Opublikowano: 10.XI.1971 63341 KI. 23 c, l/Ol MKP C 10 m, 3/36 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Boleslawa Mielnik, Alina Lobarzewska Wlasciciel patentu: Instytut Lotnictwa, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania syntetycznego oleju smarowego Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia syntetycznego oleju smarowego charakteryzu¬ jacego sie wysoka odpornoscia na naciski.Znane syntetyczne oleje dwuestrowe wykazuja na ogól niezbyt wysoka odpornosc na naciski, np. nastepujace oleje Aeroschell Turbine Oil 750, Ca- strol 98, Castrol 3 C, AW-30, AW-38 badane meto¬ da wedlug PN-63/C-04147 „Przetwory Naftowe. Ba¬ danie wlasnosci smarnych olejów i smarów" wy¬ kazuja obciazenie zespawania rzedu 140 — 160 kG zas srednice skazy wieksza od 1 mm juz przy 60 kG, a zatem nie zawieraja dodatków poprawia¬ jacych wlasnosci smarne.Znane jest równiez stosowanie do syntetycznych olejów smarowych dodatków smarowych typu estrów dwualkiloksantogenoetylenowych. Jednakze oleje takie wykazuja w podwyzszonych tempera¬ turach obnizenie wlasnosci smarnych.Znane jest stosowanie do olejów smarowych otrzymywanych z ropy naftowej 4-/2,2-dwuimetylo- propylo-/-5-III rzed. -butylowi,2-ditio-3-tionu, który poprawia wlasnosci smarne tych olejów. Obecnie stwierdzono, ze mozna zwiekszyc odpornosc na naciski, równiez i w podwyzszonej temperaturze syntetycznych olejów dwuestrowych a zatem wlas¬ ciwosci smarne, wytwarzajac je sposobem wedlug wynalazku, przez wprowadzenie do syntetycznego oleju dwuestrowego, zawierajacego znane dodatki, takie jak inhibitory utlenienia zawierajace azot w czasteczce oraz ewentualnie ester dwualkiloksan- 10 15 25 30 togenoetylenowy i dodatki typu polimerów pod¬ wyzszajacych wlasnosci lepkosciowe, 4-/2,2-dwu- metylopropylo/-5-III rzed. butyloJl,2-ditio-3-tionu.Sposobem wedlug wynalazku syntetyczny olej smarowy wytwarza sie przez zmieszanie w tem¬ peraturze 30—80 °C 100 czesci wagowych synte¬ tycznego estrowego oleju bazowego z 0,5 — 2 czes¬ ciami wagowymi 4-/2,2-dwume'tylopropylo/-5-Hl rzed. buitylo-!,2-ditik-3Jtionu oraz znanymi dodat¬ kami, to jest 0,2 — 1 czescia wagowa inhibitorów utleniania zawierajacych azot w czasteczce, 0.5 — 2 czesciami wagowymi estru dwualkiloksantogenoe- tyleinowego i ewentualnie 2—5 czesciami wagowy¬ mi dodatków tyfpu polimerów poprawiajacych wlas¬ nosci lepkosciowe.Jako syntetyczny estrowy olej bazowy stosuje sie np. estry alkilowe kwasów dwukarboksylowych o wzorze ROCO/CHa/nOCOR, w którym R oznacza rodnik alkilowy, a n ^ 4, lub estry kompleksowe o wzorze ROOO/CH2/nCO/CH^CH^O/n,JOO^CH2/nOCOR, w którym R oznacza rodnik alkilowy, a n i n' ^ 4, lub mieszaniny estrów alkilowych kwasów dwukar¬ boksylowych i estrów kompleksowych.Jako inhibitory utleniania stosuje sie np. feno- tiazyne, fenylo-^-naftyloamine, a jako dodatki po¬ prawiajace wlasnosci lepkosciowe stosuje sie np. polimetakrylany, lu)b poliizolbutyleny.Syntetyczny olej estrowy wytworzony sposobem wedlug wynalazku charakteryzuje sie wysoka od¬ pornoscia na naciski równiez w (podwyzszonych 63341 *'63 3 3 temperaturach. Badany na maszynie 4-kulowej wy¬ kazuje obciazenie zespawania rzedu 260—280 kG, srednice skazy mniejsza od 0,8 nim przy obciaze¬ niu 120 kG. Ponadto wykazuje zadawalajace wlas¬ nosci lepkosciowo-temperaturowe w zakresie tern- 5 peratur od 100 do minus 40°, niska temperature krzepniecia i dobra 'Stabilnosc termiczna i oksyda¬ cyjna.Sposób wedlug wynalazku zilustrowany jest przykladami. 10 Przyklad I: 100 kg adypinianu dwu 2-etylo- heksylowego miesza sie z 1 kg 4-/2,2-dwumetylopro- pylo/-5-III rzed. butylo-l,2-ditio-3-tionu, 0,5 kg feno- tiazyny, 0,3 kg fenylo-/?-naftyloaminy, 0,5 kg estru dwuamyloksantogenoetylenowego i 2,8 kg polime- i5 takrylanu laurylowego w temperaturze 50°C do cal¬ kowitego rozpuszczenia dodatków i otrzymania jed¬ norodnego roztworu. Otrzymany olej badany we¬ dlug PN-63/C^04147 „Przetwory Naftowe. Badanie wlasnosci smarnych olejów i smarów", wykazuje 2o obciazenie zespawania 200 kG oraz obciazenie przy srednicy skazy 1 mm wynoszace 130 kG.Przyklad II: 100 kg mieszaniny estru kom¬ pleksowego kwasu adypinowego, glikolu polietyle¬ nowego 200 i alkoholu 2-etyloheksylowego z estrem 25 dwu-2-etyloheksylowym kwasu adypinowego syn- tezowanej w obecnosci fenotiazyny jako inhibitora utleniania, o lepkosci 5 cSt w 100°C miesza sie z 1 kg 4-/2,2-dwumetylopropylo/-5-III rzed. butylo- l,2-ditio-3-tionu, oraz 0,5 kg p,p'Hdwumetoksydwu- 30 4 fenyloaminy, 0,5 kg estru dwuamyloksantogenoety¬ lenowego w temperaturze 50° C do calkowitego rozpuszczenia dodatków i uzyskania jednorodnego roztworu.Otrzymany olej badany wedlug normy wymie¬ nionej w przykladzie I ma obciazenie zespawania 300 kG a obciazenie przy srednicy skazy 1 mm wy¬ noszace 140kG. . ' . " PL