PL64122B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 20.XII.1971 64122 Z/03 KI. 8 m, &8» M& MKP D 06 p, 5*2. F& CZYTELNIA Urzedu rcrtentowego Potskte] Rzeczyrcs-tf t\ Lrtmj Wspóltwórcy wynalazku: Tadeusz Zyzniewski, Tadeusz Skwarski, Kry¬ styna Basinska Wlasciciel patentu: Instytut Wlókiennictwa, Lódz (Polska) Sposób przygotowania wlókien poliestrowych, pólproduktów i wy¬ robów wlókienniczych z wlókien poliestrowych do intensywnego barwienia barwnikami zawiesinowymi Przedmiotem wynalazku jest sposób przygotowa¬ nia wlókien poliestrowych, pólproduktów i wyro¬ bów wlókienniczych z wlókien poliestrowych do intensywnego barwienia barwnikami zawiesinowy¬ mi.Szybkosc i intensywnosc wybarwien wlókien po¬ liestrowych barwnikami zawiesinowymi zalezy od struktury chemicznej barwnika, struktury wlókna oraz od sposobu przygotowania powierzchni wlók¬ na przed procesem barwienia. Przygotowanie to polega na usunieciu z powierzchni wlókna wosków i tluszczów, obecnosc których utrudnia proces far¬ bowania i pogarsza jakosc wybarwienia. Mimo sta¬ rannego przygotowania powierzchni wlókien w ka¬ pielach wodnych z dodatkiem srodków pioracych, proces barwienia niektórych rodzajów wTlókien w kapielach wodnych jak na przyklad wlókien poli¬ estrowych trwa bardzo dlugo.W celu przyspieszenia procesu barwienia stosuje sie podwyzszona powyzej 100°C temperature kapie¬ li barwiacej lub dodawanie do kapieli speczniaja¬ cych przenosników.Podwyzszenie temperatury kapieli barwiacej po¬ wyzej 100°C, równoznaczne z podwyzszeniem cis¬ nienia, skraca proces barwienia, przez zwiekszenie do 90l0/o sorpcji barwników zawiesinow7ych. Wyso¬ ki stopien sorpcji barwników zawiesinowych moz¬ na uzyskac równiez bezcisnieniowo w temperaturze' do 100°C dodajac do kapieli barwiacej przenosniki speczniajace wlókno i zwiekszajace jego srednice. 10 15 20 25 30 Cisnieniowe barwienie wlókien poliestrowych wymaga stosowania specjalnie skonstruowanych, drogich aparatów. Ujemnym zjawiskiem przy tym sposobie barwienia jest rozpuszczanie w tempera¬ turze powyzej 105°C i wytracanie sie w czasie plu¬ kania cyklicznych oligomerów z wlókna poliestro¬ wego i osadzanie sie ich na wlóknach i czesciach aparatury. Mimo dodawania do kapieli barwiacej dyspergatorów, zabarwione dyspersje brudza czesci aparatury cisnieniowej, wplywajac niekorzystnie na odcien wybarwien w przypadku zmiany barwnika.Sposób barwienia przy zastosowaniu przenosni¬ ków, których wiele posiada wlasciwosci toksyczne, stwarza niebezpieczenstwo zatrucia obslugi, powo¬ duje równiez powstawanie niespieralnych zapla- mien, obnizajacych jakosc farbowanych wyrobów7.Znany jest sposób intensyfikacji wybarwienia wlókien, pólproduktów oraz wyrobów wlókienni¬ czych z wlókien poliestrowych, barwionych barwni¬ kami zawiesinowymi w roztworze wodnym przez dodawanie do kapieli niespeczniajacego rozpusz¬ czalnika na przyklad chloroformu. Wada tego spo¬ sobu jest tworzenie sie dwufazowych ukladów e- mulsyjnych w urzadzeniach farbiarskich, powodu¬ jacych nierównomiernosc wybarwien, szczególnie przy okresowych procesach farbiarskich. W pow¬ szechnie stosowanych urzadzeniach barwiacych o- pisany sposób stwarza niebezpieczenstwo wydzie¬ lania sie pewnej ilosci rozpuszczalnika, grozacego zatruciem obslugi. Dodatkowym mankamentem te- 641223 go sposobu sa duze straty rozpuszczalnika i trud¬ nosci w usunieciu go z kapieli barwiacej przed wpuszczeniem jej do scieków.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu u- mozliwiajacego zwiekszenie szybkosci i intensyw- 5 nosci wybarwien wlókien poliestrowych barwnika¬ mi zawiesinowymi bez koniecznosci stosowania podwyzszonego cisnienia lub przenosników i poz¬ bawionego niekorzystnych cech wystepujacych w wymienionych sposobach barwienia. 10 Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze wlókna, pólprodukty lub wyroby wlókiennicze na przyklad prana lub nie prana tkanine albo dziani¬ ne przepuszcza sie przez wrzace, stabilizowane lub niestabilizówane — trójchloroetylen albo cztero- 15 chloroetylen lub inne rozpuszczalniki organiczne o temperaturze wrzenia powyzej 60°C. Do rozpusz¬ czalnika dodaje sie anionoczynne lub niejonowe srodki powierzchniowoczynne, rozpuszczajace sie klarownie w rozpuszczalniku, zwlaszcza sól sodowa 20 kwasu heksylosulfobursztynowego lub mieszanine etoksylowanych mono- i dwualkilofosforanów w ilosci 3—50 g/l rozpuszczalnika. Jako srodka stabi¬ lizujacego dodaje sie fosforanowany — eter alki- loglicerylowy, epichlorohydryne lub ich mieszani} e 25 w ilosci 10—45 g/l. Dodanie wyzej wymienionych srodków powoduje jeszcze szybsze i intensywniej¬ sze wyciaganie barwnika zawiesinowego z wodnej kapieli barwiacej.Czas przepuszczania lub napawania wlókna, pól- 30 produktów lub wyrobów wlókienniczych wrzacym rozpuszczalnikiem z dodatkiem wspomnianych srodków chemicznych wynosi od 10 sekund do 15 minut, w zaleznosci od tego, czy proces ten prze¬ biega w urzadzeniu pracujacym w sposób ciagly 35 czy tez okresowy.Nastepnie wlókna, pólprodukty lub wyroby wló¬ kiennicze odzyma sie lub odwirowuje do okolo 30% zawartosci rozpuszczalnika, po czym poddaje sie krótkotrwalemu dzialaniu pary wodnej nasyconej 40 w czasie nie przekraczajacym 20 sekund lub kapie¬ li wodnej w temperaturze ponizej 60°C i w czasie nie przekraczajacym 5 minut, redukujac w ten sposób zawartosc rozpuszczalnika we wlóknie, pól¬ produkcie lub wyrobach wlókienniczych do okolo 45 60/o dla czterochloroetylenu lub okolo 4°/o dla trój¬ chloroetylenu. Dzieki temu utrzymuje sie na po¬ wierzchni wlókna otoczke oraz rozpuszczalnik za¬ absorbowany przez wlókna, co jest niezbednym warunkiem skutecznej intensyfikacji pózniejszego 50 wybarwienia.Proces wlasciwego wybarwienia prowadzi sie w czasie krótszym niz 50 godzin od chwili napawa- 4 nia wlókien, pólproduktów lub wyrobów wlókien¬ niczych rozpuszczalnikiem, poniewaz zaabsorbowa¬ ny przez wlókno w trakcie goracej ekstrakcji roz¬ puszczalnik ulega powolnej, stopniowej desorpcji.Powyzej 50 godzin zawartosc czterochloroetylenu we wlóknie spada ponizej 3°/o, a trójchloroetylenu ponizej 1 °/o, co w wysokim stopniu obniza efekty intensyfikacji.Utworzona na powierzchni wlókna otoczka oraz zaabsorbowany przez wlókno rozpuszczalnik sa trwale i odporne na pranie, plukanie itp. procesy pomocnicze, jezeli temperatura kapieli nie przekra¬ cza 60°C, a w temperaturze powyzej 60°C czas obróbki nie jest dluzszy od 1 minuty.Dodatkowa zaleta sposobu wedlug wynalazku jest to, ze dla uzyskania wybarwien o glebokosci i in¬ tensywnosci osiaganej dotychczasowymi sposobami barwienia zuzycie barwnika jest 2—3-krotnie mniejsze. PL PL PL PL PL PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób przygotowania wlókien poliestrowych, pólproduktów i wyrobów wlókienniczych z wlókien poliestrowych do intensywnego barwienia barwni¬ kami zawiesinowymi, znamienny tym, ze wlókna, pólprodukty lub wyroby wlókiennicze napawa sie wrzacym stabilizowanym lub niestabilizowanym trójchloroetylenem, czterochloroetylenem lub innym rozpuszczalnikiem organicznym o temperaturze wrzenia powyzej 60°C przez okres od 10 sekund do 15 minut, przy czym do rozpuszczalnika dodaje sie anionoczynne lub niejonowe srodki powierzchnio¬ woczynne, zwlaszcza sól sodowa kwasu heksylosul¬ fobursztynowego lub mieszanine etoksylowanych mono- i dwualkilofosforanów w ilosci 3—5 g/l oraz fosforanowany eter alkiloglicerylowy, epichlorohy¬ dryne lub ich mieszanki w ilosci 10—45 g/l, po czym napawane wlókna, pólprodukty lub wyroby wlókiennicze, odzyma sie lub odwirowuje do za¬ wartosci 30Vo rozpuszczalnika we wlóknach, pól¬ produktach lub w wyrobach wlókienniczych, a na¬ stepnie przez dzialanie pary wodnej nasyconej w czasie ponizej 20 sekund lub kapieli wodnej o tem¬ peraturze ponizej 60°C i w czasie ponizej 5 minut, redukuje sie zawartosc rozpuszczalnika we wlók¬ nach, pólproduktach lub w wyrobach wlókienni¬ czych od 2—8°/o.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze proces barwienia wlókien, pólproduktów lub wy¬ robów wlókienniczych prowadzi sie w czasie krót¬ szym niz 50 godzin od chwili napawania ich wrza¬ cym rozpuszczalnikiem. WDA-1. Zam. 1716. Nakl. 250 egz. PL PL PL PL PL PL PL