Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.XI.1970 61837 KI. 32 a, 9/00 MKP C 03 b, 9/00 UKD 666.1.032 Wspóltwórcy wynalazku: Henryk Wilk, Ernest Jowanowicz Wlasciciel patentu: Zaklad Badan i Doswiadczen Przemyslu Szklarskie¬ go, Kraków (Polska) Sposób formowania centrycznych wyrobów ze szkla, wzglednie szkla i metalu, posiadajacych otwór wzdluz osi symetrii Przedmiotem wynalazku jest sposób formowania centrycznych wyrobów ze szkla wzglednie szkla i metalu, posiadajacych o Znany jest sposób formowania przedmiotowych wTyrobów polegaj acy na wykorzystaniu sily odsrod¬ kowej do nadania wyrobowi centrycznego ksztaltu i uformowania otworu wzdluz osi symetrii. Porcje szkla podana do formy poddaje sie ruchowi obro¬ towemu z wzrastajaca szybkoscia od 0 do powyzej 3000 obr./imin, przy czym te ostatnia szybkosc obro¬ tów utrzymuje sie przez pewien okres czasu, bo¬ wiem ona stanowa szybkosc robocza i powoduje uformowanie sie otworu wzdluz osi obrotu.Sposób ten posiada szereg niedogodnosci, z któ¬ rych do najwazniejszych nalezy ograniczony zasieg jego stosowania, bowiem sama sila odsrodkowa, nawet przy tak duzej liczbie obrotów w wyrobach o znacznej wysokosci, badz tez w przypadku wpro¬ wadzania metalowych elementów do otworu, nie wystarcza do uzyskania przelotowego otworu. Po¬ nadto uzyskiwane otwory posiadaja nierówna po¬ wierzchnie, co wydatnie obniza ich jakosc i utrud¬ nia stosowanie.W celu wyeliminowania powyzszych wad czynio¬ no próby, ze zwiekszaniem liczby obrotów hub tez z odpowiednirn przedluzaniem czasu ich trwania nie przyniosly one jednak rezultatów, poniewaz zwiekszenie obrotów uniemozlrwaa ograniczona wy¬ trzymalosc formy i jej polaczenia z napedem. 20 30 Wydluzanie czasokresu trwania maksymalnych obrotów ograniczone jest z kolei krzepnieciem masy i w zwiazku z tym zwiekszaniem sie jej lepkosci, co unieimozJliwfra uformowanie sie otworu.Z przyczyn wyzej wymienionych badania prowa¬ dzace do powstania niniejszego wynalazku spro¬ wadzaly sie do opracowania takiego sposobu for¬ mowania, który umozliwilby otrzymywanie otwo¬ rów wzdluz osi obrotu niezaleznie od wysokosci wyrobu o gladkiej powierzchni, przy równoczesnym zmniejszeniu szybkosci i czasu trwania obrotów formy, co w efekcie winno skrócic calkowity czas formowania.Cel niniejszy osiagnieto przez wprowadzenie wdmuchiwania pod cisnieniem powietrza od dolu formy, a po uzyskaniu przelotowego otworu, wdmu¬ chiwanie gazu i spalanie go w otworze.Szazególiowo sposób formowania wyrobów we¬ dlug niniejszego wynalazku przebiega nastepujaco: porcje sizkla .podaje sie do formy, która nastepnie wprowadza sie w ruch obrotowy zwiekszajac stop¬ niowo szybkosc od 0 do 2000 obr./min, te ostatnia wielkosc utrzymuje sie dotad, az utworzy sie od góry w porcji szkla wglebienie. Po uzyskaniu wglebienia, od dolu obracajacej sie formy, w osi jej obroitu doprowadza sie do porcji szkla pod cis¬ nieniem do 6 atmosfer sprezone powietrze, które rozpychajac mase szklana doprowadza przez pola¬ czenie sie z wglebieniem do wytworzenia sie prze¬ lotowego otworu. Z chwila uzyskania otworu wpro- 6183761837 wadza sie do niego równiez od dolu formy mie¬ szanke gazowa, kltóra spalajac sie wewnatrz otwo¬ ru, wygladza jego sciany. Po wygladzeniu otworu zmniejsza sie stopniowo szybkosc obrotów do 0 i nastepnie wyjmuje uformowany wyrób z formy.Jak wykazaly przeprowadzone badania najkorzy¬ stniej jetst stosowac jako szybkosc robocza, przy której powstaje zadany otwór, oibroity W/ przedziale od 800 do 2000 obr./min. Przy formowaniu wyro¬ bów ze szkla polaczonego z metaleim, elementy me¬ talowe wprowadza sie do formy przed podaniem porcji szkla.Wyzej przedstawiony sposób formowania wyro¬ bów centrycznych z otworem wzdluz osi symetrii umozliwia przebieg formowania w czasie znacznie krótszym, anizeli sposób dotychczas stosowany, co przy wprowadzeniu dodatkowego wdmuchiwania powietrza zezwala na otrzymywanie otworów o do¬ wolnej dlugosci. Nalezy tutaj dodatkowo zaznaczyc, ze wdmuchiwanie powietrza intensyfikuje przebieg tworzenia sie otworu, przez co mozna go przepro¬ wadzac w temperaturach znacznie nizszych niz w tradycyjnym sposobie, bez obawy zastygniecia szkla przed jego ostatecznym uformowaniem.Sposób wyzej przedstawiony ma szczególne za¬ stosowanie przy formowaniu szklanych izolatorów przepustowy eh, w przypadku których uzyskuje sie znaczna obnizke kosztów wlasnych i wzrost wydaj¬ nosci. PL