PL64269B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 25.11.1972 %• SLUZBOWY 64269 Ki. 21 a1, 36/18 MKP H 03 k, 19/02 JI8LIOTEKAI fltifc| JMTp »¦*** ***** Wspóltwórcy wynalazku: Tadeusz Skwirczynski, Bogdan Klos Wlasciciel patentu: Instytut Gospodarki Komunalnej, Warszawa (Polska) Elektroniczny przekaznik czasowy Przedmiotem wynalazku jest elektroniczny prze¬ kaznik czasowy zbudowany na lampie elektrono¬ wej sluzacy do opóznionego wlaczania lub wyla¬ czania obwodów elektrycznych, zwlaszcza gdy korzystanie z przekaznika czasowego ma charak¬ ter losowy, a wymagany czas opóznienia jest duzy.Znane elektroniczne przekazniki czasowe skla¬ daja sie z elementu czynnego, przekaznika elektro¬ magnetycznego pobudzanego pradem plynacym przez element czynny, dwójnika RC zapewniaja¬ cego odpowiednia stala czasu przekaznika czaso¬ wego oraz pozostalych elementów zapewniajacych odpowiednie warunki zasilania ukladu. Elementem czynnym jest lampa elektronowa, tyratron lub tranzystor. Duze stale czasowe przekaznika cza¬ sowego przy prostym i tanim ukladzie uzyskuje sie w przypadku zastosowania lampy. Poza tym takie wzgledy jak pewnosc dzialania, istniejace warunki ukladowe itp. przemawiaja niejednokrot¬ nie za stosowaniem ukladu z lampa elektronowa.W znanych lampowych przekaznikach czasowych dwójnik RC jest wlaczony w obwód siatka-katoda.W jednym z istniejacych rozwiazan, w chwili wlaczania przekaznika czasowego, lampa jest za¬ blokowana przez ujemny potencjal naladowanego kondensatora dwójnika RC i wskutek tego cewka przekaznika elektromagnetycznego jest niepobu- dzona; po odlaczeniu napiecia ladujacego, konden¬ sator zaczyna sie rozladowywac az do potencjalu, 2 przy którym lampa zostanie na tyle odblokowana, ze prad anodowy ma wystarczajaca wartosc do pobudzenia cewki przekaznika i na tym konczy sie cykl pracy przekaznika czasowego. 5 Odmiana wyzej opisanego ukladu jest przekaz¬ nik czasowy, w którym napiecie siatka-katoda lampy jest suma dwóch napiec, a mianowicie sta¬ lego napiecia ujemnego wzgledem katody i do¬ datniego napiecia panujacego na równoleglym 10 dwójniku RC; w chwili wlaczania przekaznika czasowego kondensator jest naladowany do takiej wartosci potencjalu, ze prad anodowy plynacy przez cewke pobudza przekaznik elektromagne¬ tyczny; odlaczenie napiecia ladujacego kondensa- 15 tor powoduje, ze kondensator bedzie sie rozlado¬ wywac az do potencjalu, przy którym prad ano¬ dowy lampy ma wartosc mniejsza od pradu trzy¬ mania przekaznika elektromagnetycznego i na tym konczy sie cykl pracy przekaznika czasowego. Wa- 20 da obu opisanych ukladów jest koniecznosc sto¬ sowania dodatkowych zródel napiec stalych oprócz zródla napiecia anodowego lampy. Inny uklad elektronicznego przekaznika czasowego wymaga tylko jednego zródla napiecia tj. anodowego, na- 25 tomiast napiecie do ladowania kondensatora dwój¬ nika RC jest brane z tego zasilacza za pomoca oporowego dzielnika napiecia. Uklad ten nie ma wad dwóch poprzednio opisanych ukladów posia¬ dajacych tylko jedno zródlo napiecia, ale wada 30 jego jest duzy pobór mocy. 64 2693 Niekorzystna cecha wyzej opisanych przekazni¬ ków czasowych, która niejednokrotnie dyskwalifi¬ kuje mozliwosc ich stosowania praktycznego jest to, ze wymagaja one doprowadzenia napiec zasi¬ lajacych — anodowego, ladujacego kondensator i zarzenia — kazdorazowo przed wykorzystaniem przekaznika czasowego. Uklady te niezbyt sie na¬ daja do zastosowan, w których przekaznik cza¬ sowy jest wykorzystywany w sposób przypadko¬ wy i nie ma mozliwosci realizacji, kazdorazowo przed wykorzystaniem przekaznika, operacji prze¬ laczania napiec zasilajacych, np. stosujac prze¬ kaznik czasowy do automatycznego wlaczania swiatel klatki schodowej. Stosowanie wyzej opi¬ sanych ukladów w tego rodzaju zastosowaniach jest nieekonomiczne, gdyz powoduje nieproporcjo¬ nalnie szybsze zuzycie sie poszczególnych pod¬ zespolów, a zwlaszcza katody lampy oraz zwieksza koszty eksploatacji urzadzenia. Ponadto w ukla¬ dach tych wystepuje duzy wplyw napiecia sieci na wielkosc czasu opóznienia przekaznika czaso¬ wego.Celem wynalazku jest opracowanie ukladu prze¬ kaznika czasowego, którego momenty wlaczania maja charakter losowy, tzn. czas wykorzystania przekaznika czasowego i ilosc wlaczen w jednostce czasu sa wielkosciami przypadkowymi, zmniejszyc zaleznosc czasu opóznienia od napiecia zasilania oraz zapewnic minimalne koszty produkcji i eks¬ ploatacji urzadzenia przez zapewnienie prostoty ukladowi, zmniejszenie poboru mocy oraz zwiek¬ szenie trwalosci.Przekaznik czasowy wedlug niniejszego wyna¬ lazku ma konstrukcje zblizona do wyzej opisa¬ nych elektronicznych przekazników czasowych. Za¬ stosowanie dwóch przekazników elektromagnetycz¬ nych w ukladzie, przy czym cewka jednego prze¬ kaznika znajduje sie w Obwodzie anodowym lam¬ py, a cewka drugiego jest polaczona — poprzez styk rozwierny przekaznika pierwszego i pola¬ czony z nim szeregowo styk zwiemy przycisku sterujacego, do którego równolegle jest podlaczony styk zwiemy przekaznika drugiego — z napieciem zasilajacym, pozwala na automatyczne wlaczanie przekaznika czasowego do sieci kazdorazowo po nacisnieciu przycisku sterujacego, co pozwala na korzystanie z przekaznika czasowego w dowolnej chwili czasu przy calkowitym odlaczeniu ukladu od sieci przed nacisnieciem przycisku sterujacego; znaczy to, ze w przeciwienstwie do znanych roz¬ wiazan napiecie zasilania w ukladzie wedlug wy¬ nalazku jest normalnie odlaczone od ukladu prze¬ kaznika czasowego, a jest wlaczane tylko na prze¬ ciag czasu opóznienia.Katoda lampy elektronowej elektronicznego prze¬ kaznika czasowego wedlug wynalazku posiada sta¬ ly potencjal dodatni odniesienia uzyskany przez zastosowanie diody Zenera, a kondensator, któ¬ rego potencjal polaryzuje siatke wzgledem kato¬ dy, jest ladowany przez opornik. Napiecie ladu¬ jace jest brane z diody Zenera, co zapewnia sta¬ losc napiecia ladujacego niezaleznie od pradu ka¬ tody i zmian napiecia zasilajacego i zwieksza w ten sposób dokladnosc czasu opóznienia w po¬ równaniu do znanego ukladu przekaznika czaso- 269 4 wego, w którym kondensator jest ladowany z dziel¬ nika oporowego.Na rysunku przedstawiono w postaci schematu ideowego przyklad wykonania elektronicznego 5 przekaznika czasowego wedlug wynalazku.Przekaznik czasowy jest uruchamiany za po¬ moca przycisku sterujacego 1, po nacisnieciu któ¬ rego napiecie zasilajace jest podawane na uklad przekaznika czasowego. Poprzez styk rozwierny 3 io przekaznika elektromagnetycznego 9 napiecie za¬ silania przechodzi na cewke przekaznika elektro¬ magnetycznego 4. Przekaznik 4 przechodzi na sa- mopodtrzymanie za pomoca styku 2 zapewniajac w ten sposób napiecie zasilania ukladowi prze- 15 kaznika czasowego poprzez transformator 5 oraz uklad prostowniczy zlozony z diody 6 i kondensa¬ tora 7 oraz obciazeniu 16, które jest podlaczone przez styk 15 przekaznika 4 i powoduje rozwarcie styku 12 przekaznika 4 umozliwiajac ladowanie 20 kondensatora 13.W chwili wlaczenia napiecia zasilajacego za¬ czyna sie ladowanie kondensatora 13, poprzez opornik 14 przez napiecie brane z diody Zenera 11, od potencjalu 0 do wartosci, przy której róznica 25 potencjalów miedzy siatka i dodatnio spolaryzo¬ wana wzgledem masy katoda bedzie wystarcza¬ jaco mala, a prad plynacy przez lampe 10 bedzie mial wystarczajaca wartosc do pobudzenia cewki przekaznika elektromagnetycznego 9, który z ko¬ lei spowoduje przerwanie obwodu zasilania cewki przekaznika 4 za pomoca styku 3, powoduje wy¬ laczenie przekaznika czasowego z sieci przez roz¬ warcie styku 2 i odlaczenie obciazenia 16 od sieci za pomoca styku 15 oraz rozladowanie kondensa¬ tora 13 za pomoca styku 12 i konczy w ten spo¬ sób cykl pracy przekaznika czasowego.Wlaczanie napiecia zasilajacego za pomoca przy¬ cisku sterujacego 1, który powoduje doprowadze¬ nie napiecia poprzez styk 3 na cewke przekaz- 40 nika 4, która przechodzi na samopodtrzymanie za pomoca styku 2 oraz wylaczanie napiecia zasila¬ nia ukladu za pomoca styku 3 pobudzonego przez cewke przekaznika 9 na zakonczenie cyklu pracy, zapewnia zasilanie przekaznika czasowego tylko 45 na czas opóznienia, czego nie zapewniaja znane uklady przekazników czasowych. Zastosowany uklad ladowania kondensatora 13, w którym na¬ piecie ladujace posiada wartosc stala dzieki dio¬ dzie Zenera 11 zapewnia wieksza dokladnosc cza- 50 su opóznienia niniejszego przekaznika czasowego w porównaniu ze znanymi ukladami. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 55 1. Elektroniczny przekaznik czasowy zbudowany na lampie elektronowej, znamienny tym, ze sklada sie z przekaznika (9), którego cewka jest wlaczona w obwód anodowy lampy elektronowej (10) oraz z drugiego przekaznika (4) lub stycznika, którego 60 cewka jest polaczona poprzez styk rozwierny (3) przekaznika (9) do napiecia zasilajacego po stro¬ nie pierwotnej lub wtórnej transformatora (5) oraz ze przez styk zwiemy (2) przekaznika (4), który jest polaczony równolegle do przycisku ste- 65 rujacego (1) doprowadzane jest napiecie zasilania64 269 5 6 ukladu przekaznika czasowego w czasie eksploata- moca opornika (8) diody Zenera (11), a siatka lam- cji. py (10) jest polaczona z plusem kondensatora (13),

2. Przekaznik czasowy wedlug zastrz. 1, zna- którego minus jest polaczony z plusem diody (11) mienny tym, ze katoda lampy elektronowej (10) oraz, ze miedzy siatka i katoda lampy (10) wla- jest polaczona z minusem spolaryzowanej za po- 5 czony jest opornik (14).KI. 21 a1,36/18 64269 MKP H 03 k, 19/02 ZF „Ruch" W-wa, zam. 1401-71, nakt. 200 egz. Cena zl 10,— PL PL