PL62318B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 62318 KI. 7 a, 39/14 Opublikowano: 20. III. 1971 MKP B 35M 21 b, a»/n» UKD Wspóltwórcy wynalazku: Józef Kasperczyk, Henryk Sidlo Wlasciciel patentu: Huta „Zygmunt", Bytom (Polska) Sprzeglo zwlaszcza do walcarek hutniczych Przedmiotem wynalazku jest sprzeglo do sprze¬ gania dwóch walów nie lezacych scisle wspólosio¬ wo, które w czasie pracy moga zmieniac w pew¬ nych granicach swe ustawienie katowe oraz moga ulegac ograniczonym przesunieciom poosiowym.Sprzeglo to jest glównie przeznaczone do przenor szenia bardzo duzych momentów obrotowych jakie wystepuja w znanych ukladach napedowych a zwlaszcza sluzy ono do napedzania walców wal¬ carek hutniczych.Najczesciej stosowane w ukladach napedowych walcarek jest sprzeglo lopatowe, w którym plaski koniec jednego walu, zwany lopata, jest wsuniety miedzy dwa ramiona rozwidlonego konca drugiego walu. Miedzy plaskimi powierzchniami styku obu konców walu sa umieszczone posredniczace plyty brazowe.Wielka wada tego sprzegla jest sklonnosc do la¬ mania sie ramion widel u ich podstawy, gdzie dzia¬ laja na nie sily skupione. Otwarta budowa sprze¬ gla jest przyczyna wyrzucania smaru dzialaniem sily odsrodkowej, co przyspiesza zuzywanie sie ele¬ mentów sprzegla. W sprzegle tym na skutek nieko¬ rzystnego rozkladu sil wystepuja w okreslonych miejscach powierzchni styku wielkie naciski jed¬ nostkowe, co jest glówna przyczyna zuzywania sie sprzegla.Inne znane sprzegla mozna ogólnie nazwac tule- jowymi, gdyz podstawowym elementem jest tuleja sztywno polaczona z koncem jednego walu, obejmu- 2 jaca koniec drugiego walu, lub tuleja stanowiaca odrebny element i obejmujaca z obu stron wsuniete do niej konce obu walów. Przekrój koncówki walu na przyklad kwadratowy odpowiada scisle przekro- r jowi otworu w tulei. W róznych wykonaniach sprze¬ gla tulejowego sa stosowane wklady wymienne mie¬ dzy powierzchniami styku.Znane sa równiez sprzegla tulejowe, których otwór w tulei ma w przekroju poprzecznym ksztalt 10 krzyza otrzymanego z nalozonych na siebie dwóch jednakowych wydluzonych prostokatów obróconych jeden wzgledem drugiego o 90°. Wglebienia stano¬ wiace ramiona krzyza wypelniaja cztery wklady w postaci prostopadloscianów, których sciany od 15 strony osi sprzegla tworza otwór kwadratowy do wsuniecia konca walu o przekroju kwadratowym.Te wklady opisywane w literaturze pod nazwa szczek moga byc równiez dociskane do koncówki walu srubami wkrecanymi w tuleje z zewnatrz 20 i przechodzacymi poprzez sciane tulei. Ta droga luzy moga byc calkowicie zlikwidowane.Opisane tu sprzegla dopuszczaja przesuwnosc po¬ osiowa jaka moze wystepowac przy napedzaniu walcarki hutniczej. Natomiast mozliwosc odchy- 25 len od wspólosiowego ustawienia walu jest w nich dopuszczalna jedynie o tyle o ile istnieja luzy miedzy powierzchniami styku i wkladami.W celu dostosowania sprzegla do nieco wiekszych zmian katowego ustawiania sie walów w czasie 30 pracy stosuje sie opisana powyzej postac sprzegla 62318s 62318 4 tulejowego z czterema szczekami w odmianie, "w której powierzchnie szczek zwrócone ku obwo¬ dowi tulei sa wypukle, mianowicie w przekroju osiowym szczeki te maja ksztalt lukowaty. Taki sam ksztalt maja wglebienia wykonane w we¬ wnetrznej scianie tulei.Mozliwosc przesuwania sie wypuklych lukowa¬ tych powierzchni wzgledem wkleslych lukowatych powierzchni pozwala na odchylanie sie walów od polozenia wspólosiowego.Wszystkie te omówione powyzej sprzegla maja wspólna wade, o której juz byla mowa, polegajaca na nierównomiernym rozkladzie nacisków, które skupiaja sie w bliskosci krawedzi wzdluznych kon¬ cówki walu. Aby skupione naciski rozlozyc na wiekszej powierzchni, w pewnych sprzeglach tule- jowych zastosowano na koncówce walu wzdluzne wystepy b przekroju krzywoliniowym i odpowia¬ dajace tym wystepom wglebienia wewnetrznej po¬ wierzchni tulei. Ta droga osiagnieto sprzeglo zwa¬ ne w literaturze sprzeglem rozetowym lub sprze¬ glem o ksztalcie liscia koniczyny.Zasada, która doprowadzila do sprzegla rozeto¬ wego jest calkowicie sluszna. Naciski jednostkowe istotnie rozkladaja sie na rozwinietej powierzchni tórdziej równomiernie niz przy zwyklym przekroju kwadratowym konca walu. Jednakze niezbedne dokladne wykonanie sprzegla o powierzchniach krzywoliniowych jest bardzo trudne. Wystarczy, aby krzywizny wklesle wewnatrz tulei i krzywizny wy¬ pukle uksztaltowane na wale minimalnie sie róznily, aby powstaly nowe skupienia siL Wobec trudnosci precyzyjnego wykonania tych powierzchni o przekroju krzywoliniowym, propo¬ nowano stosowanie wykladzin z tworzywa sztucz¬ nego obejmujacych wypukle wystepy wzdluzne.Powstala wówczas trudnosc mocowania wykladzin.Proponowano wykonywanie wciec wzdluznych u podstaw tych wystepów, aby tworzywo sztuczne pod cisnieniem samo sie w nich zakleszczalo.Jednakze okazalo sie, ze tworzywo wykladziny musi byc dostatecznie twarde, a takie tworzywo nie zakleszcza sie samo w wykonanych wcieciach.Wobec tego wysunieto dalsza propozycje, aby wy¬ kladziny byly dwuwarstwowe i skladaly sie z two¬ rzywa twardego i tworzywa bardziej plastycznego.•Wszystkie te sugestie nie znalazly rozpowszech¬ nienia i prawdopodobnie nie wyszly poza litera¬ ture patentowa.Celem wynalazku jest zbudowanie sprzegla nie majacego wad sprzegiel znanych, a przede wszyst¬ kim sprzegla, w którym rozklad sil bylby równo¬ mierny, a którego wykonanie o wymaganym stop¬ niu dokladnosci bylo stosunkowo latwe. • c Cel ten zostal osiagniety dzieki zastosowaniu na wzdluznych krawedziach koncówek walu wkladów, które w przekroju prostopadlym do osi sprzegla maja ksztalt wycinków kola, którego okreg jest zakreslony ze srodka lezacego na dwusiecznej kata danej krawedzi oraz dzieki wykonaniu w wewnetrz¬ nej scianie tulei wglebien o tym samym ksztalcie.Powyzsza zasada konstrukcyjna bedaca istota wy¬ nalazku dopuszcza rózne praktyczne wykonania.: Ponadto jest ona calkowicie niezalezna od tego jaki zostal wybrany ksztalt koncówki walu, która moze miec przekrój trójkata, kwadratu, szesciokata itp.W najprostszym wykonaniu sprzegla wedlug wy¬ nalazku stosuje sie jako wklady jednakowe pelne walce, korzystnie z twardej stali, zaopatrzone w gle^ 5 bokie wzdluzne wciecia o dwóch plaszczyznach pod katem odpowiadajacym katowi, który tworza boczne sciany koncówki walu.Wewnatrz tulei sa wykonane cylindryczne wgle-* bienia odpowiadajace tym walcom. W odmianie sprzegla o zwiekszonej uchylnosci zamiast walców sa zastosowane kule, a wglebienia w wewnetrznej scianie tulei maja ksztalt czasz kulistych.Okazalo sie, ze wklady wedlug wynalazku bez szkody dla ich dzialania moga byc przecinane na polowe wzdluz plaszczyzny dwusiecznej przeprowa¬ dzonej przez krawedz koncówki walu. Wybór wkla¬ dów calkowitych obejmujacych obustronnie plasz¬ czyzny tworzace krawedz koncówki walu, badz wkladów zlozonych z dwóch polówek nie zwiaza¬ nych ze soba, jest dowolny, gdyz róznic funkcjo¬ nalnych nie zauwazono.W celu ulatwienia wkladania koncówki walu do otworu miedzy wkladami przewiduje sie unierucha¬ mianie wkladów co najmniej na czas montazu sru¬ bami wkrecanymi w te wklady poprzez otwory w scianie tulei.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 stanowi schemat ideowy ilustrujacy istote wynalazku i przedstawia fragment koncówki walu w przekroju poprzecznym, fig. 2 przedstawia sprzeglo z wkladami walcowymi w prze¬ kroju osiowym, fig. 3 przedstawia odmiane sprzegla z wkladami kulistymi w przekroju osiowym, fig. 4 przedstawia sprzeglo w przekroju poprzecznym, fig. 5 przedstawia wklad walcowy w widoku aksonome- trycznym, fig. 6 przedstawia wklad walcowy polów¬ kowy w widoku jak wyzej, fig. 7 przedstawia wklad kulisty w widoku jak wyzej, fig. 8 przedstawia wklad kulisty polówkowy w widoku jak wyzej, a fig. 9 przedstawia odmiane wkladu polówkowego dwudzielna w przekroju poprzecznym.Istote wynalazku wyjasnia schemat fig. 1. Krawedz koncówki walu jest utworzona przez plaszczyzny boczne P i Q, przecinajace sie pod katem a. War¬ tosc kata a zalezy od tego jaki koncówka ma prze¬ krój, np. trójkatny, kwadratowy itp., od czego rów¬ niez zalezy ilosc wzdluznych krawedzi koncówki.W celu równomiernego rozlozenia sil, które podczas pracy sprzegla wystepuja na plaszczyznie P lub na plaszczyznie Q w zaleznosci od kierunku obrotu i których szkodliwe skupienia powoduja szybkie zuzywanie sie znanych sprzegiel, objeto wedlug wy¬ nalazku krawedz wzdluzna koncówki walu wkla¬ dem W, który moze byc wzdluznym wycinkiem walca lub wypukla czasza kulista o promieniu r i o srodku geometrycznym lezacym na dwusiecznej walca lub kuli. Wykonanie wkladu W polega na sporzadzeniu walca lub kuli o promieniu r z od¬ powiedniego tworzywa, zwlaszcza z twardej stali i wykonaniu glebokiego wciecia o dwóch plasz* czyznach P i Q.Ilosc wkladów odpowiada ilosci krawedzi wzdluz¬ nych koncówki walu. Kazdemu wkladowi odpowia¬ da wewnatrz tulei wglebienie scisle dostosowane do wypuklosci wkladu, a wiec bedace wkleslym 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 62318 wzdluznym wycinkiem walca lub czasza kulista o tym samym promieniu r.Przyklad wykonania sprzegla przedstawiony na fig. 2 ma koncówke walu 1 o przekroju kwadrato¬ wym, umieszczona w tulei 2, uksztaltowanej na 5 koncu walu 3. Mozliwe jest zastosowanie tulei be¬ dacej odrebnym elementem, w której z obu stron bylyby umieszczone podobne koncówki obu walów.Krawedzie wzdluzne koncówki walu 1 sa objete wkladami walcowymi 4. Sprzeglo to ma zapewniona 10 przesuwnosc poosiowa obukierunkowa. W tym celu miedzy dnem tulei a czolem koncówki jest pozosta¬ wiony znaczny luz w postaci komory 5.W celu ulatwienia skladania sprzegla z elementów wklady 4 umieszczone w tulei 2 przed wsunieciem ir koncówki walu 1 unieruchamia sie srubami co naj¬ mniej na czas montazu. Sruby te wkreca sie do wkladów 4 poprzez otwory 6 w scianie tulei 2.Sprzeglo ma przestrzen wewnetrzna zamknieta kap¬ turem 7 z podatnego olejoodpornego tworzywa, aby 20 rnozna bylo je wypelniac smarem.Odmiana wykonania sprzegla o wiekszej uchylno- sci przedstawiona na fig. 3 rózni sie od poprzed¬ nio opisanej jedynie tym, ze ma wklady 8 kuliste i do nich dostosowana postac wglebien wewnatrz 25 tulei, które to wglebienia sa czaszami kulistymi wkleslymi.Fig. 4 przedstawia przekrój poprzeczny, zarówno sprzegla przedstawionego na fig. 2 jak i sprzegla przedstawionego na fig. 3, gdyz plaszczyzna prze- so kroju przechodzi przez srodki geometryczne wkla¬ dów 4 badz wkladów 8.Poniewaz srodki te leza na dwusiecznych katów krawedziowych, a koncówka walu 1 ma przekrój kwadratowy, przypadaja one w wierzcholkach kwa- :*" dratu ABCD. Na fig. 4 w górnej czesci rysunku wklady 4 lub 8 sa przedstawione jako pojedyncze elemeny przeznaczone dla poszczególnych krawedzi.W dolnej czesci rysunku sa one przedstawione jako zestawienia dwóch wkladów polówkowych. Polówki 40 stanowiace odrebne elementy leza przy kazdej kra¬ wedzi symetrycznie wzgledem dwusiecznej kata tej krawedzi.Walcowy wklad 4 przedstawiony na fig. 5 moze byc przeciety na dwie czesci identyczne, które two- 45 rza te odrebne wklady polówkowe. Jeden z takich wkladów polówkowych, pochodny wkladu 4, przed- P stawiony jest na fig. 6 Podobnie kulisty wklad 8 przedstawiony na fig. 7 moze byc zastapiony przez dwa wklady polówkowe jak przedstawiony na fig. 8.Na fig. 9 jest przedstawiona odmiana wkladu po¬ lówkowego rózniaca sie tym od wkladu na fig. 6 lub fig. 8, ze jest dwudzielna. Mianowicie sklada sie z wewnetrznej czesci 9 umieszczonej w zewnetrznej czesci 10 wysuwnie pod dzialaniem sprezyny 11.Z chwila usuniecia sruby 12 sluzacej przy montazu, wklad ten zapewnia równoczesne przyleganie za¬ równo do koncówki walu 1 jak i do tulei 2. Ta od¬ miana wkladów ma zastosowanie, gdy specjalnie za¬ lezy na wyciszeniu pracy sprzegla.Sprzeglo wedlug wynalazku jest rozsuwne poosio- wo a w odmianie z wkladami kulistymi wykazuje równiez znaczna uchylnosc. Sprzeglo to w obu od¬ mianach odznacza sie dlugotrwala praca bezawaryj¬ na dzieki korzystnemu rozkladowi sil i dzieki do¬ bremu smarowaniu wspólpracujacych powierzchni. PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. — Sprzeglo zwlaszcza do walcarek hutniczych zlozone z tulei uksztaltowanej lub zalozonej nie- obrotowo na koncu jednego walu oraz z koncówki drugiego walu wsunietej do tej tulei znamienne tym, ze wzdluzne krawedzie koncówki walu (1) sa zaopatrzone we wklady (4) w» postaci walca z gle¬ bokim wcieciem o dwóch plaszczyznach przecina¬ jacych sie pod katem równym katowi krawedzio¬ wemu koncówki walu (1), a wewnatrz tulei (2) ma uksztaltowane wglebienia w postaci wzdluznego od¬ cinka walca o promieniu równym promieniowi wy¬ puklej powierzchni wkladu (4).

2. — Odmiana sprzegla wedlug zastrz. 1 o wiek¬ szej uchylnosci znamienna tym, ze ma wklady (C) w postaci kuli z glebokim wcieciem o dwóch plasz¬ czyznach przecinajacych sie pod katem równym katowi krawedziowemu koncówki walu (1) a we¬ wnatrz tulei ma uksztaltowane wglebienia w po¬ staci czasz kulistych o promieniu równym promie¬ niowi wypuklej powierzchni wkladu (8).

3. — Sprzeglo wedlug zastrz. 1 i 2 znamienne tym, ze wklady (4) lub (8) sa przeciete na polowy, stano¬ wiac wklady polówkowe, które sa umieszczone po dwa przy kazdej krawedzi symetrycznie wzgledem przekatnej kata krawedziowego koncówki walu (1). Fig iKI. 7 a, 39/14 62318 MKP B 21 b, 39/14 ty 3Kl.,7 a, 39/14 62318 MKP fi 21 b; 39/14 Fig 4 ty 9 \KL 7: a. 39/14 62318 MKP B 21 b, 39/14 % %7 KZG 1, z. 3/71 — 240 PL PL