Pierwszenstwo: Opublikowano: 27.11.1971 61534 KI. 74 b, 5/01 MKP G 08 c, 25/00 UKD Twórca wynalazku: Jiri Kliner Wlasciciel patentu: CKD Praha, oborovy podnik, Praga (Czechoslowacja) Elektroniczny uklad sygnalizacji do wyciagów klatkowych Przedmiotem wynalazku jest elektroniczny uklad sygnalizacji do wyciagów klatkowych maszynowni znajdujacych sie w ruchu, nie wymagajacy instalo¬ wania specjalnych zródel energii elektrycznej w klatkach wyciagów.W znanych ukladach elektrycznych tego rodzaju wykorzystuje sie do przesylania sygnalów zwykly obwód elektryczny utworzony przez wlasciwa line wyciagowa, na której koncach sa zawieszone klatki wyciagu, oraz przez pomocnicza line wyrównaw¬ cza, która jest przylaczona do obydwu klatek -wy¬ ciagu, ale jest od nich izolowana. Miedzy koncem liny wyciagowej i koncem liny wyrównawczej w kazdej klatce wyciagu jest wlaczony obwód rezo¬ nansowy i wylacznik do nadawania sygnalów, przy czym czestotliwosci rezonansowe obydwu obwodów rezonansowych róznia sie miedzy soba. Ruchomy obwód elektryczny jest sprzezony indukcyjnie z maszynownia za pomoca transformatora nadawcze¬ go i transformatora odbiorczego, przez których ok¬ na przechodzi lina wyciagowa. Nadajnik sprzezony z transformatorem nadawczym wysyla do ruchome¬ go obwodu elektrycznego dwa prady sinusoidalne o róznych czestotliwosciach. Napiecie z uzwojenia transformatora odbiorczego poprzez czestotliwoscio¬ wy filtr pasmowy zostaje doprowadzone do wzmac¬ niacza, którego wyjscia sa dolaczone do zródel sy¬ gnalu optycznego i akustycznego.Wada znanego ukladu sygnalizacyjnego tego ro¬ dzaju polega na tym, ze obslugujacy, który sygna- 10 1S ao 30 lizuje z klatki wyciagu, nie ma mozliwosci przeko¬ nania sie, czy wyslane sygnaly w ogóle dotarly do maszynowni, albo czy dotaly tam w formie nie- znieksztalconej, to znaczy nie ma on zwrotnego po¬ twierdzenia sygnalów wysylanych z klatki wyciagu i odbieranych przez maszynownie.Nastepna wada tego ukladu polega na tym, ze obydwie czestotliwosci nadajnika musza byc trwale zgodne z czestotliwoscia rezonansowa odpowiednie¬ go obwodu rezonansowego w klatce wyciagu, a tak¬ ze z czestotliwoscia, na która sa nastrojone odpo¬ wiednie filtry w odbiorniku. Uklady, które spelnia¬ ja to wymaganie, sa stosunkowo skomplikowane i kosztowne.Celem i zadaniem wynalazku jest usuniecie wy¬ mienionych wad ukladu sygnalizacyjnego. Wedlug wynalazku do sygnalizowania jest wykorzystany znany sposób zmiany impedancji ruchomego ob¬ wodu elektrycznego. Obwody rezonansowe w klat¬ kach wyciagu, które okreslaja liniowa impedancje ruchomego obwodu elektrycznego, zostaja zastapio¬ ne przez elementy nieliniowe, na przyklad diody krzemowe, które wnosza swoja nieliniowa imped- dancje.Te diody sa wlaczone w taki sposób, ze w kazdej klatce wyciagu lina wyciagowa jest przylaczona do anody pierwszej diody, której katoda ma polacze¬ nie z lina wyrównawcza poprzez dzialajacy z opóz¬ nieniem zestyk rozlaczny wylacznika sygnalizacyj¬ nego, a jednoczesnie lina wyciagowa jest przylaczo- 6153461534 na do katody drugiej diody, której anoda ma po¬ laczenie z lina wyrównawcza poprzez glosnik, do którego równolegle jest przylaczony zestyk rozwier- ny wylacznika sygnalizacyjnego, przy czym nadaj¬ nik impulsów stanowi przykladowo generator elek-, trycznych impulsów o polaryzacji naprzemian do¬ datniej i ujemnej i o czestotliwosci powtarzania zaleznej od napiecia na wejsciu sterujacym, a od¬ biornik sygnalów stanowi uklad, w którym impul¬ sy doprowadzone do jego wejscia zostaja wzmoc¬ nione i posortowane na impulsy dodatnie, od któ¬ rych napiecie odprowadzane do pierwszego zródla sygnalu akustycznego i optycznego wystepuje na je¬ go -pierwszym wyjsciu oraz na impulsy ujemne, od których napiecie odprowadzane do zródla sygnalu akustycznego i optycznego wystepuje na jego dru¬ gim wyjsciu, przy czym pierwsze wzglednie drugie wyjscie odbiornika sygnalów jest przylaczone do pierwszego, wzglednie drugiego wejscia obwodu su¬ my logicznej, którego wyjscie droga sprzezenia zwrotnego jest przylaczone do wejscia sterujacego nadajnika impulsów.Przyklad wykonania ukladu sygnalizacji do wy¬ ciagów klatkowych wedlug wynalazku jest uwi¬ doczniony na rysunku, na którym jest pokazany przekrój przez szyb wraz z urzadzeniem wyciago¬ wym.Urzadzenie wyciagowe sklada sie z tarczy K, przez która biegnie lina wyciagowa LI, do której konców sa przymocowane dwie klatki wyciagu KI, ' K2. Do klatek wyciagu KI, K2 jest nastepnie przy¬ laczona swobodnie zwisajaca lina wyrównawcza L2, która jest izolowana wzgledem klatek wyciagu.Nadajnik V elektronicznego ukladu sygnalizacji stanowi na przyklad generator elektrycznych im¬ pulsów o nastepujacej kolejno polaryzacji dodat¬ niej i ujemnej, o czestotliwosci powtarzania zalez¬ nej od napiecia wystepujacego na wejsciu steruja¬ cym 1. Nadajnik zawiera wzbudnice stopnia kon¬ cowego obejmujaca oscylator LC, którego zmiana czestotliwosci nastepuje przez równomierne pod- magnesowanie rdzenia indukcyjnosci. Z nadajni¬ kiem V jest polaczony transformator nadawczy Tv, przez którego okno przebiega lina wyciagowa LI.Transformator odbiorczy Tp, przez którego okno równiez przebiega lina wyciagowa LI jest dolaczo¬ ny do odbiornika sygnalów P.Odlaczalne nieliniowe elementy konstrukcyjne, na przyklad diody krzemowe Ul, U2, wzglednie U'l, U'2, sa wlaczone w taki sposób, ze w kazdej klatce wyciagu KI, K2 lina wyciagowa LI jest przy¬ laczona do anody pierwszej diody Ul, wzglednie U'l, której katoda ma polaczenie z lina wyrów¬ nawcza L2 poprzez zestyk rozwierny A o opóznio¬ nym dzialaniu, wzglednie A' wylacznika sygnaliza¬ cyjnego S, wzglednie S\ Ponadto lina wyciagowa LI jest przylaczona do katody drugiej diody U2, wzglednie U'2, której anoda jest polaczona z lina wyrównawcza L2 poprzez glosnik Rl, wzglednie R'l, do którego jest przylaczony równolegle zestyk rozwierny B, wzglednie B' wylacznika sygnalizacyj¬ nego S, wzglednie S'.Wylacznik sygnalizacyjny S, wzglednie S' jest dwubiegunowy, a jego zestyk rozwierny B, wzgled¬ nie B' i zestyk rozwierny A o opóznionym dziala¬ niu, wzglednie A' sa zatopione w szklanej kolbie- napelnionej gazem obojetnym i sa uruchamiane przyciskiem za pomoca magnesów ferrytowych.W odbiorniku sygnalów P impulsy doprowadzo- 5 ne do jego wejscia 3 zostaja wzmocnione i posor¬ towane na impulsy dodatnie, od których napiecie odprowadzane do pierwszego zródla sygnalu aku¬ stycznego i optycznego Zl wystepuje na jego pierw¬ szym wyjsciu 11, oraz na impulsy ujemne, od któ- 10 rych napiecie odprowadzane do drugiego zródla sygnalu akustycznego i optycznego Z2 wystepuje na jego drugim wyjsciu 16. Odbiornik sygnalów skla¬ da sie na przyklad z odbiornika szerokopasmowego M, którego wejscie jest zgodne z wejsciem 3 od- 15 biornika sygnalów P i jest polaczone z transfor- niatorem odbiorczym Tp. Wzmacniacz szerokopas¬ mowy M odbiornika sygnalów P z ograniczonym wzmocnieniem dla malych sygnalów jest utworzony przez wzmacniacz pradu stalego o dodatnim sprze- 20 zenili zwrotnym i o nieliniowym ujemnym sprze¬ zeniu zwrotnym. Wyjscie 5 wzmacniacza szeroko¬ pasmowego M, jest polaczone z wejsciem 6 pola¬ ryzowanego detektora D. Pierwsze wyjscie 8 detek¬ tora D jest przylaczone do pierwszego wylacznika 25 bezstykowego El, a jego drugie wyjscie 13 — do drugiego wylacznika bezstykowego E2. Przy tym obydwa wyjscia wylaczników bezstykowych El, E2 sa identyczne z pierwszym i drugim wyjsciem od¬ biornika sygnalów P. Do wyjscia 11 odbiornika sy- 30 gnalów P jest przylaczone pierwsze zródlo Zl sy¬ gnalu akustycznego i optycznego, a do wyjscia 16 jest przylaczone drugie zródlo Z2 sygnalu aku¬ stycznego i optycznego.Do obydwu wyjsc 11 i 16 odbiornika sygnalów 35 P jest ponadto przylaczony obwód N sluzacy do wytwarzania sumy logicznej sygnalów wejsciowych.Wyjscie 18 obwodu sumy logicznej N jest polaczone z wejsciem sterujacym 1 nadajnkia impulsów V oraz z rejestratorem Z3. 40 Nadajnik impulsów V nadaje ciagle impulsy, na¬ przemian dodatnie i ujemne, o czestotliwosci po¬ wtarzania w zakresie drgan slyszalnych. Impulsy te sa przenoszone kolejno przez transformator na¬ dawczy Tv, ruchomy obwód elektryczny, transfor- 45 mator odbiorczy Tp, po czym zostaja doprowadzone do wejscia 3 odbiornika sygnalów P. W odbiorniku sygnalów P impulsy te zostaja wzmocnione przez wzmacniacz M. i doprowadzone do wejscia 6 pola¬ ryzowanego detektora szczytowego D, w którym 5t) zostaja one posortowane na impulsy dodatnie i ujemne. Na pierwszym wyjsciu 8 detektora szczy¬ towego D otrzymuje sie pierwsze stale napiecie blokujace, którego wartosc odpowiada wartosci szczytowej impulsów dodatnich, a na jego drugim 55 wyjsciu 13 otrzymuje sie drugie napiecie blokuja¬ ce, którego wartosc odpowiada wartosci szczytowej impulsów ujemnych. Pierwsze napiecie blokujace zostaje doprowadzone do wejscia 9 pierwszego wy¬ lacznika bezstykowego El, który zostaje zablokowa- 60 ny tak, ze pierwsze zródlo Zl sygnalu akustyczne¬ go i optycznego oraz pierwsze wejscie 12 obwodu sumy logicznej N pozostaja bez pradu.Podobnie drugie napiecie blokujace doprowadzo¬ ne do wejscia 14 drugiego wylacznika bezstykowe- 65 go E2 blokuje ten wylacznik, a tym samym drugie61534 zródlo Z2 sygnalu akustycznego i optycznego pozo¬ staje bez pradu razem z drugim wejsciem 17 ob¬ wodu sumy logicznej N. Na wyjsciu 18 obwodu sumy logicznej N nie wystepuje wskutek tego na¬ piecie stale sprzezenia zwrotnego, które jest poda¬ wane na wejscie sterujace 1 nadajnika impulsów V.Transformator nadawczy Tv, transformator odbior¬ czy Tp, wzmacniacz szerokopasmowy M i detek¬ tor szczytowy D sa wlaczone w taki sposób, ze do¬ datnie impulsy na wyjsciu 2 nadajnika impulsów V sa identyczne z dodatnimi impulsami w ruchomym obwodzie elektrycznym i z pierwszym napieciem blokujacym na pierwszym wyjsciu 8 polaryzowane¬ go detektora szczytowego D.Gdy z klatki wyciagu KI zostanie wyslany sy¬ gnal, to znaczy kiedy zostanie przyciagniety klawisz wylacznika sygnalizacyjnego SI, wówczas otwiera sie najpierw zestyk B i w glosniku R daje sie sly¬ szec dzwiek, którego wysokosc odpowiada czesto¬ tliwosci powtarzania impulsów ujemnych. Nastep¬ nie otwiera sie zestyk A, co powoduje wzrost im- pedancji ruchomego obwodu elektrycznego dla im¬ pulsów dodatnich. Wskutek tego zanika pierwsze napiecie blokujace na wejsciu 9 pierwszego wy¬ lacznika bezstykowego El, który przylacza napiecie zarówno do zródla Zl sygnalu akustycznego i op¬ tycznego, jak i do pierwszego wejscia 12 obwodu sumy logicznej M. W nastepstwie tych przelaczen zostaje przekazany sygnal akustyczny i optyczny do maszynowni, jak równiez zostaje wytworzone napiecie sprzezenia zwrotnego na wyjsciu 18 obwo¬ du sumy logicznej N. Napiecie sprzezenia zwrotne¬ go zostaje doprowadzone do wejscia sterujacego 1 nadajnika impulsów, w którym zmienia ono czesto¬ tliwosc powtarzania wysylanych impulsów oraz uru¬ chamia rejestrator Z3.Zmiana czestotliwosci powtarzania wywoluje jednoczesnie zmiane dzwieku w glosniku Rl, która stanowi natychmiastowe zwrotne potwierdzenie dla obslugi wyciagu, ze sygnal nadany z klatki wycia¬ gu zostal wlasciwie odebrany w maszynowni. Pod¬ czas sygnalizowania z klatki wyciagu K2 dzialanie ukladu jest analogiczne. PL