Pierwszenstwo: Opublikowano: 28.111.1969 (P 132 637) 20.XI.1971 63837 KI. 5 a, 9/16 MKP E 21 b, 9/16 Wspóltwórcy wynalazku: Edmund Kaczmarczyk, Stanislaw Burzynski, Jadwiga Zurko Wlasciciel patentu: Przedsiebiorstwo Geologiczne Przedsiebiorstwo Panstwowe, Wroclaw (Polska) Swider rurowy Przedmiotem wynalazku jest swider rurowy otwiera¬ ny, przeznaczony do wiercenia otworów w skalach miek¬ kich.Znane sa rózne odmiany konstrukcyjne swidrów ruro¬ wych otwieranych, przeznaczone do wiercenia otworów geologicznych, przy stosowaniu okretnego systemu wier¬ cenia, lecz posiadaja one wiele niedogodnosci. W zna¬ nych swidrach rurowych, w których zastosowano roz¬ wiazania, pozwalajace na otwieranie pojemnika ruro¬ wego swidra do pobierania nawierconych próbek skal, lecz zastosowane w nich mechanizmy sa tak rozwiaza¬ ne, ze czas wykonywania operacji otwierania i zamy¬ kania jest stosunkowo dlugi.W znanym rozwiazaniu swidra rurowego o otwiera¬ nym pojemniku rurowym zastosowano bagnetowe zam¬ ki w górnej i dolnej czesci pojemnika rurowego dla -otwieranej czesci rurowej swidra a zabezpieczenie przed przypadkowym otwarciem sie pojemnika w czasie wier¬ cenia czy zapuszczania lub wyciagania swidra rurowego z otworu, uzyskano przez zastosowanie nakrecanego na prawym gwincie w dolnej czesci pojemnika rurowego segmentu cylindrycznego z ostrzami urabiajacymi do zwiercania skaly.Przy przedstawionym rozwiazaniu, pobieranie próbek geologicznych z pojemnika rurowego swidra zwiazane jest z odkreceniem segmentu cylindrycznego z ostrzami urabiajacymi oraz odryglowaniem dwu zamków bagne¬ towych, najczesciej zanieczyszczonych piaskiem, glina, mulkami itp. bo w takich skalach najczesciej prowadzo- 10 15 20 25 30 dzone jest wiercenie, co dodatkowo utrudnia wykony¬ wanie tych czynnosci.W innych znanych rozwiazaniach swidrów rurowych otwieranych, mechanizmy otwierajace zawiasowe, czy dzwigniowe z ciegnem wyprowadzonym do lacznika górnego po stronie wewnetrznej pojemnika rurowego, z uwagi na ich zewnetrzne wymiary, sa przyczyna zmniej¬ szania postepu wiercenia swidrami na skutek wzrostu oporów wewnetrznych przy mechanizmach umieszczo¬ nych wewnatrz swidra lub zewnetrznych przy umiesz¬ czeniu ich na zewnatrz swidra.Swider rurowy otwierany wedlug wynalazku, który ma . w górnej czesci lacznik dwuramienny z jednym ramie¬ niem obrotowym wokól sworznia, pojemnik rurowy przeciety wzdluznie na dwie równe czesci polaczone z ramionami lacznika w górnej czesci, oraz segmentami urabiajacymi skale w dolnej czesci z wmontowanymi w dolnej czesci rurowej swidra na krawedziach przeciecia symetrycznie dwoma zamkami suwakowymi z dociskiem sprezynowym, daje gwarancje szybkiego otwierania i zamykania swidra w czasie jego eksploatacji.Istotna cecha wynalazku sa zamki suwakowe z zasto¬ sowaniem sprezyn srubowych dociskajacych suwaki w polozeniu zamknietym, które zabezpieczaja swider przed przypadkowym i niepozadanym jego otwarciem w czasie wiercenia czy podczas zapuszczania do otworu lub wyciagania z otworu, zas do wyjmowania próbek geologicznych z pojemnika rurowego i segmentów ura¬ biajacych pozwalaja na szybkie otwarcie swidra przez przesuniecie suwaków w zamkach w dolne polozenie. 6383763837 Obrotowe ramie w laczniku swidra pozwala na pelne otwarcie jednej czesci rurowej pojemnika swidra wraz z jednym segmentem urabiajacym skale.Przyklad wykonania wynalazku przedstawiono na ry¬ sunku, przy czym fig. 1 i fig. 2 pokazuje widok ogólny swidra rurowego w dwu rzutach, fig. 3 pokazuje rzut poziomy swidra w przekroju plaszczyzne oznaczona li¬ nia A—A, a fig. 4 i fig. 5 pokazuje zamek swidra ruro¬ wego w rzucie pionowym i poziomym.Swider rurowy otwierany pokazany na rysunku fig. 1, fig. 2 i fig. 3 sklada sie z dwu segmentów urabiaja¬ cych 1 z ostrzami skrawajacymi, polaczony przy pomo¬ cy spawu z dwoma czesciami rurowymi 2 pojemnika swidra, oraz lacznika dwuramiennego 4 zakonczonego w górnej czesci czopem nagwintowanym lub innym ele¬ mentem sluzacym do polaczenia swidra z przewodem wiertniczym.Lacznik dwuramienny 4, ma jedno z ramion obroto¬ we wokól osi sworznia j5 zabezpieczonego przed wysu¬ nieciem nakretka 6. Czesci rurowe 2 pojemnika swidra, polaczone sa z ramionami lacznika 4 przy pomocy spa¬ wu lub nitów. W dolnej czesci swidra, symetrycznie do krawedzi styku dwu czesci rurowych 2 pojemnika swi¬ dra, wmontowane sa dwa zamki 3. Zamek 3 fig. 4 i fig. 5 — sklada sie z czesci prawej 7 i czesci lewej 8, suwaka 9, sprezyny srubowej 10, wkretu 11 i nitów 12 laczacych plytki zewnetrzne i wewnetrzne zamka.Plytki zewnetrzne i wewnetrzne w przekroju po¬ przecznym fig. 5 maja profil okragly o promieniu rów¬ nym promieniowi pojemnika rurowego swidra. Plytki zamka po stronie stykajacej sie z soba maja kanaly wzdluzne, w którym pracuje suwak 9 i sprezyna sru¬ bowa 10.Suwak 9 i sprezyna srubowa 10 zabezpieczone sa przed wypadnieciem wkretem blokujacym 11. Czesci prawe 7 i lewe 8 zamka, sa wmontowane do czesci ru¬ rowych pojemnika za pomoca spawu.Dzialanie swidra rurowego otwieranego wedlug wyna¬ lazku jest nastepujace: Swider rurowy zapuszczony jest do otworu wiertni¬ czego w polozeniu zamknietym. Zamykanie swidra wy¬ konuje sie poprzez odciagniecie suwaków zamka 9 w dolne polozenie, zwarcie na krawedziach styku dwu cze¬ sci rurowych swidra 2 i po zazebieniu sie lewych i pra¬ wych czesci zamków 7 i 8 poluzowanie odciagnietych suwaków.Sprezyny srubowe 10 powoduja przesuniecie suwa¬ ków 9 w górne polozenie wywierajac jednoczesnie staly ich docisk w tym polozeniu, przez co uzyskuje sie pew¬ ne zabezpieczenie swidra przed przypadkowym otwar- 5 ciem w czasie wiercenia czy w czasie zapuszczania swi¬ dra do otworu lub jego wyciagania.Swider napelniony zwiercona skala, po wyciagnieciu z otworu dla pobrania z niego próbek geologicznych czy celem usuniecia zwiercin, otwiera sie poprzez odciag- M niecie suwaków w zamkach w dolne polozenie oraz od¬ chylenie obrotowej czesci rurowej.Z otwartego swidra, pobieranie próbek geologicznych jest bardzo dogodne, mozna je pobierac swobodnie, z wybranych odcinków na calej dlugosci napelnienia swidra, jak równiez ulatwione jest szybkie oczyszczenie swidra ze zwiercin i przygotowanie do dalszej pracy. 15 20 25 30 35 PL