PL63496B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 25. X. 1971 63496 KI. 87 a, 18 MKP B 25 c, 1/10 UKD Wlasciciel patentu: Hilti Aktiengesellschaft, Schaan (Lichtenstein) Urzadzenie z magazynkiem ladunków prochowych do wstrzeliwania kolków Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wstrzeliwania kolków zawierajace oslone lufy, lufe ulozyiskowana przesuwnie wzdluz osi w tej oslonie, komore ladunku prochowego umieszczona wspólosiowo w przeciwnym do kierunku wbijania konca lufy oraz iglice umieszczona obok komory ladunku prochowego na równoleglej osi.W znanych urzadzeniach tego rodzaju po wbi¬ ciu kazdego kolka trzeba nie tylko wprowadzic nowy kolek, lecz takze zaladowac go nowym la¬ dunkiem prochowym. Powoduje to dodatkowa stra¬ te czasu poniewaz z uwagi na ich budowe wpro¬ wadzenie nowego ladunku prochowego zwiazane jest z pewnymi trudnosciami, zwlaszcza gdy uzy¬ wa sie urzadzenie w zimie a obslugujacy ma na rekach rekawice.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszej wa¬ dy znanych urzadzen i opracowanie takiego urza¬ dzenia, w którym nie trzeba byloby po wbiciu kazdego kolka ladowac pojedynczych ladunków prochowych. Zadanie to zostalo rozwiazane we¬ dlug wynalazku w ten sposób, ze urzadzenie to posiada kanal do umieszczania w nim magazyn¬ ku ladunków prochowych, polozony prostopadle do osi glównej urzadzenia, przy czym ladunki prochowe po wprowadzeniu magazynku ladunków prochowych do kanalu ulozone sa w zasadzie równolegle do osi glównej urzadzenia.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia szcze¬ gólnie prosta i zajmujaca malo miejsca budowe 10 15 20 25 30 strzalowego urzadzenia z magazynkiem Ladun¬ ków prochowych do wstrzeliwania kolków. Ko¬ rzystne jest gdy urzadzenie posiada uchwyt bieg¬ nacy prostopadle do osi glównej urzadzenia, w którym znajduje sie kanal w którym umieszcza sie magazynek ladunków prochowych. Uchwyt ten zawiera nia swej czesci sasiadujacej z lufa element do zamiany ruchu osiowego lufy na ruch postepo¬ wy magazynka. Ruch postepowy magazynka na¬ stepuje najkorzystniej, w ten sposób, ze kazdo¬ razowo nastepny ladunek prochowy w magazyn¬ ku zostaje umieszczony we wspólosiowym polo¬ zeniu w lozysku ladunku prochowego.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera maga¬ zynek ladunków prochowych, który jest wykona¬ ny korzystnie z tworzywa sztucznego w ksztalcie tasmy, obejmuje nasade zamkowa ladunku pro¬ chowego tworzac polaczenie ksztaltowe posiadaja¬ ce czesci zazebiajace sie z elementami urzadze¬ nia powodujacego ruch postepowy magazynku.Ladunki prochowe wprowadzane sa do komory ladunku czescia swej dlugosci juz przez ruch lufy w kierunku przeciwnym do kierunku wstrzeliwa¬ nia. W tym celu korzystne jest zaopatrzenie la¬ dunków prochowych we wzmocniona nasade, oraz aby ta wzmocniona nasada siegala az do komory ladunku. W ten sposób zapobiega sie rozerwaniu luski przy wybuchu ladunku prochowego. Przykla¬ dowo magazynek ladunków prochowych obejmuje przynajmniej te czesci luski ladunku, które sasia- 634963 duja z nasada zamkowa przy czym ladunki procho¬ we umieszczoine sa w wytlaczanych gniazdach.Inna cecha wynalazku jest to, ze zewnetrzny ksztalt czesci magazynku obejmujacej luski la¬ dunków zweza sie stozkowo przynajmniej od na¬ sady zamkowej do ladunku prochowego. Takie wykonanie magazynku ma te zalete, ze przy rów¬ niez stozkowej komorze ladunku nastepuje samo¬ czynne centrowanie ladunku w komarze, nawet wtedy, gdyby ladunek prochowy przy przesuwa¬ niu sie magazynku nie znajdowal sie dokladnie we wspólosiowym polozeniu z lozyskiem ladunku.W rozwiazaniu wedlug wynalazku istnieje moz¬ liwosc takiego uksztaltowania kata stozkowego zwezajacej sie stozkowo czesci magazynku oraz lo¬ zysko ladunku, ze wyklucza sie zaciecia sie la¬ dunku badz magazynku ladunków prochowych w komorze ladunków prochowych. W ten sposób zapobiega sie zakleszczaniu sie ladunku w komo¬ rze. Nie moze wiec wystapic wyciagniecie ladun¬ ku w magazynku ladunków prochowych.Dla uzyskania trwalego zamocowania ladunku w magazynku wystarcza w zasadzie, gdy magazy¬ nek obejmuje czesc luski ladunku sasiadujaca z nasada zamkowa. Jednakze korzystne jest dla pewniejszego zapobiezenia rozerwaniu luski, zwlaszcza przy stozkowym lozysku ladunku pro¬ chowego, gdy magazynek obejmuje ladunek az do miejsca, w którym jest minimalny odstep po¬ miedzy luska ladunku, a sciankami komory la¬ dunku prochowego. W korzystnej odmianie wyna¬ lazku magazynek obejmuje jedna trzecia do dwóch trzecich luski ladunku prochowego. Korzystne jest równiez, gdy magazynek obejmuje równiez nasad¬ ke zamkowa.Jezeli magazynek nie obejmuje ladunku pro¬ chowego na calej wysokosci, to uzyskuje sie te korzysc, abstrahujac od oszczednosci materialu, ze po wystrzelaniu ladunku prochowego, którego luska zostaje odsunieta od scian komory, luska ladunku prochowego zostaje jeszcze mocniej osa¬ dzona w magazynku przez polaczenie ksztaltowe, a równoczesnie to polaczenie ksztaltowe zapobie¬ ga plynieciu tego materialu w kierunku wbijania materialu, z którego wykonany jest magazynek, na przyklad z tworzywa sztucznego. Przez pod¬ parcie czesci magazynku podlegajacych dziala¬ niu wysokiego cisnienia i wysokiej temperatury, przy odpalaniu ladunku prochowego na lusce la¬ dunku, scianach komory ladunku, tylnej powierzch¬ ni lufy i trzonie zamkowym urzadzenia w polo¬ zeniu wcisnietym, zapobiega sie plynieciu mate¬ rialu, z którego jest wykonany magazynek w kie¬ runku przeciwnym, do kierunku wbijania, a tym saimym odplynieciu do tylu gazu napedowego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia podluzny przekrój urzadzenia z tlo¬ kiem, fig. 2 — przekrój podluzny czesci lufy z umieszczonym w niej ladunkiem prochowym, fig. 3 — przekrój podluzny odmiany urzadzenia bez tloka, fig. 4 — widok z boku magazynku z dziesiecioma ladunkami prochowymi, fig. 5 — widok z góry czesci magazynku wedlug fig. 4, fig. 63496 4 6 — przekrój magazynku wedlug linii VI—iVT na fig. 5 w powiekszonej skali, oraz fig. 7 — przekrój podluzny czesci magazynku wedlug fig. 5 wzdluz linii VII—VII z jednym ladunkiem prochowym 5 w lozysku ladunku lufy urzadzenia.Jak przedstawiono na fig. 1 i 2 w oslonie 1 znajduje sie wkladka 2 przytrzymywana za pomo¬ ca kulki 4 docisnietej sprezyna 3. W oslonie 1 ulo- zyskowana jest przesuwnie osiowo lufa 5, z przo- io du której umieszczona jest tuleja 6, ulozyskowana przesuwnie osiowo we wkladce 2. W lufie 5 znaj¬ duje sie tlok 7, którego czesc 7b o wiekszej sred¬ nicy jest prowadzona w lufie natomiast czesc 7a tloka, która ma mniejsza srednice jest umieszczo- 15 na w tulei 6. Z drugiej strony tlok 7 ma czop 7c.Na koncu lufy, przeciwnym do wylotu, znajduje sie komora ladunku prochowego. Przy wylocie oslo¬ ny 1 znajduje sie odchylona dzwignia 9, której koniec umieszczony jest w otworze 5a. Dzwignia 20 9 jest osadzona obrotowo na czopie 10 i utrzymy¬ wana w polozeniu przedstawionym na fig. 1 przez sprezyne 11.W tylnej czesci oslony 1 znajduje sie zamek 12 komory ladunku prochowego. Pomiedzy zamkiem 25 12 i oslona 1 w poblizu komory ladunku procho¬ wego umieszczona jest tuleja 13 dociskana sprezy¬ na 14 do rygla 15. W ryglu 15 znajduje sie zagle¬ bienie 15a, w którym umieszczona jest sprezyna 16 utrzymujaca rygiel 15 w przedstawionym na fig. 30 1 polozeniu. Prostopadle do rygla 15 umieszczona jest iglica 17 polaczona ze scisnieta w komorze 19 sprezyna 18.W tylnej czesci urzadzenia umieszczony jest pro¬ stopadle do osi glównej urzadzenia uchwyt 20. 35 W uchwycie 20 umieszczona jest obok lufy 5 dzwi¬ gnia 22 obracajaca sie na czopie 21. Do dzwigni 22 docisniety jest za pomoca sprezyny 25 koniec dwuramiennej dzwigni 23 osadzonej na czopie 24.Na drugim ramieniu 23b dzwigni umieszczony jest 40 czop 26, na którym jest ulozyskowana wychylna dzwignia 27 utrzymywana przez sprezyne 28 w po¬ lozeniu przedstawionym na fig. 1, w którym wy¬ step 27a zazebia sie z odpowiednim zlobkiem 30a magazynku ladunków prochowych. 45 Magazynek ladunków prochowych 30 umiesz¬ czony jest w uchwycie 20 w kanale 29 prostopad¬ lym do osi glównej urzadzenia. W odpowiednich otworach 30a magazynku 30 utrzymywane sa na¬ sady zamkowe 31a ladunków prochowych 31 przez 50 polaczenie ksztaltowe.W uchwycie 20 znajduje sie spust 32, którego wystep 32a styka sie z czopem 33 stykajacym sie z ramieniem 34a dwuramiennej dzwigni 34 osa¬ dzonej obrotowo na czopie 35. Na wystepie 24b 55 dzwigni 34 opiera sie sprezyna 36, która utrzymuje dzwignie 34 w przedstawionym na fig. 1 polozeniu.Wystep 34c jest przeznaczony do wspólpracy z kon¬ cem 15b rygla 15. Urzadzenie wedlug wynalazku wyposazone jest w otwór 37 przez który usuwane 60 sa zarówno zuzyte ladunki prochowe 31, jak i tas¬ ma magazynku 30. Oczywiscie mozliwe jest usu¬ wanie ladunków prochowych i tasmy magazynku przez rózne otwory.Tuleja 13 (fig. 2) styka sie w jednym miejscu 65 przez wystep 13a z lufa 5. Zamek 12 komory la-63496 6 dunku prochowego ma owalna pusta przestrzen 38, w którym przesuwa sie rygiel 15. W zamku w przedniej czesci posiada gniazdo 12a zamka ko¬ mory ladunku prochowego, w które wkladana jest dolna czesc nasady zamkowej 31a ladunku procho¬ wego 31. Wystepy 12b prowadza tasmowy maga¬ zynek ladunków prochowych 30.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest na¬ stepujace. Po wprowadzeniu kolka i ladunków prochowych 30 do urzadzenia i umieszczeniu pierw¬ szego ladunku prochowego 31 do komory ladunku 8. Równoczesnie przesuniecie do tylu lufy 5 po¬ woduje przesuniecie tulei 13 sciskajac sprezyne 14 w kierunku przeciwnym do kierunku wstrzeli¬ wania ze wzgledu na przyleganie do lufy 5 wy¬ stepu 13a tulei 13. Jednoczesnie zostaje przesunie¬ ty do tylu rygiel 15 polaczony z czescia 13, w po¬ lozenie, które zostalo zaznaczone linia przerywana przedstawiajaca koniec 15b rygla 15. Jednoczesnie pokonujac sile sprezyny 18 zostaje napieta igli¬ ca 17.W wyniku nacisniecia spustu 32 wystep 34c dzwigni 34 zazebia sie sciskajac sprezyne 36 po¬ przez trzpien 33 z ryglem 15, który zostaje przesu¬ niety do góry mimo dzialania sprezyny 16. Tym samym zostaje zwolnione zaryglowanie iglicy 17, która przesuwa sie do przodu i powoduje zaplon ladunku prochowego, po którym kolek zostaje wbi¬ ty przez uderzeniowy tlok 7 poruszony w kierun¬ ku wbijania.Po zakonczeniu przebiegu wstrzeliwania czesc 7b tloka o wiekszej srednicy znajduje sie przy dzwigni wychylnej 9. W wyniku wysuniecia sie tulei 6 z wkladki 2 i lufy 5 dzwignia 9 zazebia sie z czescia 7b tloka i przesuwa go w lufie do tylu do polozenia przedstawionego na fig. 1, przy czym czop 7c wyciaga wypalony ladunek prochowy 31 z komory 8, o ile nie zostal o.n w magazynku.Przy przesuwaniu lufy 5 do przodu spust 32 zo¬ staje wcisniety do wewnatrz oslony lufy przez sprezyne 25 poprzez ramie 23a dzwigni 23. Równo¬ czesnie drugie ramie dzwigni 23b wraz z zamoco¬ wana na nim dzwignia 27 przesuwa sie ku dolowi i przestaje zazebiac sie z magazynkiem 30, dzwi¬ gnia 27 przesuwa sie tak daleko na dól, az wystep 27a znajdzie sie przy nastepnym zlobku 30b maga¬ zynku.Sprezyna 28 powoduje zazebienie sie dzwigni 27 w tym zlobku 30b. Przy ruchu powrotnym lufy 5 dzwignia 22 zostaje wysunieta z oslony lufy dzieki temu równiez ramie dzwigni 23a porusza sie na dól mimo dzialania sily sprezyny 25, a ramie 23b wraz z dzwignia 27 poruszaja sie do góry. Jedno¬ czesnie zostaje przesuniety magazynek 30, przy czym przesuniecie to jest przy tym tak dobrane, ze nastepny ladunek prochowy znajduje sie w po¬ lozeniu wspólosiowym z komora ladunku procho¬ wego, a zatem moze zostac powtórzony nastepny przebieg wbijania, tak jak opisano wyzej.Urzadzenie przedstawione na fig. 3 rózni sie od urzadzenia opisanego uprzednio glównie tym, ze nie ma tloka uderzeniowego 7 dlatego zbedne sa równiez czesci oznaczone odnosnikami od 9—11 sluzace do przesuwania tloka do tylu. Wszystkie 10 15 20 25 30 35 45 50 55 60 65 pozostale czesci tego urzadzenia sa takie same, jak w urzadzeniu opisanym poprzednio i sa tak samo oznaczone. Równiez dzialanie tego urzadzenia jest analogiczne do urzadzenia przedstawionego na fig. 1.W urzadzeniu przedstawionym na fig. 3 gazy napedowe oddzialuja bezposrednio na kolek 100 i wbijaja go w odpowiedni material. Wprowadze¬ nie kolka do polozenia przedstawionego na fig. 3 nastepuje za pomoca specjalnego elementu do la¬ dowania nie przedstawionego na rysunku. Zuzyte luski ladunków prochowych sa wyciagane z ko¬ mory ladunku przez magazynek obejmujacy na¬ sade ladunku.W urzadzeniu bez tloka uderzeniowego uzyskuje sie dodatkowa korzysc, eliminujac nie tylko lado¬ wani pojedynczych ladunków prochowych, lecz takze ladowanie pojedynczych kolków, a to przez umieszczenie w magazynku elementu 'skladajacego sie z ladunku prochowego i kolka.Zarówno w urzadzeniu z tlokiem jak i w urza¬ dzeniu . bez tloka mozliwe jest stosowanie ladun¬ ków prochowych bez lusek, po odpowiednim przy¬ stosowaniu urzadzenia i magazynku. Przyklad ma¬ gazynku 101 ladunków prochowych przedstawiono na fig. 4 i fig. 5. Magazynek ten zawiera tasme 102 zaopatrzona w zlobki 105, którymi zazebiaja sie odpowiednie elementy powodujace przesuwanie sie magazynku w urzadzeniu, oraz w otwory 106 w których sa umieszczone nasady ladunków procho¬ wych. Ponad otworami 104 rozmieszczone sa wy¬ stepy 103 magazynka obejmujace luske ladunku.Zlobki 105 umieszczone po obu stronach tasmy 102 ulatwiaja prowadzenie magazynku w urzadzeniu.Wystep 103 magazynku obejmujacy luske ladun¬ ku ma zewnetrzny ksztalt zwezajacy sie stozko- wo, a osadzenie ladunku w otworze 104 magazyn¬ ku uzyskuje sie korzystnie w ten sposób, ze sred¬ nica otworu 104 jest nieco mniejsza od srednicy luski ladunku. Czesci magazynku sasiadujace ze zlobkami 105 sa wzmocnione w tym celu aby za¬ pewnic odpowiednia stabilnosc potrzebna dla prze¬ mieszczania magazynku. Ze wzgledu na koniecz¬ nosc, badz wielkosc wzmocnienia zaleza od wy¬ trzymalosci materialu zastosowanego na magazy¬ nek, korzystnie tanie tworzywo sztuczne.W magazynku 101 (fig. 7) znajduje sie ladunek prochowy 110, którego nasade 111 obejmuje tas¬ ma 102 magazynku, a sasiadujaca z nasada czesc luski ladunku obejmowana jest przez stozkowa czesc 103 magazynku.Ladunek prochowy 110 wraz z czescia 103 maga¬ zynku znajduje sie w komorze 121 ladunku pro¬ chowego. Komora 121 ma nieco mniejszy kat roz¬ warcia stozka 1, niz czesc 103 magazynku 2. Jest to potrzebne po to, aby w kazdym przypadku tyl¬ na czesc lufy przylegala w polozeniu zaplonowym do plaskiej czesci magazynku. Sluzy to zapobiega¬ niu rozrywania luski. Magazynek i komora ladunku. stykaja sie tylko przez sciane komory i stozkowa czesc 103 magazynku. W wyniku tego ladunek pro¬ chowy znajdujacy sie w komorze nie moze od¬ chylac sie osiowo pod dzialaniem iglicy. Tym sa¬ mym energia potrzebna do zaplonu moze byc nie¬ wielka.7 63496 8 Katy rozwarcia stozka sa tak dobrane, ze nie moze nastapic samozaciecie sie ladunku procho¬ wego- w komorze, nawet po odpaleniu ladunku.Ladunek prochowy zostaje wprowadzony do komo¬ ry przez ruch lufy 120 w kierunku zaznaczonym 5 strzalka f to jest w kierunku przeciwnym do kie¬ runku wbijania. Tylna, stozkowa czesc lufy ozna¬ czono 122. Po odpaleniu ladunek zostaje wyciag¬ niety z komory 121, w wyniku ruchu lufy 120 w kierunku przeciwnym niz wskazywany przez io strzalke f przez magazynek 101 obejmujacy luske ladunku.Nasada ladunku 111 laczy sie oporowo z tasma 102 magazynku albo wystaje kilka dziesiatych mi¬ limetra ponad tasme tak, aby nie przedstawiony 15 na fig. 7 trzon zamka wywieral wystarczajacy na¬ cisk na ladunek, a znajdujaca sie pomiedzy la¬ dunkiem i sciana komory czesc magazynku w wy¬ niku swej podatnosci nie wplywala niekorzystnie na zaplon ladunku. Dla unikniecia rozerwania na- 20 sady ladunku nie wystaje on ponad swa wysokosc z komory ladunku.Urzadzenie wedlug wynalazku stosowane jest z ladunkiem wtloczonym do komory jak równiez z ladunkami polaczonymi ksztaltowo w postaci 25 magazynku ladunków prochowych.Najodpowiedniejszym materialem jest material o sredniej wytrzymalosci. Za miekki material ply¬ nie w warunkach roboczych a za twardy rozrywa sie. Magazynek ladunków prochowych wykonany 30 jest najkorzystniej z poliprepylenu. PL PL

Claims (13)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie z magazynkiem ladunków procho- ?»5 wyeh do wstrzeliwania kolków, posiadajace osio¬ wo przesuwna w oslonie lufe, znamienne tym, ze kanal (29) na magazynek (30) umieszczony, jest prostopadle wzgledem glównej osi urzadzenia, przy czym ladunki prochowe (31) umieszczone sa 40 równolegle do osi urzadzenia i zaopatrzone sa w luske.

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 znamienne tym, ze kanal (29) umieszczony jest w uchwycie (20) prostopadlym do osi urzadzenia. 45

3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1—2 znamienne tym, ze uchwyt (20) zawiera w poblizu lufy (5) dzwignie (22, 23, 27) przeksztalcajace ruch osiowy lufy na ruch postepowy magazynka (30)

4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1—3, znamienne tym, ze ladunki prochowe (31) umieszczone sa w magazynku (30) wspólosiowo z komora (8) w ten sposób, ze podczas wsuwania lufy (5) do wewnatrz 5 urzadzenia wprowadzane sa do tej komory, a zu¬ zyte ladunki wyjmowane sa z tej komory podczas wysuwania lufy z urzadzenia.

5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze posiada czep (7c), znajdujacy sie na przeciwnym do kierunku wbijania koncu tloka (7) umieszczo¬ nego przesuwnie osiowo w lufie, dla wyjecia la¬ dunków prochowych (31) z komory (8).

6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1—5, znamienne tym, ze magazynek (30) utworzony jest przez tas¬ me (20) obejmujaca w polaczeniu ksztaltowym na¬ sady zamkowe (31a) ladunków prochowych (31), wykonana korzystnie z tworzywa sztucznego, przy czym tasma (20) jest tak uksztaltowana, ze zazebia sie z koncem (27a) dzwigni (27) powodujacej prze¬ suwanie sie magazynku.

7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze ladunki prochowe, w czesci nasadowej i w sa¬ siadujacej z nia czesci cylindrycznej posiadaja Wieksza grubosc scianki niz w pozostalej czesci.

8. Urzadzenie wedlug zastrz. 6—7, znamienne tym, ze tasma obejmuje przynajmniej czesc luski ladunku sasiadujaca z nasada zamkowa (111) i ze ladunki prochowe umieszczone sa w magazynku przez wtlaczanie.

9. Urzadzenie wedlug zastrz. 8, znamienne tym, ze luska ladunku, umieszczona w stozkowej ko¬ morze (121), ma ksztalt zwezajacy sie stozkowo do ostrza ladunku (110).

10. Urzadzenie wedlug zastrz. 8—9, znamienne tym, ze tasma obejmuje jedna do dwóch trzecich ladunku prochowego.

11. Urzadzenie wedlug zastrz. 8—10, znamienne tym, ze tasma ma zlobki (5) na bokach.

12. Urzadzenie wedlug zastrz. 1—11, znamienne tym, ze kat rozwarcia stozka (1) stozkowej komory (121) jest nieco mniejszy niz kat stozka zwezajacej sie stozkowo czesci (103) magazynku ladunków prochowych.

13. Urzadzenie wedlug zastrz. 6—11, znamienne tym, ze tasma obejmujaca czesc luski ladunku sa¬ siadujaca z nasadami zamkowymi ladunków pro¬ chowych posiada ladunki prochowe umieszczone w magazynku za pomoca polaczenia nierozlaczal- nego. 15 20 25 30 D5 40KI. 87 a,18 63496 MKP B 25 c, 1/10KI. 87 a, 18 63496 MKP B 25 c, 1/10 5q 37 8 29 30 1 j5 14 iXX4 ^ufr^iuiiuinro 38 5 31 13a I2b f2a 3ta 13 12 Fig._2KI. 87 a, 18 63496 MKP B 25 c, 1/10KI. 87 a, 18 63496 MKP B 25 c, 1/10 f03 101 c=J=i n^foj&ch&di(h& 'OS t06 £E # KZG 1 z. 287/71 — 240 PL PL