Pierwszenstwo: Opublikowano: 28.VI.1969 (P 134 462) 5.YII.1971 62949 KI. 20 h, 3 MKP B 61 h, 13/06 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Juliusz Stachurski, Stanislaw Jankowski, Te¬ odor Godziek, Ryszard Stach Wlasciciel patentu: Rybnicka Fabryka Maszyn „Ryfama" Przed¬ siebiorstwo Panstwowe, Rybnik (Polska) Hydrauliczny hamulec torowy zwlaszcza do wozów kopalnianych Przedmiotem wynalazku jest hydrauliczny ha¬ mulec torowy zwlaszcza do wozów kopalnianych, poruszajacych sie w rejonie górniczych urzadzen przyszybowych.Znane dotychczas hamulce torowe stosowane w obiegach wozów kopalnianych rozwiazane sa w ten sposób, ze tor po którym przejezdza hamowa¬ ny wóz jest nieruchomy, zas hamowanie nastepuje przez docisk ruchomych plóz na bieznie kól wozu.W wyniku tego docisku i wywolanego nim tar¬ cia zostaje wytracona energia kinetyczna hamo¬ wanego wozu i zmniejszona przez to jego pred¬ kosc. Ilosc wytraconej przez hamulec energii jest wielkoscia stala, zalezna od konstrukcji hamulca i obciazenia plóz hamujacych. Obciazenie to wy¬ wolywane jest zwisajacym ciezarem, napietymi sprezynami lub stalym cisnieniem hydraulicznym.Hamulce te wykazuja nastepujace niedogodno¬ sci. Stala wartosc wytraconej przez hamulec ener¬ gii sprawia, ze toczace sie wolniej wozy z nie- dotartymi lozyskami zatrzymuja sie na hamulcu calkowicie i musza byc indywidualnie odblokowy¬ wane przez zwolnienie plóz. Okolicznosc ta powo¬ duje, ze urzadzenie hamulcowe wymaga stalej obserwacji i obslugi. Stosunkowo duza rozpietosc predkosci wozów przejezdzajacych przez hamu¬ lec, oraz koniecznosc dostosowania nacisku plóz do wozów jadacych najszybciej ma ten ujemny sku¬ tek, ze niepozadane calkowite zatrzymanie po¬ szczególnych wozów zdarza sie bardzo czesto, co odbija sie niekorzystnie na przelotowosci hamulca.Poza tym dynamiczny charakter pracy hamulca jest powodem wstrzasów hamowanych wozów i zródlem drgan samego urzadzenia. 5 Celem wynalazku jest unikniecie wyzej wymie¬ nionych niedogodnosci. Dla osiagniecia tego celu wytyczone zostalo zadanie opracowania hamulca zapewniajacego zróznicowanie wytracanej przez niego energii i zachowanie okreslonej minimalnej io predkosci wozu opuszczajacego hamulec.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie roz¬ wiazania bedacego przedmiotem wynalazku. Pole¬ ga ono na zastosowaniu w hamulcu uchylnego po¬ mostu wahadlowego, po którym przejezdza hamo- !5 wany wóz, oraz sprzezonego z tym pomostem hy¬ draulicznego ukladu dlawiacego. Dlawienie naste¬ puje w wyniku wymuszonego przeplywu obiegu przez szczeline zaworu dlawiacego. Intensywnosc dlawienia, a wiec równiez opór jaki stawia po- 20 most wahadlowy, jest wprost proporcjonalny do predkosci przejezdzajacego po nim wozu. Opór ten wywoluje docisk biezni kól hamowanego wozu do nieruchomej plozy i powstawanie tarcia, a przez to wytracenie energii kinetycznej wozu. 25 Ilosc wytraconej energii jest zalezna od predko¬ sci wozu, przy czym wozy jadace szybciej sa ha¬ mowane wiecej, a wozy jadace wolniej mniej.Nastawialnosc szczeliny dlawiacej oraz mozliwosc doboru pochylenia calego urzadzenia, pozwala na 30 takie ustalenie poczatkowych parametrów hamo- 6294962949 wania, ze w przypadku wozów jadacych najwol¬ niej zachowana zostanie okreslona predkosc ich zejscia z hamulca.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie rozwiazania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia hamulec w widoku z boku w poczat¬ kowej fazie hamowania, fig. 2. przedstawia hamu¬ lec w widoku z boku w koncowej fazie hamowa¬ nia, fig. 3 przedstawia hamulec w widoku z czola po stronie wyjazdowej w poczatkowej fazie ha¬ mowania.Hamulec zawiera rame 1, wewnatrz której na przegubie 2 zamocowany jest wahadlowy pomost 3, z którym zwiazane sa luzno rolki 4, osadzone w zakonczeniu ramienia dzwigni dwuramiennej 5, polaczonej sztywno z walkiem 6 ulozyskowanym w ramie 1. Do drugiego ramienia dzwigni 5 na przegubie 7 zamocowany jest tlokowy drag 8, po¬ laczony z tlokiem 8a, umieszczonym wewnatrz hy¬ draulicznego cylindra $. Cylinder 9 za pomoca przegubu 10 polaczony jest wahliwie z rama 1.Cylinder 9 od strony tlokowego draga 8 polaczo¬ ny jest przewodem gietkim 11 poprzez dlawiacy zawór 12 ze zbiornikiem oleju 13.Równolegle z dlawiacym zaworem 12 wlaczony jest w uklad hydrauliczny przelewowy zawór 15.Obieg oleju zostaje zamkniety przewodem 14, po¬ prowadzonym od zbiornika 13 do lewej komory cylindra 9. Wahadlowy pomost 3 osadzony jest na zespole sprezyn 16 opartych z kolei na ramie 1. Do ramy 1 przytwierdzone sa sztywno plozy 17, usy¬ tuowane . równolegle w stosunku do pozycji waha¬ dlowego pomostu 3 w koncowej fazie hamowania.Plozy 17 stanowia oparcie dla biezni kól 18 ha¬ mowanego wozu 19.Opisany hamulec dziala w sposób nastepujacy.Wóz 19 wyjezdzajac swymi kolami 18 na waha¬ dlowy pomost 3 i opierajac sie ich biezniami o ploze 17 powoduje stopniowe opuszczanie sie po¬ mostu 3 i sciskanie sprezyn 16. W czasie opu¬ szczania pomost 3 poprzez nacisk na rolki 4 wy¬ woluje obrót dzwigni 5, w zwiazku z czym naste¬ puje wysuniecie tlokowego draga 8 z cylindra 9 z równoczesna zmiana pozycji cylindra 9. W cza¬ sie wysuwu tlokowego draga 8 i przemieszczenia tloka 8a nastepuje przetloczenie oleju przewodem 11 z prawej komory cylindra 9 przez dlawiacy zawór 12 do zbiornika 13, wraz z równoczesnym napelnieniem lewej komory olejem z zbiornika 13 za posrednictwem przewodu 14.Zespól sprezyn 16 jest tak dobrany, ze po prze¬ jechaniu przednich kól 18 przez wahadlowy po¬ most 3 moment nacisku kól tylnych wzgledem przegubu 2 jest wiekszy od momentu nacisku sprezyn 16, wskutek czego nie nastepuje juz dalsze hamowanie. Po opuszczeniu pomostu 3 przez wóz 19 pomost 3 wraca samoczynnie pod wplywem sprezyn 16 do pozycji uwidocznionej na rysunku 5 fig. 1. Nadmiernemu wzrostowi cisnienia w pra¬ wej komorze cylindra 9 w przypadku duzej pred¬ kosci hamowanego wozu 19 zapobiega przelewowy zawór 15.Hamulec wedlug wynalazku umozliwia maksy- 10 malne wykorzystanie jego przelotowosci, nie wy¬ maga stalej obslugi i nadaje sie do zautomaty¬ zowanych obiegów wozów kopalnianych.Jest on niezawodny w eksploatacji, zas samo ha¬ mowanie jest lagodne, co wplywa korzystnie na 15 trwalosc wozów jak i samego hamulca. Hamulec wedlug wynalazku moze miec zastosowanie wsze¬ dzie tam, gdzie konieczne jest przyhamowanie i wyrównanie predkosci nadjezdzajacych samo¬ czynnie wozów, zwlaszcza w górniczych obiegach przyszybowych. PL