PL62903B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 18.XIU967 (P 124 176) 20.XII.1966 Wielka Brytania 20.Y.1971 62903 KI. 63 c, 51/02 MKP B 60 t, 1/06 UKD Twórca wynalazku: Glyn Phillip Reginald Fair Wlasciciel patentu: Girling Limited, Birmingham (Wielka Brytania) Samonastawny, jednokierunkowy mechanizm przekazujacy rzr Przedmiotem wynalazku jest jednokierunkowy, samonastawny mechanizm przekazujacy sile, zwlaszcza samoczynny nastawiacz hamulców po¬ jazdu.W znanym dotychczas mechanizmie opisywane¬ go typu nieodwracalnosc i odwracalnosc sa otrzy¬ mywane przez wykonanie gwintu jako gwintu tra¬ pezowego, przy czym jedna ze scianek gwintu ma kat pochylenia bardzo duzy (okolo 60°), pod¬ czas gdy druga ma kat pochylenia bardzo maly, lub nawet równy zeru. Duzy kat pochylenia ma te wade, ze kiedy pomiedzy czlonami przekazuje sie znaczna sile poosiowa w kierunku, w którym gwint jest nieodwracalny, to znaczy w tym kie¬ runku, w którym boki o duzym kacie bocznym stykaja sie ze soba, wówczas pomiedzy obu czlo¬ nami wystepuja duze promieniowe przeciwsily, na skutek czego czlony o gwincie wewnetrznym mo¬ ga ulec zniszczeniu.Celem niniejszego wynalazku jest unikniecie powstawania takich znacznych przeciwsil promie¬ niowych w czasie, kiedy jednokierunkowy samor nastawny mechanizm przekazujacy sile, przenosi sile poosiowa.Cel ten jest osiagniety wedlug wynalazku w ten sposób, ze wspólczynnik tarcia pomiedzy jed¬ nym bokiem gwintu jednej czesci mechanizmu, a pozostajacym z nim w styku bokiem gwintu drugiej czesci mechanizmu jest stosunkowo duzy, podczas gdy wspólczynnik tarcia pomiedzy dru- 10 15 20 25 80 gim bokiem gwintu pierwszej czesci a pozosta¬ jacym z nim w styku bokiem gwintu drugiej czesci jest stosunkowo maly.Rózne wspólczynniki tarcia sa uzyskane przez pokrycie jednego boku gwintu materialem O sla¬ bym tarciu takim, jak na przyklad polytetraflu- oroetylen, lub przez umieszczenie wkladki z ma¬ terialu o malym wspólczynniku tarcia, pomiedzy dwa wspólpracujace boki gwintów.Najprosciej jest wykonac jedna z czesci mecha¬ nizmu z dwóch czlonów z róznych materialów, z których jeden ma maly wspólczynnik tarcia.Gwint ma wówczas w obu czesciach pewne od¬ cinki katowo przesuniete tak, ze jeden bok gwintu czesci o malym wspólczynniku tarcia pozostaje w styku z bokiem gwintu drugiej czesci, podczas gdy drugi bok gwintu drugiej czesci, o stosunkowo du¬ zym wspólczynniku tarcia, pozostaje w styku z drugim bokiem gwintu drugiej czesci.Wynalazek ma szczególne zastosowanie w sa¬ moczynnie nastawnych hamulcach tarczowych.W hydraulicznie uruchamianych tarczowych hamul¬ cach, zawierajacych pare przeciwstawnych tloków, wlasnie taki samoczynny nastawiacz moze byc z powodzeniem umieszczony pomiedzy tymi tlokami.Pomocniczy mechaniczny hamulec moze dzialac pomiedzy tlokami poprzez samoczynny nastawiacz który powinien przenosic znaczne sily w nieod¬ wracalnym kierunku.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przy-62903 3 4 kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w podluznym przekroju pare przeciw¬ bieznych tloczków hydraulicznego urzadzenia uru¬ chamiajacego do hamulca tarczowego, zaopatrzo¬ nych w mechanizm wedlug wynalazku, fig. 2 przed¬ stawia gwint mechanizmu wedlug wynalazku w przekroju, fig. 3 przedstawia odmiane mechanizmu wedlug wynalazku w przekroju, fig. 4 — w po¬ dluznym przekroju odmiane hydraulicznego urza¬ dzenia uruchamiajacego, fig. 5 — w podluznym przekroju trzecia odmiane mechanizmu przekazy¬ wania sily, zastosowanego do urzadzenia urucha¬ miajacego, a fig. 6 — w duzym powiekszeniu przekrój szczególu gwintu mechanizmu w prze¬ kroju podluznym.Na fig. 1 przedstawiono pare przeciwstawnych tloków 10 i 11, które tworza czesc nastawiacza hamulca tarczowego.Tloki 10 i 11 sa przesuwne w przeciwnych kie¬ runkach w otworze korpusu, pod wplywem cisnie¬ nia plynu wtloczonego pomiedzy tloki. Tlok 10 jest tlokiem wewnetrznym, który opiera sie o stro¬ ne tylna bezposrednio uruchamianej szczeki hamul¬ cowej, a tlok 11 dziala na jarzmo, przesuwajace sie w rowkach po przeciwnej stronie korpusu, któ¬ re podtrzymuje posrednio uruchamiana szczeke, plrz^ctwstawlia^szczece u1rul:h"arriTiJm^ Zewnetrzny tlok 11 sklada sie z dwóch czesci 12 i 13, przy czym pierwsza czesc 12 jest osadzona w otworze korpusu, a druga czesc 13, opiera sie o jarzmo. Pomocniczy mechaniczny hamulec recz¬ ny, posiada krzywke 14, otoczona rolkami 15 umie¬ szczona w otworze czesci 13 tloka i dziala rozpie- raczem 16 na czesc 17 mechanizmu wedlug wyna¬ lazku. Mechanizm ten ma nakretke 18, osadzona w nieprzelotowym otworze 19 wewnetrznego tlo¬ ka 10. Czesc 13 tloka jest zabezpieczona przed obracaniem sie jarzmem i krzywka 14, a spinacz 20 nie pozwala na obracanie sie czesci 17 w sto¬ sunku do czesci 13 tloka. Pierscien uszczelniaja¬ cy 21 uszczelnia czesc 12 tloka na czesci 17 me¬ chanizmu wedlug wynalazku.Nakretka 18 jest nakrecona na czesci 17, to jest na gwincie 22, przedstawionym szczególowo na fig. 2. Gwint 22 jest jednokierunkowo odwracalny, na skutek tego, ze jeden bok 23 gwintu 22 czesci 17 jest powleczony materialem przeciwciernym, na przyklad polytetrafluoroetylenem. Nakretka 18 ma kolnierz 24, o który opiera sie lozysko oporo¬ we 25, aby docisnac nakretke 18 do progu 26, w nieprzelotowym otworze tloka 19. Krezkowa sprezyna 27, umieszczona pomiedzy spinaczem 28 osadzonym w otworze 19, a lozyskiem 25 wywiera poosiowa sile o wartosci okolo 5 kg.Gwint 22 ma oczywiscie pewien luz osiowy 29, 29' (fig. 2), przy czym taki luz wystarcza, aby umozliwic bardzo maly ruch wzgledny tloków 10 i 11. Przy normalnym uzytkowaniu hamulca, plyn hamulcowy zostaje doprowadzony do przestrzeni pomiedzy tlokami 10 i 11, w celu ich odsuniecia od siebie. Cisnienie plynu hamulcowego dochodzi ^wówczas do dna 34 nieprzelotowego otworu 19, po¬ przez luz 29, 29' miedzy nitkami gwintu i prze¬ mieszcza czesc 17 ku rozpieraczowi 16. Jezeli wsku¬ tek zuzycia sie szczeki nastepuje nadmierny prze¬ suw tloka, wówczas bok 23 gwintu 22, wywiera nacisk z lekkim tarciem na bok 30 gwintu nakret¬ ki 18 i stara sie odepchnac nakretke 18 od pro¬ gu 26 otworu 19. Poniewaz lozysko oporowe 25 5 nieznacznie tylko hamuje ruch obrotowy nakret¬ ki 18, podczas gdy spinacz 20 nie pozwala czesci 17 obracac sie, a cisnienie plynu nie pozwala na osio¬ wy przesuw czesci 17 w stosunku do tloka 10, to przesuw tloka 10 w stosunku do czesci 17 powo¬ duje, ze nakretka 18 obraca sie na czesci 17 i w ten sposób zwieksza nieco dlugosc mechanizmu 17, 18. Tak wiec przy tym kierunku sil w tym dzia¬ laniu przylozonych sil polaczenie gwintowe jest odwrotne. Przy zadzialaniu hamulca recznego, na¬ kretka 18 nie moze sie obracacr poniewaz bok 31 gwintu 22 jest wówczas docisniety ze .znacznym tarciem do boku 32 nakretki 18. Tak- wiec przylo¬ zenie sily w tym kierunku powoduj e ze polaczenie gwintowe staje sie nieodwracalne. Dlugosc me¬ chanizmu 17, T8""wzras£a ~wiecf hTecó" samoczynnie i odpowiednio do zuzycia szczeki.Mechanizm 17* 18 ogranicza wzgledne przesunie¬ cie tloków 10 i 11 do siebie po zmniejszeniu cis¬ nienia plynu hamulcowego, gdyz krzywka 14, dzia¬ lajaca na czesc 17 za posrednictwem rozpieracza 16, ma stala, katowa pozycje spoczynkowa i jest osa¬ dzona w czesci 13 tloka. "" ™-* Podkladka 27 powoduje powstanie pomiedzy na¬ kretka 18 a progiem 26 naprezenia aby umozliwic zdjecie nakretki przy wymianie zuzytych szczek na nowe.Zamiast wykladziny o niewielkim wspólczynni¬ ku tarcia nalozonej na bok 23 gwintu lub na bok 30 gwintu nakretki 18, mozna umiescic wkladke o malym wspólczynniku tarcia pomiedzy boki 23 i 30, zawsze jednak pozostawiajac dostateczny luz po¬ osiowy, pozwalajacy na stosowanie hamulców bez samoczynnej regulacji, dopóki szczeki nie sa zuzyte.Odmiana mechanizmu wedlug wynalazku przed¬ stawiona na fig. 3, jest podobna do rozwiazania z fig. 1, ale posiada i te zalete, ze zawiera mniejsza ilosc czesci oraz ze gwint nie jest zanurzony w plynie hamulcowym. Hydrauliczne urzadzenie uru¬ chamiajace, przedstawione na fig. 3, zawiera prze¬ ciwstawne tloki 40 i 41, dzialajace w taki sam sposób, jak tloki 10 i 11 z fig. 1.Tloczek 41 sklada sie z dwóch czesci 42 i 43, przy czym czesc 43 zawiera krzywke 14, osadzona na rolkach 15 i dzialajaca na rozpieracz 16, opie¬ rajacy sie o czesc 47 mechanizmu przekazywania sily. Tlok 40 ma tulejowy wystep 53, osadzony w otworze 54 czesci 42 tloka za pomoca sprezynuja¬ cego pierscienia uszczelniajacego 51. W opisywa¬ nym rozwiazaniu mechanizm przekazujacy sile jest zawarty w tloku 40.Gwint 52 pomiedzy czescia 47 a wystepem 53 tloka 40 posiada identyczne wlasnosci jak gwint 22 z fig. 1 i 2. Uszczelniajacy pierscien 51 unie¬ mozliwia przedostawanie sie plynu do gwintu 52.Czesc 47 jest zaopatrzona w kolnierz 56 o który opiera sie lozysko oporowe 55, odpowiadajace opo¬ rowemu lozysku 25 z fig. 1. Sprezyna ,57, wytwa¬ rzajaca poosiowa sile okolo 5 kg. dziala pomiedzy podkladka 58, a oporowym lozyskiem 55. Podklad¬ ka 58 jest umieszczona na stale pomiedzy czescia- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 03908 6 mi 42 i 43 tloka. Mechanizm dziala w taki sam sposób, jak mechanizm z fig. 1 z tym, ze czesc 47 jest utrzymywana w styku z rozpieraczem 46 przez sprezyne 57 a nie przez cisnienie plynu i ze przy nastawianiu obraca sie czesc 47 a nie tlok .40.Rozwiazanie z fig. 4, jest podobne do odmiany z fig. 3, przy czym takie same elementy sa ozna¬ czone identycznymi numerami. Jednakze tlok 40, nakrecony na czesc 47 jest zastapiony przez tlok 60, zas na ogniwo 47 nakrecona jest nakretka 61. Na¬ kretka 61 jest przytrzymywana w otworze 54 cze¬ sci 42, za pomoca sprezynujacego pierscienia uszczelniajacego 51. Sprezyna 62 dziala pomiedzy kolnierzem 64 a pierscieniem 63, wtloczonym w nieprzelotowy otwór 65, wykonany w tloku 60.Przy zwyklym, slabym dzialaniu hamulców, spre¬ zyna 62 utrzymuje nakretke przycisnieta do dna 66 otworu 65 tak, ze tlok 60 i nakretka 61 poru¬ szaja sie jak jedna calosc, a cale urzadzenie dzia¬ la dokladnie w taki sam sposób, jak urzadzenie z fig. 3.Przy gwaltownym hamowaniu cisnienie plynu, dzialajac na lewa czolowa powierzchnie nakret¬ ki 61, przezwycieza sile sprezyny 62 i nakretka 61 oddziela sie od dna 66 tak, ze dalsza regulacja mechanizmu 47, 6ft, nie moze juz zachodzic. W ten sposób, uzyskuje sie pewnosc, ze gwaltowne ha¬ mowanie nie wywola przeregulowania. Równiez z chwila, gdy cisnienie plynu przezwyciezylo dzia¬ lanie sprezyny 62, plyn dziala skutecznie na calej powierzchni tloków, a nie tylko na powierzchni pierscienia dookola tloka 41.We wszystkich powyzej opisanych odmianach, gdy krzywka 14 jest odwrócona, sila hamulcowa dziala poprzez gwint 22 lub 52 w jego nieodwra¬ calnym kierunku tak, ze regulacja nie zachodzi.Urzadzenie przedstawione na fig. 5 i 6, zawiera pare przeciwstawnych tloków 60 i 61,* przemie- szczalnych w przelotowym otworze 62 korpusu 63 hamulca tarczowego. Tlok 60 dziala bezposrednio na szczeke, podczas gdy tlok 61 dziala na jarzmo, prowadzone slizgowo w bruzdach wzdluz przeciw¬ leglych boków korpusu 63, podtrzymujace posred¬ nio - prowadzona szczeke, przeciwlegla do szczeki prowadzonej bezposrednio.Hamulec jest uruchamiany hydraulicznie przez wtlaczanie plynu do przestrzeni pomiedzy tloka¬ mi 60 i 61. Pomocniczy silownik mechaniczny skla¬ da sie z krzywki 64, obsadzonej w tloku 61 i oto¬ czonej rolkami 65. Krzywka 64 dziala na tlok 60 poprzez rozpieracz 60 oraz samonastawny mecha¬ nizm, zawierajacy czesci 67 i 68, polaczone ze soba gwintem 72. Czesc 67 jest osadzona przesuwnie w otworze 70 tloka 61 za pomoca sprezynujacego pierscienia uszczelniajacego 71. Czesc 68 wykonana w ksztalcie nakretki i osadzona jest w nieprzelo¬ towym otworze 69 tloka 60. Spiralna sprezyna 77, osadzona pomiedzy zewnetrzna tuleja 78, wtloczo¬ na w otwór 69, a wewnetrzna tuleja 74, dziala na czesc 68 poprzez lozysko oporowe 75 i przytrzymu¬ je czesc 68 przycisnieta do progu 76 nieprzeloto¬ wego otworu 69.Ksztalt gwintu 72 jest dokladniej przedstawiony na fig. 6. W wykonaniach przedstawionych na fig. 5 i 6, boki gwintu 73 i 81 czesci 67, nie sa po¬ wleczone materialem przeciwciernym. Zamiast te¬ go czesc 68 ma glówna metalowa czesc 83 z wklad¬ ka 84, wykonana z materialu o malym tarciu, na 5 przyklad z polytetrafluoroetylenu. Wkladka 84 Jest odlana wspólnie z metalowym pierscieniem 85. Po¬ czatkowo elementy 83 i 84 sa przygotowywane od¬ dzielnie i wyposazone w gwint o takich wymia¬ rach, aby umozliwial wzgledny ruch poosiowy 0,762 mm na zewnetrznym gwincie czesci 67.Wkladka 84 wraz ze swoim pierscieniem 85, jest wówczas osadzona w malym podsadzeniu 86 czesci glównej 83 i katowo ustawiona wzgledem tej cze¬ sci 83 tak, aby nastapilo przesuniecie wewnetrz¬ nych gwintów czesci glównej 83 i wkladki 84 w takim zakresie, aby luz poosiowy 89, 89' pomiedzy elementami 67 i 69 zostal zmniejszony do wartos¬ ci 0,508 mm oraz w takim kierunku, azeby przy ruchu w prawo czesci 67 wzgledem czesci 68 do¬ prowadzil bok 73 do oparcia sie o wspólpracujacy odcinek boku 80 wkladki 84 co powoduje zlikwi¬ dowanie luzu 89. Natomiast wzgledny ruch w lewo czesci 67 doprowadza drugi bok 61 do oparcia sie o wspólpracujacy odcinek boku 82 czesci 83, co powoduje zlikwidowanie luzu 89\ Wkladka 84 jest unieruchomiona w swoim ustalonym polozeniu w czesci glównej 83 przez zaklepanie obrzeza krawe¬ dzi 87 podsadzenia 86. Szczelina 90 pomiedzy bo¬ kiem 73 a wspólpracujacym odcinkiem boku czesci glównej 83 oraz szczelina 90' pomiedzy bokiem 81 a wspólpracujacym odcinkiem boku wkladki 84, sa zatem zawsze wieksze od luzów 89 i 89/. Skok sruby i kat pochylenia gwintu 72 sa tak dobrane w odniesieniu do stosunkowo wysokiego wspól* czynnika tarcia pomiedzy czescia glówna 83 cze¬ sci 68 a czescia 67 oraz w odniesieniu do stosun¬ kowo slabego wspólczynnika tarcia pomiedzy wkladka 84 czesci 68 a czescia 67 ze gwint staje sie nieodwracalny, gdy czesc 67 jest kierowana krzywka 64 w lewo w stosunku do czesci 68, ale jest odwracalny, kiedy czesc 68 jest naciskana przez sprezyne 77 w lewo wzgledem czesci 67. Oka¬ zuje sie wiec, ze mechanizm przedstawiony na fig. 5, dziala dokladnie w taki sposób, jak mecha¬ nizm przedstawiony na fig. 1, przy czym sprezy¬ na 7Z odpowiada krzywkowej sprezynie 27, a uszczelniajacy pierscien 71 — spinaczowi 20, gdyz nie dopuszcza do obracania sie czesci 67, gdy czesc 68 jest kierowana do tylu, do czesci 67 przez obrót tloka 60.Z powyzszego wynika, ze w urzadzeniu z fig. 5 i 6, sila hamowania dziala poprzez gwint 72 w je¬ go kierunku nieodwracalnym tak, ze regulacja nie moze miec miejsca.Gwinty 22, 52 i 72 wszystkich przedstawionych tutaj odmian sa o dostatecznie silnej konstrukcji i zdolne do przeciwstawienia sie sile poosiowej, powstajacej przy hamowaniu. Kat boku gwintu jest dosc maly, rzedu 30° lub mniej tak, ze pro¬ mieniowo dzialajace przeciwsily, powstajace w gwincie bedacym pod obciazeniem osiowym, sa stosunkowo male i nie ma powodów do rozerwa¬ nia elementów 18, 40 lub 68. Oba boki gwintu sa wykonane o jednakowym kacie pochylenia gwintu. 15 20 25 30 85 40 45 50 55 6062903 8 PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Samonastawny, jednokierunkowy mechanizm przekazujacy sile, zwlaszcza do nastawiacza ha¬ mulców pojazdu, zawierajacy dwa czlony obraca¬ jace sie jeden wzgledem drugiego, polaczone ze soba zlaczem gwintowanym, którego gwint jest nieodwracalny, zdolny do przekazywania wlasci¬ wej sily w jednym tylko poosiowym kierunku, lecz jest odwracalnym gwintem w kierunku przeciw¬ nym tak, ze sila zastosowana w tym drugim kie¬ runku powoduje wzgledne obroty, a tym samym samoczynna regulacje pomiedzy obu czlonami, zna¬ mienny tym, ze usytuowane naprzeciw siebie boki gwintu (73, 81) jednego czlonu (67) i drugiego czlo¬ nu (68) mechanizmu maja ten sam kat pochylenia a drugi z tych czlonów (68) jest zlozony z dwóch czesci (83, 84), wykonanych z róznych materialów, przy czym jedna czesc (84) jest wykonana z mate¬ rialu o wspólczynniku tarcia mniejszym niz wspól¬ czynnik tarcia materialu drugiej czesci (83) tego czlonu a bok (80) czesci (84) o mniejszym wspól¬ czynniku tarcia wspólpracuje z jednym bokiem gwintu (73) pierwszego czlonu (67), natomiast bok (82) drugiej czesci (83) wspólpracuje z drugim bo¬ kiem (81) pierwszego czlonu (67).

2. Mechanizm wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze czesci gwintu w obu czesciach (83, 84) czlonu dwuczesciowego sa przestawione wzajemnie ka¬ towo. " 3. Mechanizm wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze czesc czlonu dwuczesciowego, wykonana z ma¬ terialu o mniejszym wspólczynniku tarcia, jest po¬ kryciem z materialu o wspólczynniku tarcia mniej¬ szym niz wspólczynnik tarcia drugiego boku gwin¬ tu tego czlonu, na przyklad z politetrofluoretylenu. 4. Mechanizm wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze jest umieszczony pomiedzy mechanicznym, pomocniczym silownikiem a tlokiem hydrauliczne¬ go silownika, przy czym jedna czesc (18, 68) me¬ chanizmu jest dociskana sprezyna (27, 77) do dna (26, 76) nieprzelotowego otworu w tloku silownika. 5. 5. Mechanizm wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze zawiera oporowe lozysko (25, 75) umieszczone pomiedzy sprezyna (27, 77) a pierwsza czescia (18, 68) mechanizmu i element (20, 71) w celu unie¬ mozliwienia obracania sie drugiej czesci (17, 67) io mechanizmu. 6. Mechanizm wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze zawiera sprezyne (57), dociskajaca element (47) do mechanicznego silownika (14) i lozysko opo¬ rowe (55) umieszczone pomiedzy ta sprezyna (57) 15 a elementem (47), przy czym drugi element (40, 61) jest nieobrotowy. 7. Mechanizm wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze drugi czlon mechanizmu stanowi tlok (40) si¬ lownika. 20 8. Mechanizm wedlug zastrz. 6—7, w którym hydrauliczny silownik zawiera przeciwstawne tlo¬ ki, znamienny tym, ze tlok (40) jest uszczelniony w drugim tloku (41), za pomoca uszczelniajacego pierscienia (51), który zabezpiecza gwint (52) przed 26 doplywem cieczy. 9. Mechanizm wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze nieobrotowy element (61) jest dociskany sprezy¬ na (62) do tloka (60). 10. Mechanizm wedlug zastrz. 9, w którym hy¬ drauliczny silownik zawiera przeciwstawne tloki, znamienny tym, ze nieobrotowy element (61) me¬ chanizmu jest uszczelniony w drugim tloku (41) za pomoca pierscienia uszczelniajacego (31). 35 11. Mechanizm wedlug zastrz. 8—10, znamienny tym, ze mechaniczny silownik zawiera krzywke (14, 64) ulozyskowana w drugim tloku (13, 41, 61) obro¬ towo, na przyklad w osi prostopadlej do osi tloka- 80KI. 63 c,51/02 62903 MKP B 60 t, 1/06 19 27 28 FIG.J. '31 23 29' 22 FIG. 2.KI. 63 c, 51/02 62903 MKP B 60 t, 1/06 t40 53 c4] 58^55 54' 51 <7 \ 56 FIG.

3. 57 \ 60^63 ^51 v52 FIG.4,KI. 63 c, 51/02 62903 MKP B 60 t, 1/06 7669 77 78 PL PL