Pierwszenstwo: Opublikowano: 19.IV.1969 (P 133 044) 15.IX.1971 62844 KI. 42 b, 22/04 MKP G 01 b, 11/275 CZYTCLNIA UKJUjrzedu fafeflto««S0 Wspóltwórcy wynalazku: Slawomir Golebiowski, Edward Borkowski, Adam Wodecki Wlasciciel patentu: Spóldzielnia Pracy Branzy Metalowej „Precyzja", Bydgoszcz (Polska) Sposób dokonywania optycznego pomiaru zbieznosci kól samochodów i urzadzenie do stosowania tego sposobu Wynalazek dotyczy sposobu dokonywania optycznego pomiaru zbieznosci kól samochodów oraz urzadzenia przenosnego do wykonywania po¬ miarów tym sposobem.Znane sa sposoby do optycznego pomiaru zbiez¬ nosci kól w urzadzeniach stalych jak i przenos¬ nych z bazowaniem na krawedziach obrzezy tar¬ czy kól, w których wykorzystano zasady przekre¬ canego peryskopu i plaskiego zwierciadla.Wynik pomiaru odczytuje sie na skali poza pe¬ ryskopem po takim jego przekreceniu, aby obraz kontrolny widoczny bezposrednio w peryskopie i obraz odbity pokryly sie. Sposób ten wymaga poza dostrojeniem do badanych kól samochodowych dwóch dodatkowych czynnosci bezposrednio zwia¬ zanych z pomiarem, a mianowicie: zgrania obra¬ zów w peryskopie i odczytania wyniku poza pe¬ ryskopem. Wynik ten odczytuje sie tylko z do¬ kladnoscia zwyklego przymiaru milimetrowego.Oprócz wyzej wymienionych wad sposoby te ze wzgledu na to, ze jako baze wykorzystuje sie obrzeza tarczy kól stwarzaja mozliwosc powsta¬ wania duzych bledów szczególnie w pojazdach eksploatowanych, w których obrzeza tarcz kól ule¬ gly odksztalceniom. W takich przypadkach stoso¬ wanie nawet precyzyjnych przyrzadów nie daje wlasciwego pomiaru.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad i zwiekszenie dokladnosci pomiarów zbieznosci kól samochodowych. 25 30 Cel ten zostal osiagniety przez oparcie styko¬ wych koncówek urzadzenia pomiarowego na bo¬ kach opon badanych kól z jednoczesnym wyko¬ rzystaniem zasady autokolimacji. Wykorzystanie optycznej zasady autokolimacji umozliwia bezpo¬ sredni odczyt wartosci zbieznosci na skali wew¬ natrz lunety.Przenosne urzadzenie do stosowania tego sposo¬ bu sklada sie z dwóch stojaków posiadajacych po dwie koncówki stykowe, po jednym trzpieniu centrujacym oraz po dwa zaczepy dociskowe, pio¬ nowego plaskiego zwierciadla z pionowa rysa cen¬ trujaca lub pionowego ekranu kontrolnego oraz lunety autokolimacyjnej o poziomej osi optycznej.Oba stojaki maja mozliwosc regulacji wysokosci polozenia koncówek stykowych oraz mozliwosc regulacji ich rozstawienia wzdluz stojaków wzgle¬ dem trzpieni centrujacych wedlug odpowiednich podzielni. Zwierciadlo plaskie lub ekran kontrolny maja mozliwosc poprzecznego przesuwania sie wzgledem stojaka i przekrecania sie wzgledem osi pionowej, na której sa osadzone.Os pozioma lunety jest skierowana w strone po¬ wierzchni ekranu lub zwierciadla, przy czym lu¬ neta osadzona jest naprzeciwko zwierciadla lub ekranu na drugim stojaku.Sposób dokonywania optycznego pomiaru zbiez¬ nosci kól samochodów i urzadzenie do stosowania tego sposobu zapewnia unikniecie bledów pomiaru 6284462844 oraz uniwersalnosc przyrzadu, to znaczy mozliwosc mierzenia zbieznosci kól wszystkich samochodów przy jednakowej wartosci bledu pomiaru, wynika¬ jacej tylko z dokladnosci wykonania przyrzadu.Przyrzad jest lekki, latwo rozbieralny i przenosny.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na zalaczonym rysunku, na któ¬ rym fig. 1 i fig. 2 przedstawia schemat urzadzenia w widoku u góry, a fig. 3 schemat urzadzenia w widoku z boku. Urzadzenie sklada sie z dwóch sto¬ jaków 1 i 2 ustawionych równolegle do osi pojazdu i zaopatrzonych na swych koncach w dwie stykowe koncówki 3 i 4. Obydwa stojaki 1 i 2 posiadaja po jednym centrujacym trzpieniu 5 i 6 oraz po dwa dociskowe zaczepy 7 i 8. Trzpienie 5 i 6 sluza do ustawienia stojaków 1 i 2 zas zaczepy 7 i 8 do przymocowania urzadzenia do kól 13 i 14, Na drugim koncu stojaka ,2 umieszczono pionowe zwierciadlo 9 z regulacyjnym mechanizmem 9a.Zamiast zwierciadla moze byc umieszczony piono¬ wy ekran kontrolny.Na drugim koncu stojaka 1 osadzono autokoli¬ macyjna lunete 10 o poziomej osi optycznej. Oby¬ dwa stojaki 1 i 2 maja mozliwosc regulacji wyso-- kosci polozenia stykowych koncówek 3 i 4 za po¬ moca przesuwnych mechanicznie urzadzen regu¬ lacyjnych 11 i 12, sluzacych do podnoszenia lub opuszczania stojaków 1 i 2, odpowiednio do wy¬ miarów badanych kól 13 i 14. Autokolimacyjna luneta 10 ma os pozioma skierowana do po¬ wierzchni zwierciadla 9, którego plaszczyzna ma mozliwosc poprzecznego przesuwania sie za po¬ moca mechanizmu 9a regulacyjnego.Przygotowanie urzadzenia po ustawieniu stoja¬ ków 1 i 2 wzdluz zewnetrznej strony osi pojazdu jest nastepujace: regulacje przeprowadza sie za pomoca urzadzen regulacyjnych 11 i 12 tak, aby trzpienie centrujace 5 i 6 byly ustawiane w na- kielkach centrujacych osi kól 13 i 14, przy czym ustawia sie odpowiednio stykowe koncówki 3 i 4 i dociaga je do kól 13 i 14 dociskowymi zaczepami 7 i 8. Nastepnie nalezy sprawdzic, czy os piono¬ wa obrazu podzialki lunety 10 osadzonej na dru- 10 20 25 30 35 40 gim koncu stojaka 1 pokrywa sie z pionowa rysa centrujaca zwierciadla 9, które jest osadzone na drugim koncu stojaka 2. Po tak przygotowanym uprzednio urzadzeniu mozna przystapic do pomia¬ ru zbieznosci kól.Pomiar ten przeprowadza sie jak nastepuje: plaskie zwierciadlo 9 stojaka 2 przesuwa sie wzdluz prowadnic na odleglosc od lunety 10 wy¬ magana dla danego pojazdu, wlacza sie prad za¬ silajacy uklad oswietlajacy lunety 10 autokolima¬ cyjnej i patrzac przez okular lunety 10 na jej wewnetrzna skale, umieszczona na plytce ognisko¬ wej, odczytuje sie na tej skali wartosc przesunie¬ cia pionowej linii krzyza kontrolnego. Wartosc ta w jednostkach liniowych jest miara zbieznosci ba¬ danych kól. PL