PL61478B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 10. XII. 1970 61478 KI. 42 a, 17 MKP B 43 1,13/00 UKD Twórca wynalazku: Ryszard Minkusiewicz Wlasciciel patentu; Centralne Biuro Konstrukcji Okretowych Nr 2, Gdansk-Wrzeszcz (Polska) Linijka kreslarska Przedmiotem wynalazku jest linijka kreslarska przeznaczona do wyznaczania prostych prostopad¬ lych do danej prostej, równoleglych do danej pro¬ stej, siecznych danego kata, odcinka i luku kolo¬ wego, wyznaczania srodka okregu i/lub dowolnego luku, oraz odczytywania wartosci podstawowych funkcji trygonometrycznych. Linijka ma szczegól¬ nie zastosowanie w warunkach szkolnych, domo¬ wych, oraz biurowych takich, gdzie nie celowym i/lub niemozliwym jest stosowanie znanych pro- stowodów kreslarskich.Znane sa obecnie urzadzenia kreslarskie takie jak prostowody kreslarskie oraz przyrzady takie jak przykladnice, linijki, trójkaty i katomierze, którymi mozna przeprowadzac w znany sposób wy¬ zej wymienione konstrukcje kreslarskie. Poslugi¬ wanie sie wyzej wymienionymi przyrzadami kre¬ slarskimi przy przeprowadzaniu opisanych kon¬ strukcji kreslarskich jest utrudnione z tej racji, ze koniecznym jest w tych wypadkach korzystac z kilku przyrzadów jednoczesnie.Poniewaz kazdy przyrzad posiada indywidualny blad z racji niedokladnosci wykonania, to w wy¬ padku stosowania jednoczesnie kilku przyrzadów poszczególne bledy przyrzadów sumuja sie, powo¬ dujac w efekcie bledy w dokladnosci przeprowa¬ dzanej konstrukcji kreslarskiej bedace suma ble¬ dów przyrzadów uzytych do tej konstrukcji. Sto¬ sowanie prostowodu kreslarskiego do wykonania tych czynnosci nie zawsze jest celowym i/lub mo¬ lo zliwym ze wzgledu na jego stpsunkowo duze gaba¬ ryty.Celem wynalazku jest linijka kreslarska nie po¬ siadajaca wad przyrzadów kreslarskich dotychczas stosowanych pozwalajaca na bardziej dokladne i w prostszy sposób wyznaczanie prostopadlych, równoleglych, siecznych, prostych nachylonych pod dowolnym katem, wyznaczanie srodka krzywizny oraz wyznaczanie podstawowych wartosci funkcji trygonometrycznych przy czym zadanie techniczne prowadzace do osiagniecia postawionego celu po¬ lega na opracowaniu postaci linijki o zwartej i pro¬ stej budowie oraz zawierajacej elementy umozli¬ wiajace wykonywanie wymienionych czynnosci. 15 Realizacje postawionego celu wynalazku osiaga sie przez konstrukcje linijki, która stanowi plaskownik zakonczony po obu koncach katomie¬ rzami, posiadajacy podzialki milimetrowe umiesz¬ czone na dlugich krawedziach oraz w srodkowej 20 czesci plaskownika wykonane okienko a przed okienkiem jest umocowane zwierciadlo, którego plaszczyzna jest prostopadla do plaszczyzny pla¬ skownika linijki przy czym dolna krawedz zwier¬ ciadla pokrywa sie z jedna z dwu dlugich krawe- 25 dzi plaskownika.Zaleta linijki kreslarskiej wedlug wynalazku jest to, ze pozwala ona na wykonanie konstrukcji kre¬ slarskich jednym przyrzadem takich samych jak przy uzyciu dotychczasowych kilku przyrzadów 30 kreslarskich takich jak: przykladnica, linijka, trój- 6147$3 61478 4 katy i katomierz przy czym wykonane konstrukcje kreslarskie posiadaja tylko blad niedokladnosci wynikajacy z bledu niedokladnosci wykonania je¬ dnego przyrzadu. Ponadto posiada bardziej rózno¬ rakie zastosowanie od wymienionych znanych przyrzadów kreslarskich oraz poslugiwanie sie nim jest ekonomiczne w czasie i ze wzgledu na swe gabaryty nie wymaga wiekszych powierzchni.Przedmiot wynalazku Jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia linijke w widoku z przodu, fig. 2 linij¬ ke w widoku z góry, fig. 3 linijke w przekroju w jej osi symetrii. Linijke wedlug wynalazku sta¬ nowi plaskownik 1 majacy na jednej ze swych dluzszych krawedzi podzialki milimetrowe 5, a na drugiej krawedzi dwie podzialki 6, przy czyni jedna z nich maleje od lewej krawedzi ku srod¬ kowi plaskownika 1, a druga wzrasta od srodka ku prawej krawedzi plaskownika 1. Na obu koncach plaskownika 1 sa dwie podzialki katowe 8.W srodkowej czesci krawedzi z podzialka 6 jest zwierciadlo 3 prostopadle do plaszczyzny plaskow¬ nika 1 a jednoczesnie plaszczyzna zwierciadla 3 jest równolegla do krawedzi z podzialka 6. Zwier¬ ciadlo 3 jest zamocowane do plaskownika 1 przy pomocy wspornika 2 i wkretów 4. W srodkowej czesci plaskownika 1 pomiedzy podzialkami 5 i 6 znajduje sie okienko kontrolne 9 w ksztalcie zbli¬ zonym do ksztaltu trapezu. Na dluzszym boku okienka kontrolnego 9 równolegle do krawedzi plaskownika 1 jest podzialka 7, która koresponduje z podzialkami 6.Wyznaczajac prosta prostopadla do danej prostej nalezy linii nadac takie polozenie aby krawedz podzialki 5 lub 6 przechodzila przez dany punkt „A" oraz al)y dana prosta „a" przechodzila przez srodkowa czesc zwierciadla 3. Wlasciwe wyzna¬ czenie prostej prostopadlej do danej prostej „a" otrzymuje sie przez zgranie ze soba i uzyskanie nielamanej prostej „a" widzianej przed zwiercia¬ dlem 3 z pozornym obrazem „a" w zwierciadle 3 z prosta „a" widziana w okienku kontrolnym 9.Przy takim ustawieniu linii, podzialka 6 lub 5 be¬ dzie prostopadla do danej prostej „a" co nalezy utrwalic na rysunku laczac prosta prostopadla punkt „A" z dana prosta „a".Wyznaczajac symetralna danego kata a nalezy na ramionach kata a odmierzyc, rozpoczynajac od wierzcholka kata a, jednakowe odcinki. Przez kon¬ cowe punkty odmierzonych odcinków wykresla sie prostopadle, w taki sposób jak uprzednio, do ra¬ mion kata. Przeciecie sie wyznaczonych prostych do ramion kata i wierzcholek kata a wyznaczaja kierunek symetralnej kata a.Wyznaczajac symetralna danego odcinka AB lub danego luku AB linii nadajemy takie polozenie, aby konce danego odcinka AB wzglednie danego luku AB przypadaly na jednakowe znaczniki po¬ dzialki 5 i 6. W tym polozeniu linii zaznacza sie punkt przy znaczniku 0 skali 7 okienka kontrol¬ nego 9. Przez zaznaczony punkt wyznacza sie prosta prostopadla do kierunku odcinka AB lub kierunek promienia krzywizny danego luku AB. Wyznacza¬ jac srodek krzywizny danego luku kolowego lub danej krzywizny kolowej obiera sie na danym luku lub krzywiznie kolowej dwa punkty A i B nie po¬ lozone blisko siebie.Prawidlowe kierunki promieni otrzymuje sie 5 przez nadanie linii takiego polozenia aby luk przed zwierciadlem, pozorny obraz luku w zwierciadle 3, oraz luk w okienku kontrolnym 9 stanowily krzy¬ wa ciagla bez zalaman i uskoków. Tak postepuje sie kolejno dla obranego na krzywej punktu A i B. 10 Przeciecie sie kierunków promieni luku wyznacza srodek krzywizny okregu.Wyznaczajac srodek krzywizny dowolnej krzy¬ wej postepowanie jest podobne jak poprzednio 15 z ta róznica ze punkty A i B obiera sie ha krzywej blisko siebie i wyznacza poszczególne promienie dla poszczególnych krzywych skladajacych sie na cala dana dowolna krzywa. Wyznaczajac styczna w dowolnym obranym punkcie na danym okregu 20 lub dowolnej krzywej nalezy przez obrany punkt na danym okregu lub dowolnej krzywej wyznaczyc kierunek promienia okregu lub krzywej a naste¬ pnie przez ten punkt przez który juz zostala prze¬ prowadzona kierunkowa promienia, wyznacza sie 25 prosta prostopadla do danej kierunkowej promienia.Kierunek prostej prostopadlej do prostej kierun¬ kowej promienia jest kierunkiem stycznej w da¬ nym punkcie krzywej. Okreslajac wartosc tangens a nalezy na jednym z ramion danego kata a od- j 30 mierzyc promien jednostkowy r = 10 cm. Polozenie linii nalezy obierac tak aby wierzcholek kata a znajdowal sie po stronie odczytujacego a krawedz podzialki 6 przechodzila przez koniec promienia r a promien r przez znacznik 0 podzialki 7 okienka w kontrolnego 9. Uzyskawszy prostopadlosc przypro- stokatnych odczytuje sie na podzialce 6 wyznaczo¬ na przez drugie ramie kata a dlugosc przyprosto- katnej. 40 Wartosc przyprostokatnej podzielona przez war¬ tosc promienia r okresla wartosc tangens kata a.Wartosc tangens a dla katów mniejszych od 20° okresla sie podobnie, lecz przy uzyciu podzialki wewnetrznej 7 okienka kontrolnego 9. 45 Wartosc tangens a dla katów bliskich 90° okrt sla sie ze wzgledu na ograniczona dlugosc skali przez okreslenie wartosci kata uzupelniajacego do 90°. Okreslajac wartosci sinus a nalezy postepo¬ wac podobnie jak przy wyznaczaniu wartosci tan- 50 gens a z ta jednak róznica, ze prosta prostopadla buduje nie w odniesieniu do promienia r lecz do drugiego ramienia kata a. 55 PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Linijka kreslarska, do wyznaczania prostych pro¬ stopadlych, równoleglych do danej prostej, siecz¬ nych danego kata, odcinka i luku kolowego, srod- 6» ka okregu lub dowolnego luku oraz odczytywanie wartosci podstawowych funkcji trygonometrycz¬ nych, znamienna tym, ze stanowi ja plaskownik (1), który w swej srodkowej czesci ma zwierciadlo (3) prostopadle do plaskownika (1) i jednoczesnie stoi 65 równolegle do krawedzi tego plaskownika (1) w je-61478 6 dnej z dluzszej krawedzi tego plaskownika (1) oraz, w której jest umieszczone zwierciadlo (3) jest po- ze posiada pomiedzy zwierciadlem (3) a druga dluz- dzialka (6) na której sa umieszczone dwie skale sza krawedzia plaskownika (1) okienko kontrolne jedna malejaca od lewej krawedzi ku srodkowi (9), a w nim podzialki (7) oraz ze obie te krawedzie zwierciadla (3) a druga wzrastajaca od srodka maja podzialki (5) i (6), przy czym na krawedzi, 5 zwierciadla (3) ku prawej stronie plaskownika (1). flG.2 flti PL PL