PL61690B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 1.XII.1970 61690 KI. 21 g, 18/01 MKP G 011,1/17 CZYTELNIA PJfcOfa Potwornego u i. • Wspóltwórcy wynalazku: Mieczyslaw Zielczynski, Aria Senzerlicht Wlasciciel patentu: Instytut Badan Jadrowych, Warszawa (Polska) Przenosny sygnalizator dawki i mocy dawki Przedmiotem wynalazku jest przenosny sygnali¬ zator dawki i mocy dawki promieniowania jonizu¬ jacego, wspólpracujacy z komora jonizacyjna.Znany jest szereg przenosnych przyrzadów komo¬ rowych, sygnalizujacych przekroczenie 'ustalonego poziomu dawki lufo stalonego poziomu mocy dawki promieniowania. 'Przyrzady .te zawieraja zwykle baterie zasilajaca, uklad przetwarzajacy niskie na¬ piecie baterii w napiecie rzedu kilkudziesieciu wolt, sluzace do zasilania komory, uklad stabilizacji na¬ piecia, elektrometryczny wzmacniacz-' sygnalu ko- . mory, uklady progów dawki i .mocy dawki, uklady sygnalizacji optycznej, przetwornik i wzmacniacz sygnalu akustycznego.Przyrzady posiadajace (blok zdalnego zasilania i sygnalizacji zaopatrzone sa zwykle w dodatkowe wtórniki i przelaczniki, a przyrzady pracujace w oszczednym rezimie zasilania posiadaja dodatkowo uklady zegarowe lufo przekaznikowe sluzace do periodycznego 'uruchamiania i przerywania pracy przetwornicy.Takie sygnalizatory uzywane sa zwykle w pobi- zu -urzadzen jadrowych lufo preparatów promienio¬ twórczych. Nie znajduja sie one w stanie ciaglej gotowosci do sygnalizowania dawki, lecz sa wlaczo¬ ne tylko na czas okreslonej pracy, pobierajac w tym czasie w sposób ciagly energie .elektryczna z ba¬ terii zasilajacej. Poza tym (przyrzady te wymagaja, fachowej obslugi. Utrudnia to rozszerzenie stoso¬ walnosci tych sygnalizatorów w charakterze przy- 25 30 rzadów masowego uzytku w warunkach mozliwos¬ ci nadejscia chmury radioaktywnej po wybuchu jadrowym.Niezawodnosc dotychczas stosowanych sygnaliza¬ torów jest w pewnym stopniu ograniczona wielka liczba uzytych w nich elementów, zwlaszcza ele¬ mentów czynnych, takich jak lampy elektirome- tryozne, tranzystory i przekazniki.Celem wynalazku jest zapewnienie ciaglej goto¬ wosci do pracy oraz znaczne ¦uproszczenie konstruk¬ cji -i obslugi komorowyfch (Sygnalizatorów* dawki.Zadanie techniczne prowadzace do osiagniecia tego celu polega na skonstrupwaniu sygnalizatora przy uzyciu jak najmniejszej liczby elementów, zwlasz¬ cza elementów czynnych i elementów wyamagaja- cyich regulacji, który imimo ciaglego zalaczania ba¬ terii elektrycznej, ipofoiera moc tylko wówczas, gldy zachodzi potrzeba zasygnalizowania przekroczenia odpowiedniego poziomu dawki promieniowania.Zadanie to zostalo, wykonane przez zbudowanie sygnalizatora, który oprócz baterii zasilajacej, ko¬ mory jonizacyjnej i prostych ukladów progowych i sygnalizujacych zawiera ofocowabudny generator tranzystorowy, generujacy serie impulsów o czesto¬ tliwosci akustycznej. Generator jest polaczony po¬ przez glosnik dynamiczny z niskonapieciowa foa- betria elektryczna, a przez transformator podwyz¬ szajacy z ukladem zasilania komory i ukladem za¬ silania systemu optycznej sygnalizacji progu dawki i progu mocy dawki. Uklad optycznej sygnalizacji 6L690¦¦¦ ; ¦ ¦ ¦ 3 ..... '.. progu idawki stanowa zespól równolegle polaczo¬ nych neonówki i kondensatora* a polaczony w sze¬ reg z tym zespolem uklad sygnalizacja progu mocy dawiki stanowi zespól równolegle po¬ laczonych neonówki, kondensatora i opornika. Na wyjsciu ukladu zasilania znajduje sie kondensator niskouplywnosciowy, do którego podlaczona jest na¬ pieciowa elektroda komory jonizacyjnej. Pradowa elektroda komory jest piolaczona z ukladem progo¬ wym, który stanowi zespól równolegle polaczonych kondensatora i stabilizatora koronowego. Wejscio¬ wy obwód generatora jest polaczony z ukladem progowym, skad otrzymuje dodatni impuls starto¬ wy oraz z ukladem optycznej sygnalizacji progu o^wIpC^ ; ujemny sygnal gaszacy. ; iPlróg dawki, czyli dawka jaka jest sygnalizowana dzwiekiem i iblyskieii neonówki zalezy od pojem¬ nosci-tkondensartóra zalafczonego równolegle do sta- IPróg-mocy dawki, czyli moc dawki przy której zaczyna periodycznie zapalac sie druga neonówka, zalezy od stalej czasu ukladu sygnalizacji progu mocy dawki.Przewód, laczacy baterie wraz z glosnikiem z po¬ zostala ozejscia syngalizatora posiada dlugosc kil¬ kudziesieciu metrów, co pozwala na zdalna akusty¬ czna sygnalizacje dawki i daje (mozliwosc zasilania przyrzadu z miejsca oslonietego przed dzialaniem promieniowania.Komorowy sygnalizator wedlug wynalazku znaj¬ duje sie w ciaglej gotowosci do pracy: nie ma po¬ trzeby odlaczania baterii zasilajacej, gdyz pobór mocy z baterii odbywa ,sie tylko w czasie pracy generatora, to jest w czasie sygnalizowania przekro¬ czenia ustalonej dawki. Caly uklad zawiera tylko kilkanascie elementów, w tym tylko jeden element czynny — tranzystor generatora, dzieki czemu sto¬ pien niezawodnosci sygnalizatora jest wyzszy w porównaniu z syngalizatorami dotychczas stoso¬ wanymi.Przyrzad pracuje bez jakichkolwiek pokretel i przelaczników, w zwiazku z czym pozwala na po¬ slugiwanie sie nim osobom niewykwalifikowanym.•Wynalazek zastanie obecnie objasniony blizej na przykladzie wykonania pokazanym na rysunku, na którym tfig. 1 .przedstawia ogólny schemat blokowy sygnalizatora wedlug wynalazku, a fig. 2 przed¬ stawia schemat elektryczny przykladu wykonania.Generator 1 o sprzezeniu transformatorowym •zbudowany na jednym krzemowym tranzystorze typu nipn jest zasilany z baterii 2 o napieciu 9 V przez glosnik dynamiczny 3. Wyjscie generatora jest zalaczane przez transformator 4 wykonany na rdzeniu Iferrytowym, na wysokonapieciowy zasi¬ lacz 5, zawierajacy diode pólprzewodnikowa 11, sta¬ bilizator koronowy 12 o napieciu 520 V i konden¬ sator styraflefcsowy 13, podlaczony bezposrednio do napieciowej elektrody powietrznej komory jo¬ nizacyjnej6. j Pradowa elektroda komory jest .podlaczona do ukladu progowego 7, kttóry stanowi stabilizator ~5 koronowy 14 o napieciu !380 V i kondensator 15 o pojemnosci 15 pF. Dodatni impuls, tworzacy sie podczas iroziladowania kondensatora 15 przez sta¬ bilizator koronowy 14, padany na jbaze tranzystora i 10, wzbudza generacje impulsów. Glosnik zaczyna 10 wydawac sygnal akustyczny sygnalizujac przekro¬ czenie progu dawki ekspozycyjnej 5 mrR. Po wtór¬ nej stronie transformatora laduje sie kondensator 16 o 'pojemnosci 1 fiT' uGjcladu 8 optycznej sygnali¬ zacji progu dawiki. Po uplywie 0,5 sek. kondensator 15 16 rozladowuje sie przez sygnalizacyjna neonówke 17 i kolektorowe uzwojenie generatora, podajac tym samym ujemny impuls gasizacy oscylacje.Podipzas ladowania kondensatora 16: laduje sie takze kondensator 18 ukladu 9 sygnalizacji progu mocy dawki. Kondensator rozladowuje sie przez 0 opór 19 o wartosci 100 MQ. Przy mocy dawki 0,5 R/h okres powtarzania sie generacji zmaleje na tyle, ze kondensator 18 nie zdazy sie rozladowywac i nastepuje zapalenie sie neonówki 20 sygnalizuja¬ cej przekroczenie ustalonego progu .mocy dawki. 25 * PL PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe ii. iPrzenosny sygnalizator dawki i mocy dawki promieniowania jonizujacego, znamienny tym, ze zawiera obcowzbudny generator akustyczny (1), wzbudzany impulsem dodatnim, wytworzonym przez ladunek jaki przeplynal przez komore jonizacyjna (6) i szeregowo z nia polaczony uklad (7) progu dawiki, a gaszony impulsem ujemnym wytworzo¬ nym przez ladunek jaki przeplynal przez uklady 35 (8, 9) sygnalizacji optycznej, przy czym generator (1) jest polaczony poprzez glosnik dynamiczny (3) z ibateria zasilajaca (2), a przez transformator pod¬ wyzszajacy (4) z ukladem (5) zasilania komory jo¬ nizacyjnej \6) i ukladami (8, 9) optycznej sygnali- 40 zacji progu dawki i progu mocy dawki. 2. (

2. [Przenosny sygnalizator wedlug, zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze uklad (7) progu dawki stanowi zes¬ pól równolegle polaczonych stabilizatora koronowe¬ go (14) i kondensatora (15). 45

3. (Przenosny sygnalizator wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze uklad (8) optycznej sygnalizacji progu dawki stanowi zespól równolegle polaczo¬ nych neonówki (17) i kondensatora (16).

4. Przenosny sygnalizator wedlug zastrz. 1, zna- 50 mienny tym, ze uklad (9) optycznej sygnalizacji progu mocy dawki stanowi zespól równolegle po¬ laczonych neonówki (20), opornika (19) i kondensa¬ tora (18).

5. Przenosny sygnalizator wedlug zastrz. 1 — 4, 55 znamienny tym, ze uklad (9) sygnalizacji progu mocy dawki jest polaczony w szereg z ukladem (8) sygnalizacji progu dawki. •Ki. 21 g, 18/01 61690 MKP G 01 t, 1/17 fc9. 61690 MKP G 01 t, 1/17 11 12 20 Fij. 2 ZG „Ruch" W-wa, zam. 1130-70 nakl. 250 egz. PL PL