów i nie wiecej niz 0,1 % polimerów i oksy- zwiazków, estryfikuje sie kwasem chlorooctowym w temperaturze 60—80°C, przy czym estryfikacje prowa¬ dzi sie przez 6—10 godzin. Przez obnizenie temperatury reakcji ponizej 80°C eliminuje sie wiekszosc reakcji ubocznych prowadzacych do powstawania weglowodo¬ rów monoterpenowych oraz chlorooctanów izobornylu i izofenchylu, wskutek czego mieszanina poreakcyjna po odmyciu kwasu chlorooctowego zawiera ponad 50% estrów, a zawartosc chlorooctanu bornylu w tej frakcji wynosi 95%, co daje wydajnosc chlorooctanu bornylu ponad 50%.Zasadnicze korzysci techniczne wynikajace z stosowa¬ nia sposobu otrzymywania chlorooctanu bornylu we¬ dlug wynalazku to wyzsza wydajnosc estryfikacji, wyso¬ ka czystosc frakcji estrowej, wyeliminowanie destylacji frakcyjnej dla wydzielenia chlorooctanu bornylu i otrzy¬ mywanie frakcji estrowej zawierajacej 95% chloroocta¬ nu bornylu z wydajnoscia ponad 50 %.Sposób wedlug wynalazku wyjasniono w oparciu o nizej podany przyklad. 6445164451 3 4 Przyklad. 140 g koncentratu pinenowego zawiera¬ jacego 98% alfa- i beta-pinenów oraz 60 g kwasu chlo¬ rooctowego umieszcza sie w reaktorze zaopatrzonym w mieszadlo, plaszcz grzejno-chlodzacy i termometr, a na¬ stepnie mieszanine ogrzewa sie ostroznie do temperatu¬ ry 75—80°C, nie dopuszczajac do jej przekroczenia.Reakcje prowadzi sie w temperaturze 80°C przy sta¬ lym mieszaniu przez 8 godzin, po czym mieszanine re¬ akcyjna chlodzi sie, przenosi do rozdzielacza i przemy¬ wa kilkakrotnie woda do reakcji obojetnej. Przemyty produkt suszy sie bezwodnym siarczanem sodu, a na¬ stepnie umieszcza w aparacie destylacyjnym i destyluje sie pod cisnieniem 20 mm Hg oddzielajac frakcje weglo¬ wodorów jednopierscieniowych, wrzaca w zakresie ¦¦* 50—90°C,_ a pozostalosc destyluje sie z tego samego ze¬ stawu pod cisnieniem 2 mm Hg odbierajac chlorooctan bornylu wrzacy w zakresie 119—123°C. Otrzymuje sie 90 g chlorooctanu bornylu o czystosci 95%, a jedynym zanieczyszczeniem jaki wykazuje chromatografia gazo¬ wa jest chlorooctan fenchylu. PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób otrzymywania chlorooctanu bornylu, wolnego od chlorooctanów izobornylu i izofenchylu, na drodze estryfikacji w podwyzszonej temperaturze kwasem chlo¬ rooctowym koncentratu pinenowego zawierajacego co- 10 najmniej 95% alfa- i beta-pinenów i nie wiecej niz 0,1% polimerów i oksyzwiazków, znamienny tym, ze miesza¬ nine substratów ogrzewa sie w temperaturze 60—80°C przez 6—10 godzin, po czym z mieszaniny poreakcyjnej po odmyciu kwasu chlorooctowego wydziela sie pro- 15 dukt w znany sposób. WDA-l. Zam. 2190. naklad 250 egz. PL PL