Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.XI.1971 64237 KI. 42 k, 50 MKP G 011, 5/10 u i ó i.!''J i b rC A mD- Twórca wynalazku: Zygmunt Kluk Wlasciciel patentu: Zaklady Wlókien Sztucznych „Stilon" Gorzów Wielkopolski (Polska) Sposób pomiaru rozluznienia wlókna cietego i urzadzenie do stosowania tego sposobu i Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru rozluznienia wlókna cietego i urzadzenie do sto¬ sowania tego sposobu.Stopien rozluznienia wlókna cietego mozna ozna¬ czac metoda pomiaru ciezaru wlasciwego wlókna, metoda pomiaru gestosci masy wlókna, metoda po¬ miaru sredniego ciezaru peczka wlókna oraz me¬ toda aerodynamiczna.Metoda pomiaru ciezaru wlasciwego polega na oznaczeniu objetosci odwazonej próbki wlókna poddanego sprasowaniu przy pomocy obciazonej pokrywki.Metoda pomiaru gestosci masy surowca polega na wyznaczeniu glebokosci zanurzenia sie okreslo¬ nego ciezarka w odpowiednio przygotowana próbke wlókna.Metoda pomiaru sredniego ciezaru peczka polega na wyznaczeniu ciezaru pewnej liczby peczków (od 500 do 1500) i obliczeniu sredniej wartosci tego ciezaru.Pomiar metoda aerodynamiczna polega na wy¬ dzieleniu z badanej próbki (15—30 g) elementar¬ nych peczków i okresleniu ich ciezarów, a nastep¬ nie mierzeniu w oszklonej skrzyni (wysokosc 2 m) czasu ich spadania.Metody pomiaru ciezaru wlasciwego wlókna oraz gestosci wlókna odnosza sie do calego runa, sa proste w wykonaniu, ale nie zapewniaja standar¬ towego przygotowania próbki i duzej dokladnosci pomiaru. Metody sredniego ciezaru peczka i aero¬ dynamiczna odnosza sie tylko do peczków wlókien dowolnie wydzielonych z runa. Sa one pracochlon¬ ne i nie reprezentuja stopnia rozluznienia calej badanej partii runa. 5 Celem wynalazku bylo opracowanie takiej me¬ tody pomiaru stopnia rozluznienia wlókna cietego, która odnosi sie do calej partii badanego runa, zapewnia powtarzalnosc wyników pomiaru i daje mozliwosc wykonania pomiaru w krótkim czasie. 10 Cel ten osiagnieto przez opracowanie metody po¬ miaru rozluznienia wlókna cietego, która polega na pomiarze róznicy cisnien — Ap powstalej po obu stronach zgniecionej pneumatycznie próbki wlókna podczas przeplywu powietrza przez te 15 próbke oraz skonstruowanie przyrzadu do pomiaru ta metoda. Wielkosc Ap jest odwrotnie proporcjo¬ nalna do stopnia rozluznienia wlókna cietego.Metoda pomiaru stopnia rozluznienia wlókna cietego wedlug wynalazku polega na zgniataniu 20 próbki za pomoca naglej zmiany cisnienia po¬ wietrza dokonywanej na przemian po obu stro¬ nach zgniatanej próbki, a nastepnie na pomiarze róznicy cisnien Ap po obu stronach standartowo zgniecionej próbki. 25 Urzadzenie pomiarowe sklada sie z komory zaopatrzonej z dwóch stron w automatycznie ste¬ rowane zawory oraz pompy prózniowej, mano¬ metru, miernika przeplywu powietrza i ukladu ste¬ rowniczego. 30 Sposób i urzadzenie wedlug wynalazku daje 6423764237 3 mozliwosc szybkiego pomiaru stopnia rozluznienia wlókna cietego na próbkach pobranych z dowol¬ nych miejsc runa, umozliwiajac otrzymanie powta¬ rzalnych wyników.Urzadzenie do pomiaru rozluznienia wlókna cie¬ tego jest przedstawione na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia schemat ogólny urzadzenia, a fig. 2 — schemat zespolu programujacego.Urzadzenie przedstawione na fig. 1 sklada sie z komory pomiarowej 1, która od góry zakonczona jest korkiem 2 z otworem 3. Z korkiem 2 jest uchylnie polaczona przykrywka 4 z precikiem 5.Od dolu komora 1 jest zakonczona korkiem 6 z otworem 7, który od wewnatrz komory 1 osloniety jest siatka 8. W otworze 7 korka 6 osadzony jest rozgaleziacz 9 zamykany korkiem 10 z otworem 11 i przykrywka 12 z precikiem 13.Z rozgaleziaczem 9 jest polaczony poprzez ka- pilare 14 i naczynie 15 manometr 16 i rotametr 17.Rozgaleziacz 9 jest równiez polaczony z pompa prózniowa za pomoca przewodu 18 z zaworem 19.Na wysokosci zaworu 19 przewód 18 posiada do¬ datkowy przewód boczny 20 z kapilara.Urzadzenie automatyzujace proces zgniatania próbki wlókna sklada sie z zamknietych zbiorni¬ ków z woda 21 i 22 polaczonych na sztywno prze¬ wodem 23 usytuowanym sztywno na sworzniu 24.Sworzen 24 je^t obrotowo osadzony w statywce 25.Do sworznia 24 jest na szytwno równiez przymo¬ cowana obudowa 26 zespolu programujacego. We¬ wnatrz obudowy 26 usytuowany jest przesuwnie blok 27 zakonczony z jednej strony pretem 28, a z drugiej ramieniem 29 z profilowanym zakon¬ czeniem 30.Blok 27 posiada otworki 31 ze sprezynkami 32, do których przymocowane sa przyciski 33. Obu¬ dowa 26 jest wycieta na powierzchni dolnej z po¬ zostawieniem krawedzi oporu 34. Na czesci preta 28, znajdujacej sie w obudowie 26, nawinieta jest sprezyna 35.W naczyniu 22 jest sztywno osadzona rurka 36 o dlugosci zblizonej do wysokosci naczynia, która przy wylocie z naczynia jest elastycznie polaczo¬ na przewodem 37 z rozgaleziaczem 9.Ze statywem 25 jest sztywno polaczony pret 38, do którego przymocowane sa prety 39 i 40. Pret 40 jest przegubowo polaczony z pretem 41, na któ¬ rym jest zawieszona linka 42 polaczona z preci¬ kiem 13 przykrywki 12. Pret 38 jest zakonczony zapadka 43, która unieruchamia ramie 29 w mo¬ mencie ich styku.W celu otrzymania standartowo zgniecionej prób¬ ki wlókna cietego zamyka sie zawór 19 na przewo¬ dzie 18 i uruchamia sie pompe prózniowa oraz otwiera sie komore pomiarowa 1 od góry przez wyjecia korka 2 i stopniowo wprowadza sie prób¬ ke 44, a nastepnie zamyka sie komore 1. Wtedy powstaje próznia w komorze pomiarowej 1 i w zbiorniku 22, co powoduje zassanie wody ze zbior¬ nika 21. Konsekwencja tego jest obrót sworznia 24 ze sztywno polaczonym zespolem programujacym, którego profilowane zakonczenie 30 podnosi precik 5 z przykrywka 4. Przez otwór 3 w korku 2 dosta¬ je sie powietrze z otoczenia do komory 1 zgniata¬ lo 15 20 25 30 35 40 45 50 55 jac próbke 44. Po zapowietrzeniu komory 1 i zbior¬ nika 22 woda ze zbiornika 22 wraca do zbiornika 21 przechylajac zespól programujacy do wyjscio¬ wego polozenia co powoduje zamkniecie komory 1 od góry oraz zderzenie sie preta 39 z przyciskiem 33 znajdujacym sie przy krawedzi oporu 34. Wcis¬ niety przycisk 33 pozwala na wysuniecie sie bloku 27 wraz z ramieniem 29, którego profilowane za¬ konczenie 30 podnosi pret 41 polaczony za pomoca linki 42 z precikiem 13 przykrywki 12 co powo¬ duje otwarcie komory 1 od dolu. Gwaltowne wej¬ scie otaczajacego powietrza do komory 1 przesuwa próbke 44 ku górze komory 1 powodujac jej po¬ nowne zgniecenie. Czynnosci zgniatania próbki powtarza sie zaprogramowana ilosc razy, az do zatrzymania sie ramienia 29 na zapadce 43. Na standartowo zgniecionej próbce wlókna cietego przeprowadza sie pomiar w nastepujacy sposób: otwór 3 korka 2 laczy sie z rotametrem 17, w któ¬ rym szybkosc przeplywu powietrza ustawia sie za pomoca zaworu 19 na przewodzie 18 i odczytuje sie róznice cisnien po obu stronach zgniecionej próbki na manometrze 16.Czas jednego pomiaru wynosi okolo 5 minut.Wskazane jest przeprowadzenie pomiarów dla 5 próbek wlókna.Przedstawione urzadzenie do pomiaru stopnia rozluznienia wlókna cietego moze byc stosowane przy badaniach nad poprawa procesu wlókna oraz kontroli pólproduktu w róznych stadiach (prepa¬ rowanie, suszenie, rozluznianie, zgrzeblanie).Dokladnosc metody okreslono (tabela I) na prób¬ kach wlókna zgrzeblonego (3) charakteryzujacych sie w odróznieniu od próbek wlókna niezgrzeblo- nego (1, 2) jednakowym stopniem rozluznienia.Tabela I Pomiary stopnia rozluznienia (p — mm wlókna typu bawelnianego Hg) 1 1 2 3 Wlókno wysuszone pobrane przed szarpaczem Wlókno wysuszone pobrane za szarpaczem Wlókno zgrzeblone na zgrzeblarce laboratoryjnej 275 ± 39 235 ± 22 174+4 65 Ilosc pomiarów — 10 Podane przedzialy ufnosci odpowiadaja poziomowi ufnosci = 0,95 PL