Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.XI.1971 64135 KL 39 b4,1/04 MKP C 08 f, 1/04 UKD Wspcltwórcy wynalazku: Harry Piechowiak, Zdzislaw Starczyk, Jerzy Baran Wlasciciel patentu: Spóldzielnia Inwalidów „Winiplex", Oswiecim-Brzezinka (Polska) Sposób wytwarzania pretów z tworzyw sztucznych i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania pretów z tworzyw sztucznych, zwlaszcza pretów do celów elektrotechnicznych i galanteryjnych oraz urzadzenie do wykonywania tego sposobu.Znany jest sposób wykonywania pretów z two¬ rzyw sztucznych do urzadzen elektronicznych i wy¬ robów galanteryjnych, zwlaszcza pretów o srednicy od 6 do 50 mm poprzez polimeryzacje pochodnych akrylowych.Wytwarzanie pretów z tworzyw sztucznych meto¬ da polimeryzacji wedlug znanego sposobu polega na tym, ze monomer w postaci plynu wlewa sie do pionowo ustawionych form szklanych, umieszczo¬ nych w metalowym koszu. Kosz wraz z umieszczo¬ nymi w nim formami wypelnionymi plynnym mo¬ nomerem, przy pomocy urzadzenia dzwigowego, za¬ nurza sie w zbiorniku wypelnionym ciecza o tem¬ peraturze 50°C. Szybkosc zanurzenia form wynosi okolo 1 cm/godz. Stalosc temperatury kapieli utrzy¬ muje sie za pomoca termostatu.Proces polimeryzacji konczy sie z chwila calko¬ witego zanurzenia napelnionych monomerem form w kapieli, nastepnie po usunieciu form, najczesciej przez ich rozbicie, prety poddaje sie hartowaniu.Wytwarzanie pretów z tworzyw sztucznych we¬ dlug znanego sposobu posiada wiele niedogodnosci.Jednym z podstawowych parametrów technicznych, ^gwarantujacych prawidlowa strukture wewnetrzna wytwarzanych pretów z tworzyw sztucznych, jest 10 20 25 30 utrzymanie stalej, równomiernej temperatury ka¬ pieli podczas calego procesu polimeryzacji.Podczas wytwarzania pretów wedlug znanych spo¬ sobów, napotyka sie powazne trudnosci z odprowa¬ dzeniem ciepla wytworzonego podczas polimeryzacji.Odprowadzenie ciepla z kapieli znajdujacej sie w bezposrednim sasiedztwie form, podczas kiedy ciecz chlodzaca pozostaje bez ruchu, droga normalnej cyr¬ kulacji jest niewystarczajace. Na skutek miejsco¬ wych róznic temperatury cieczy chlodzacej, naste¬ puje miejscowe przegrzanie form, proces polimery¬ zacji przebiega nierównomiernie, w strefach wol¬ niej chlodzonych proces polimeryzacji nastepuje szybciej, pary powstajace podczas procesu w po¬ staci pecherzy gazowych ze strefy przegrzanej, a wiec silniej zageszczonej, nie zdaza wydostac sie na powierzchnie form, w wyniku czego tworza sie pecherze gazowe w masie wytwarzanych pretów.Prety z tworzyw sztucznych o niejednolitej struk¬ turze, a wiec posiadajace pecherze gazowe, stano¬ wia produkt nieuzyteczny.Celem wynalazku jest opracowanie takiego spo¬ sobu wytwarzania pretów z tworzyw sztucznych, zwlaszcza z pochodnych akrylowych, które po za¬ konczeniu procesu polimeryzacji posiadalyby jedno¬ lita strukture masy tworzywa, to znaczy nie posia¬ dalyby pecherzy gazowych, oraz opracowanie ta¬ kiego urzadzenia do wykonywania tego sposobu, które zdolne byloby utrzymac stala temperature ka¬ pieli podczas calego procesu polimeryzacji, warun- 641353 kuja prawidlowosc przebiegu procesu technologicz¬ nego.Zgodnie z wytyczonym zadaniem cel ten osiagnie¬ to dzieki temu, ze formy napelnione plynnym mo¬ nomerem, podczas calego procesu polimeryzacji po- 5 zostaja bez ruchu, a ciecz podgrzana do odpowied¬ niej temperatury, zaleznej od gatunku polimeryzo¬ wanego tworzywa, wprowadzona jest do zbiornika, w którym umieszczone sa formy, napelniajac go stopniowo z okreslona szybkoscia podnoszenia lustra 10 cieczy. Ciecz pozostaje w ciaglym ruchu przez caly czas trwania procesu polimeryzacji, zapewniajac w ten sposób utrzymanie wyrównanej temperatury calej kapieli.Prety z tworzyw sztucznych wytwarzane sposo- 15 bem wedlug wynalazku, dzieki wyeliminowaniu miejscowych przegrzan poprzez ruch cieczy w zbior¬ niku, posiadaja jednolita strukture, pozbawiona pe¬ cherzy gazowych, przez co osiagaja pelna wartosc techniczna. 20 Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wyna¬ lazku, sklada sie ze zbiornika najlepiej stalowego, wyposazonego w plyte perforowana, umieszczona na niewielkiej wysokosci ponad dnem zbiornika, zas na okolo 2/3 wysokosci zbiornika umieszczona jest 25 równolegle do dna plyta rozstawcza z otworami przystosowanymi do srednicy form z monomerem.W przestrzeni pomiedzy dnem zbiornika a plyta podporowa — perforowana, umieszczona jest pom¬ pa przeplywowa z usytuowanym obok grzejnikiem. 30 którego wlaczanie i regulowanie wedlug zadanej temperatury nastepuje poprzez znany termoregula¬ tor, umieszczony ponad zbiornikiem, przy czym dzia¬ lanie tego termoregulatora jest w sposób ciagly ko¬ rygowane za pomoca czujnika umieszczonego w po- 35 blizu plyty podporowej.W przykladowym sposobie wytwarzania pretów z tworzyw sztucznych wedlug wynalazku, formy w ksztalcie rur, najkorzystniej szklanych, napelnione plynnym monomerem, ustawia sie na plycie podpo- 40 rowej wewnatrz zbiornika, wprowadzajac je po¬ przez otwory w górnej plycie rozstawczej, po czym wprowadza sie na powierzchnie plyty podporowej cienka warstwe cieczy. Po ustaleniu temperatury cieczy na wysokosci niezbednej dla okreslonego pro- 45 cesu polimeryzacji, wprowadza sie ciecz ze stala szybkoscia do zbiornika az do jego napelnienia, w momencie napelnienia zbiornika proces polimery¬ zacji jest zakonczony i wówczas odprowadza sie ciecz ze zbiornika z dowolna, znaczna szybkoscia, 50 po czym spolimeryzowane prety przekazuje sie do dalszych procesów technologicznych.Przykladowe rozwiazanie konstrukcyjne urzadze¬ nia do stosowania sposobu wedlug wynalazku uwi¬ doczniono na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 55 przedstawia urzadzenie w przekroju wzdluznym, fig. 2 urzadzenie w przekroju poprzecznym, fig. 3 urzadzenie w widoku z góry.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie ze zbior¬ nika 1 najlepiej o ksztalcie prostokata ze szczel- 60 nym dnem i scianami bocznymi, przy czym wzdluz dna znajduje sie kanal przeplywowy 13 zasilany z zewnetrznego zasobnika zaworem kalibrowym 3 i polaczony z przestrzenia 6 utworzona nad dnem zbiornika 1 przez plyte podporowa 7 perforowana, 85 64135 ¦ ¦ ¦ 4 zas równolegle do plyty podporowej 7 w poblizu^ górnej krawedzi zbiornika 1 jest umieszczona plyta_ rozstawcza 4, z równomiernie rozmieszczonymi otwo¬ rami prowadzacymi dla form 2, przy czym kanal 13 jest polaczony z przestrzenia 6 otworem wlotowym 5 i wylotowym 8.Wewnatrz kanalu 13 w poblizu otworu wlotowego < 5 jest umieszczona pompa przeplywowa 10 z usytuo¬ wanym w poblizu grzejnikiem 9 polaczonym prze¬ wodem z trwale przytwierdzonym do górnej kra¬ wedzi zbiornika 1 termoregulatorem 11, sprzezonym przewodami z czujnikiem 12, umieszczonym we¬ wnatrz zbiornika 1 na poziomie plyty podporowej 7...Sposób wedlug wynalazku zapewnia wytwarza¬ nie pretów z tworzyw sztucznych z wyeliminowa¬ niem miejscowego przegrzania form i przez to likwi¬ duje straty produkcyjne wywolywane wadami struk¬ tury wewnetrznej wyrobu.Urzadzenie do stosowania wynalazku eliminuje kosztowne urzadzenie dzwigowe wraz ze skompli¬ kowanymi mechanizmami niezbednymi przy stoso¬ waniu znanej metody wytwarzania pretów poprzez zanurzanie form z plynnym monomerem.Rozwiazanie wedlug wynalazku zmniejsza pra¬ cochlonnosc procesu i obniza koszty wytwarzania pretów z tworzyw sztucznych. PL