Opublikowano: 31.111.1971 62760 KI. 62 a2, 27/32 MKP B 64 c, 27/32 UKD Twórca wynalazku: Stanislaw Trebacz Wlasciciel patentu: Zaklad Doswiadczalny przy Wytwórni Sprzetu Ko¬ munikacyjnego, Swidnik (Polska) Uklad zasilania powietrzem, do sterowania warstwa przyscienna, zwlaszcza lopat wirnika nosnego smiglowca Przedmiotem wynalazku jest uklad zasilania po¬ wietrzem, do sterowania warstwa przyscienna, zwla¬ szcza lopat wirnika nosnego smiglowca zaopatrzo¬ nego w silnik napedzajacy wirnik nosny i dodat¬ kowa sprezarke, sprezajaca wyzej wspomniane po¬ wietrze.Znany dotychczas uklad zasilania powietrzem, do sterowania warstwa przyscienna lopat wirnika nos¬ nego smiglowca napedzanego mechanicznie, ma sprezarke umiejscowiona poza piasta wirnika nosne¬ go, sprezajaca powietrze, które przedostaje sie ze sprezarki, poprzez wal glówny, piaste, dzwigary lopat i szczeliny wylotowe umiejscowione przy koncu lopat wirnika nosnego, na czesc grzbietowa profilu lopaty.Znany jest równiez uklad, w którym zasilanie lopat wirnika nosnego powietrzem odbywa sie przez upust powietrza ze sprezarki turbiny napedzajacej wirnik nosny i doprowadzenie tego powietrza spec¬ jalnym przewodem, wnetrzem walu glównego i piasty — do lopat.Wada obu tych ukladów jest potrzeba stosowania specjalnych uszczelnien w miejscu laczenia prze¬ wodu nieruchomego z przewodem ruchomym oraz znaczne opory przeplywu, spowodowane dluga dro¬ ga przeplywu i jej zalamaniami pod katem 90°, a tym samym zwiekszony pobór mocy przez spre¬ zarke, jak równiez potrzeba zwiekszenia gabarytów walu glównego wirnika nosnego. 10 15 20 25 30 Uklad zasilania z dodatkow7a sprezarka, umiej¬ scowiona poza piasta wirnika nosnego, ma znaczny ciezar, gdyz sprezarka ta stanowi samodzielny a- gregat i wymaga stosowania elementów mocuja¬ cych ja do kadluba smiglowca. Natomiast w ukla¬ dzie zasilajacym lopaty w powietrze przez jego upust ze sprezarki turbiny napedowej, a szczegól¬ nie w przypadku stosowania tego powietrza do sterowania warstwa przyscienna lopat, gdzie wy¬ magany jest znaczny i prawie staly wydatek po¬ wietrza, nastepuje spadek sprawnosci tej turbiny lub tez zachodzi potrzeba stosowania specjalnej tur¬ biny z przewymiarowana sprezarka.Celem wynalazku jest usuniecie niedogodnosci obu ukladów lacznie, czyli zmniejszenie oporów przeplywu powietrza sterujacego warstwa przy¬ scienna lopat, unikniecia spadku sprawnosci turbi¬ ny napedowej przez stosowanie upustu powietrza z jej sprezarki oraz zmniejszenie ciezaru i uprosz¬ czenie konstrukcji ukladu zasilania z dodatkowa sprezarka lub stosowania specjalnej turbiny z prze¬ wymiarowana sprezarka.Dla osiagniecia tego celu wytyczono zadanie zmiany miejsca usytuowania sprezarki dodatkowej.Zgodnie z wynalazkiem rozwiazanie postawionego zadania polega na tym, ze wirnik dodatkowej spre¬ zarki, na przyklad odsrodkowej, jest osadzony obro¬ towo w korpusie piasty wirnika nosnego i stanowi razem z tym korpusem — sprezarke, a wydraze¬ nia ramion piasty stanowia wyloty sprezonego po- 62 76062 760 30 wietrza, przy czym w górnej i/lub dolnej czesci korpusu piasty znajduja sie wloty powietrza do sprezarki, co powaznie upraszcza konstrukcje ukla¬ du zasilania, zmniejsza jego ciezar, jak równiez pozwala skrócic droge przeplywu sprezonego po- 5 wietrza i zmniejszyc liczbe zalaman tej drogi oraz nie powoduje spadku sprawnosci turbiny napedza¬ jacej wirnik smiglowca. Wirnik sprezarki jest na¬ pedzany przez silnik, napedzajacy wirnik nosny za posrednictwem walka osadzonego obrotowo w wale 10 glównym wirnika nosnego, przy czym kierunki ob¬ rotów wirnika sprezarki i wirnika nosnego sa zgod¬ ne. Ramiona piasty maja u nasady ksztalt dyfuzora przechodzacy przy koncu ramion, stopniowo w ksztaltkonfuzora. 15 Uklad zasilania wedlug wynalazku charaktery¬ zuje sie prosta konstrukcja, niskim ciezarem oraz malymi oporami przeplywu, a tym samym malym poborem mocy, oraz zapobiega spadkowi sprawnosci turbiny napedowej i daje mozliwosc stosowania standartowych silników turbinowych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie uklad zasilania w wido¬ ku z boku, fig. 2 — uklad zasilania w widoku z 25 igory, fig. 3 — odmiane ukladu zasilania w widoku z boku, fig. 4 — widok z góry na piaste wirnika nosnego wedlug odmiany wynalazku pokazanej na fig. 3, fig. 5 — przekrój wzdluz linii A-A, a fig. 6 — przekladnie wirnika dodatkowej sprezarki w zwiekszonej podzialce w przekroju wspólosiowym do osi wirnika nosnego smiglowca.Jak uwidoczniono na fig. 1 i fig. 2 rysunku, sil¬ nik 1 poprzez przekladnie 2 napedza wirnik nosny 3 smiglowca za posrednictwem walu glównego 4 oraz wirnik 5 dodatkowej sprezarki odsrodkowej 35 za pomoca walka 6, osadzonego obrotowo w wy¬ drazeniu walu glównego 4. Wirnik 5 jest osadzony obrotowo w korpusie piasty 7 wirnika nosnego 3, przy czym lopatki wirnika 5 sa zwrócone do góry.Wirnik 5 wraz z korpusem piasty 7 stanowia do- 4 datkowa sprezarke, a wydrazenia iramion 8 piasty 7, w których sa osadzone obrotowo lopaty 9 wirni¬ ka nosnego 3, stanowia wyloty 10 sprezonego po¬ wietrza, przy czym ramiona maja u nasady ksztalt dyfuzora przechodzacy, przy koncu ramion, stop- 45 niowo w ksztalt konfuzora. Wyloty 10 sa polaczone z przeplywowymi kanalami 11 utworzonymi przez wewnetrzna przestrzen dzwigarów 12 lopat 9, które to dzwigary 12 w swej koncowej czesci, maja szcze¬ liny 13 wyplywu sprezonego powietrza sterujacego 50 warstwa przyscienna lopat 9 wirnika nosnego 3.Korpus piasty 7 jest zestawiony z górnej i dolnej czesci, polaczonych ze soba rozlacznie za pomoca srub 14, przy czym plaszczyzna styku obu tych czesci jest prostopadla do osi wirnika nosnego 3. 55 W górnej czesci korpusu piasty 7 znajduje sie osiowy Wlot 15 powietrza do sprezarki.Dzialanie uzytecznego przykladu wynalazku jest nastepujace: podczas ruchu wirnika 5 sprezarki 'nastepuje zasysanie, poprzez wlot 15 powietrza i 60 sprezanie go w sprezarce. Sprezone powietrze po¬ przez wyloty 10, kanaly 11 i szczeliny 13 przedo¬ staje sie na zewnetrzna czesc profilu lopaty 9 wir¬ nika nosnego 3 celem sterowania warstwa przy¬ scienna. 65 Wynalazek nie jest ograniczony do przedstawio¬ nego na rysunku uzytecznego przykladu wykonania wynalazku. Zgodnie z jego odmiana pokazana na fig. 3, 4, 5 i 6 silnik 16 poprzez jego przekladnie 17, oraz za posrednictwem walu glównego 18, napedza wirnik nosny 19, z którego piasta 20 jest polaczony nieruchomo korpus 21 przekladni obiegowej 26, 27 30, 31 przyspieszajacej ruch obrotowy dwustronne¬ go wirnika 22 dodatkowej sprezarki odsrodkowej.Sprezarka ta ma u góry korpusu piasty 20, osiowy wlot 23, a u dolu kieszeniowe wloty 24 powietrza do sprezarki, przy czym wirnik 22 jest osadzony obrotowo w korpusie piasty 20 i w korpusie 21 przekladni obiegowej.Wirnik 22 jest napedzany za pomoca walka 25 ulozyskowanego w korpusie 21 przekladni obiego¬ wej, przy czym na jednym koncu walka 25, wysta¬ jacym na zewnatrz korpusu 21 przekladni jest osa¬ dzony nieobrotowo wirnik 22, a na przeciwleglym koncu walka 25, wystajacym do wnetrza korpusu 21 przekladni, jest osadzone nieruchomo kolo ze¬ bate 26 przekladni obiegowej. Kolo zebate 26 zaze¬ bia sie z kolem zebatym 27 o wiekszej srednicy, które to kolo zebate 27 jest zamocowane nierucho¬ mo na wspólnym trzpieniu 28, osadzonym obrotowo w przegrodzie 29 korpusu 21 przekladni wraz z kolem zebatym 30 o mniejszej srednicy (od kola zebatego 27), przy czym kolo zebate 30 jest sateli¬ ta, kolem obiegowym zazebionego z nim nierucho¬ mego kola zebatego 31.Przekladnia obiegowa jest zaopatrzona w co naj¬ mniej dwa lub kilka kól zebatych 27 i 30 rozmiesz¬ czonych równomiernie wzgledem siebie, przy cz*ym na rysunku (dla przejrzystosci) pokazano tylko po jednym kole. Kolo zebate 31 jest zamocowane na wale wewnetrznym 32, który jest osadzony obroto¬ wo w korpusie 21 przekladni obiegowej , a nieru¬ chomo w przekladni 17 silnika 16, przy czym wal wewnetrzny 32 umieszczony jest we wnetrzu walu glównego 18 napedzajacego wirnik nosny 19 smi¬ glowca.Przedstawiona powyzej wzajemna wspólpraca kól zebatych przekladni 26, 27, 30, 31 zapewnia przy¬ spieszenie ruchu obrotowego wirnika 22 dodatko¬ wej sprezarki wzgledem ruchu obrotowego wirni¬ ka nosnego 19 smiglowca oraz zgodnosc kierunków ruchów obrotowych obu tych wirników. PL