PL63396B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 25.IX.1971 63396 KI. 12 o, 2/01 MKP C 07 c, 43/28 UKD Twórca wynalazku: Czeslaw Osnowski Wlasciciel patentu: Przedsiebiorstwo Przemyslowo-Handlowe „Polskie Odczynni¬ ki Chemiczne", Gliwice (Polska) Sposób wytwarzania 2,4 — dwumetoksyjodobenzenu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania 2,4- -dwumetoksyjodobenzenu z m-dwumetoksybehzenu i jo¬ du, stosowanego do produkcji 2,4,2',4',2"-pieciometoksy- trójfenylokarbiinolu, wskaznika acydymetrycznego zna¬ nego pod nazwa czerwieni piecioimetokisylowej.Znany jest sposób wytwarzania 2,4-dwumetoksyjodo- benzeniu przez dzialanie na m-dwumetoiksybenzen jodem w roztworze alkoholowym w obecnosci zóltego tlenku rteciowego w temperaturze pokojowej. Wedlug tego spo¬ sobu alkoholoowy roztwór m-dwumetoiksybenzenu zada¬ je sie malymi porcjami jodu i tlenku rteciowego i wy¬ trzasa az do odbarwienia roztworu, po czym dodaje ko¬ lajna dawke jodu i tlenku rteciowego. Po zakonczeniu reakcji filtruje sie roztwór, oddestylowuje z niego alko¬ hol, pozostalosc rozpuszcza w eterze i myje roztwór ete¬ rowy wodnym roztworem wodorotlenku sodowego. Eter oddesitylowuje sie, a pozostaly olej destyluje pod próz¬ nia i krystalizuje z niego 2,4^dwumetoksyjodobenzen.Znany sposób wytwarzania 2,4-dwumetoJksyjodobenze- nu posiada szereg niedogodnosci, które utrudniaja jego zastosowanie w skali przemyslowej. Reakcja jodowania nie jest w tych warunkach selektywna i obok pozadane¬ go zwiazku powstaja znaczne ilosci ubocznych produk¬ tów, brunatno zabarwionych. Z faktu tego wynika niska wydajnosc produktu koncowego i trudnosci zwiazane z jego wydzielaniem i oczyszczaniem, które powoduja dalsze znaczne straty w wydajnosci. Niezaleznie od te¬ go, poglebiajace sie w trakcie syntezy brunatne zabar¬ wienie roztworu utrudnia, a w koncowej fazie wrecz uniemozliwia kontrole optyczna przebiegu reakcji, pole- 10 15 20 25 30 gaijaca na 'obserwowaniu zaniku zabarwienia wywolane¬ go obecnoscia jodu.Druga powazna niedogodnosc stanowi wydzielanie sie z roztworu olejowej fazy trudno rozpuszczalnych w al¬ koholu produktów jodowania, która skleja tlenek i jo¬ dek rteciowy w gesta, ciezka mase o konsystencji ciasta, powodujac tym zmniejszenie powierzchni reaktywnej tlenku rteci i nadmierne jego zuzycie. Rozdrobnienie tej masy mieszadlem nie jest mozliwe. Czesciowe roz¬ drobnienie mozna uzyskac przez energiczne wytrzasanie, ale to stanowi przeszkode w procesie prowadzonym na skale techniczna.Trzecia niedogodnoscia jest wieloetapowy proces oczyszczania i wydzielania produktu, zwlaszcza destyla¬ cja prózniowa, w czasie której zachodzi bardzo latwo czesciowy rozklad produktów syntezy. Wedlug znanej metody otrzymuje sie brunatny 2,4-dwuimetoksyjodoben- zen z wydajnoscia okolo 40% wydajnosci teoretycznej przy wielkosci szarzy okolo 35 g.Celem wynalazku jest opracowanie prostego, ekono¬ micznego i bezpiecznego w wykonaniu sposobu wytwa* rzania czystego i bezbairwnego 2,4-dwumetoksyjodoben^ zenu w sikali przemyslowej.Stwierdzono, ze cel ten mozna osiagnac pTzez zastoso¬ wanie srodowiska benzenowego, które wywiera w tem¬ peraturze 40°—70°C korzystny selektywny wplyw na powstawanie glównie 2,4^dwumetoksyjodobenzenu w wy¬ niku dzialania jodem na m-dwumetoksybenzen w obec¬ nosci- tlenku rteciowego.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze m-dwu- 6339663396 3 4 metoksybenzen rozpuszcza sie w 2—4-krotnej ilosci ben¬ zenu, dodaje do niego 40—100 g jodu i zóltego tlenku rteciowego na kazdy kilogram m-dwumetoksybenzenu, a nastepnie roztwór reakcyjny ogrzewa sie przy równo¬ czesnym mieszaniu do temperatury 50—60°C, w której nastepuje rozipoczecie reakcji. Po odbarwieniu roztworu dodaje isie nastepna porcje jodu i tlenku rteci.Ogólna ilosc wprowadzonego jodu i tlenku (rteciowe¬ go odpowiada teoretycznej, przy czym mozna stosowac niewielki nadmiar tych substratów, bo okolo 10%. Jo¬ dowanie trwa okolo 8 godzin, po czym mieszanine chlo¬ dzi sie, oddziela krysztaly jodku rteciowego, a roztwór benzenowy przemywa 4% roztworem wodorotlenku so¬ dowego i woda. Benzen oddestylowuje sie, pozostalosc rozpuszcza w malej ilosci alkoholu alifatycznego posia¬ dajacego lancuch wegjlowy Ci—C5.Alkohol wprowadza sie w ilosci 40—100% w stosun¬ ku do pozostalosci i krystalizuje 2,4-dwumetoksyjodo- benzen przez wymrozenie w temperaturze od 0° do —70°C. Krysztaly oddziela sie, przemywa mala iloscia alkoholu alifatycznego, po czym rozpuszcza je ponow¬ nie w alkoholu alifatycznym w temperaturze okolo 40°C i krystalizuje ponownie przez powolne oziebianie w tem¬ peraturze od 40° do —70°C. Szczególnie korzystne jest stosowanie do krystalizacji alkoholu n-butylowego.Sposobem wedlug wynalazku otrzymuje sie czysty, bezbarwny produkt o temperaturze topnienia okolo 40°C z wydajnoscia 60—70% wydajnosci teoretycznej, w dowolnie duzej skali. Sposób ten nie wykazuje nie¬ dogodnosci znanej imetody otrzymywania 2,4-dwumeto- ksyjodobenzenu i jest o wiele bardziej ekonomiczny dzieki zwiekszeniu wydajnosci o ponad 50%, zmniejsze¬ niu kosztów surowcowych oraz skróceniu i uproszcze¬ niu procesu technologicznego.Sposób wedlug wynalazku przedstawiono w poniz¬ szym przykladzie.Przyklad. 2,3 kg m-dwumetdksybenzenu rozpusz¬ cza sie w trzykrotnej ilosci benzenu, dodaje po 100 g jodu i zóltego tlenku (rteciowego i ogrzewa przy równo¬ czesnym mieszaniu do temperatury 55°C. Po odbar¬ wieniu roztworu dodaje sie kolejno dalsze porcje jodu i tlenku rteciowego, ogólem 4,5 kg jodu i 2,0 kg zóltego tlenku rteci, utrzymujac *temperature w przedziale 70— 40°C. Jodowanie trwa 8 godzin. Mieszanine reakcyjna chlodzi sie nastepnie do temperatury pokojowej, odfil¬ trowalje jodek rteciowy, a roztwór benzenowy myje dwu¬ krotnie 4% roztworem wodorotlenku sodowego i woda.Benzen oddestylowuje sie, zas pozostalosc rozpuszcza w 5 2 kg alkoholu n-butylowego i oziebia do temperatu¬ ry —10°C.Krysztaly oddziela sie od roztworu otrzymujac 3,0 kg surowego produktu, który rozpuszcza sie w 0,75 kg al¬ koholu n-butylowego w temperaturze 40°C, roztwór fil¬ io truje i krystalizuje z niego przez wymrozenie do —10°C 2,4-dwumetoiksyjodobenzen. Po oddzieleniu krysztalów, przemyciu ich mala iloscia alkoholu n-butylowego i wy¬ suszeniu otrzymuje sie 2,7 kg bezbarwnego produktu.Wydajnosc wynosi 61,5% wydajnosci teoretycznej. 15 PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia p a t e n t o w e 1. Sposób wytwarzania 2,4-dwumetoksyjodobenzenu z 20 m-dwiumetoksybenzeiiu i jodu w obecnosci zóltego tlen¬ ku rteciowego w srodowisku rozpuszczalnika organicz¬ nego, znamienny tym, ze m-dwumetoiksybenzen miesza sie z 2—4nkrotna iloscia benzenu, dodaje po 40—100 g jodu i zóltego tlenku rteciowego na 1 kg m-dwumeto- 25 ksybenzenu, ogrzewa do temperatury 50—60°C i dodaje stopniowo w miare odbarwiania sie roztworu nastepne porcje jodu i tlenku rteciowego tak dlugo, az ogólna wprowadzona ilosc zarówno jodu jak i tlenku rtecio¬ wego osiagnie wartosc 100—110% teoretycznie potrzeb- 30 nych ilosci, przy czym utrzymuje sie temperature 40— 70°C, a nastepnie, po przereagowaniiu calej ilosci jodu mieszanine poreakcyjna chlodzi sie do temperatury po¬ kojowej, oddziela jodek rteciowy, myje roztwór benze¬ nowy okolo 4% wodnym roztworem wodorotlenku so^ 35 dowego, oddestylowuje benzen, dodaje do pozostalosci alkohol alifatyczny Ci—C5 w ilosci 40—100% wago¬ wych w stosunku do tej pozostalosci, oziebia otrzyma¬ ny roztwór do temperatury od 0° do —70°C, oddziela krysztaly 2,4-dwumetoksyjodobenzenu i oczyszcza je 40 przez rekrystalizacje z roztworu alkoholu alifatycznego Ci—C5 w temperaturze 40°C do —70°C.

2. Sposób wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze rekry¬ stalizacje surowego 2,4-dwumetoksyjodobenzenu prowa¬ dzi sie z alkoholu n-butylowego. 20 25 30 35 WDA-1. Zam. 114

3. Naklad 250 egz. PL PL