Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.X.1970 KI. 21 e, 19/16 MKP G 01 r, 19/16 UKD 621.317.72 Twórca wynalazku: August Smolanski Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Uklad elektronicznego rejestratora krótkotrwalych przepiec i Przedmiotem wynalazku jest uklad elektronicz¬ nego rejestratora krótkotrwalych przepiec w elek¬ trycznych sieciach energetycznych.Dotychczas do rejestrowania przepiec napiecio¬ wych w sieciach elektrycznych, stosuje sie przy¬ rzady wyposazone w oscylografy katodowe oraz kamery fotograficzne do fotografowania przebie¬ gów czasowych. Przyrzady te sa bardzo skompli¬ kowane i nie nadaja sie do ciaglej i wielomiejsco- wej rejestracji przepiec, gdyz wymagaja stalej specjalistycznej obslugi i zuzywaja zbyt duzo tas¬ my fotograficznej. Znane sa takze liczniki prze¬ piec zainstalowane przy odgromnikach katodo¬ wych, sumujace ilosc zadzialan odgromnika. Wada tych liczników jest to, ze nie reaguja one na male przepiecia nie powodujace zadzialania odgromni¬ ka. Znane sa równiez liczniki przepiec zlozone z dzielnika napiecia i urzadzenia rejestrujacego przylaczonego do dolnej czesci dzielnika.Urzadzenia te licza przepiecia których amplitu¬ da przekracza pewna ustalona wartosc. Posiadaja one dyskryminatory amplitudy zbudowane na lam¬ pach, tyratronach lub na diodach Zenera. Impuls napiecia pojawiajacy sie na zacisku niskiego na¬ piecia dzielnika powoduje pojawienie sie impulsu na obciazeniu diod Zenera tylko wtedy, gdy am¬ plituda impulsu z dzielnika przekracza pewna wartosc progowa charakterystyczna dla uzytych diod Zenera. Zastosowanie tych urzadzen ograni¬ czone jest glównie do liczenia przepiec za pomoca 10 15 20 25 30 elektronowych liczników a nie do rejestrowania ich na tasmie rejestratora. Na podstawie otrzyma¬ nych wyników nie mozna odtworzyc czasowego przebiegu przepiec w badanej sieci.Celem wynalazku Jest opracowanie ukladu który¬ by rejestrowal na prostym rejestratorze, w zakre¬ sie wystarczajacym dla potrzeb ruchowych poja¬ wienie sie w sieci krótkotrwalych impulsów prze¬ pieciowych, z uwzglednieniem biegunowosci i cza¬ su pojawienia sie tych przepiec.Cel ten zostal osiagniety przez uklad zawiera¬ jacy dzielnik napiecia przylaczony do linii wyso¬ kiego napiecia, do którego jest przylaczony uklad diod przepuszczajacy impulsy okreslonego znaku.Do ukladu diod sa dolaczone dwa przetwarzajace impulsy zespoly, z których jeden zespól jest przy¬ laczony do zatisku o wyzszym potencjale napiecio¬ wym na oporowym dzielniku napiecia, a drugi ze¬ spól jest przylaczony do drugiego zacisku o niz¬ szym potencjale napieciowym, przy czym kazdy zespól. sklada sie z dwóch monostabilnych multi- wibratorów z których jeden reaguje na impulsy ujemne a drugi na impulsy dodatnie oraz dwóch ograniczników amplitudy wlaczonych miedzy mul- tiwibratory oraz zaciski za posrednictwem diod w ukladzie prostowania dwukierunkowego.Rejestrator jest wlaczony w obwody kolektorów wyjsciowych tranzystorów multiwibratorów reagu¬ jacych na impulsy ujemne oraz wejsciowych tran¬ zystorów multiwibratorów reagujacych na impul- 6144761447 3 s dodatnie. Ograniczniki amplitudy obu zespolów, do których sa przylaczone anody diod sa zreali¬ zowane w ukladzie wspólnego kolektora, nato¬ miast ograniczniki amplitudy do których sa przy¬ laczone katody diod sa zrealizowane w ukladzie wspólnego emitera.Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest to, ze krótkotrwale impulsy przepieciowe w sieci sa wy¬ róznione biegunowo i amplitudowo przez multi- wibratory o zdefiniowanym progu dzialania. Jak¬ kolwiek nie odtwarza on pelnego obrazu przepie¬ cia, to jednak fakt pojawienia sie przepiec prze¬ kraczajacych nastawione wartosci progowe oraz umiejscowienie ich w czasie jak tez rozróznienie ich biegunowosci jest dla potrzeb ruchowych w wiekszosci przypadków wystarczajace. Odpowied¬ nio zsynchronizowane zapisy dokonane w róznych miejscach moga sluzyc do wykrywania miejsc szczególnie narazonych na przepiecia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowy ukladu elek¬ trycznego rejestratora, fig. 2 — przebiegi czasowe napiecia wejsciowego z nalozonymi impulsami przepieciowymi, a fig. '3 — odpowiadajacy tym przebiegom zapis na tasmie rejestratora.Uklad sklada sie z oporowego dzielnika 15 na¬ piecia przylaczonego do linii wysokiego napiecia.Dzielnik 15 ma dwa zaciski 13 i 14 niskiego na¬ piecia, które sa przylaczone do dwóch przetwa¬ rzajacych impulsy zespolów A i B. Do zacisku 13 o wyzszym potencjale napieciowym sa przylaczo¬ ne dwie diody 9 i 10 w ukladzie prostowania dwu¬ kierunkowego. Dioda 9 jest przylaczona anoda do wejscia ogranicznika 5 amplitudy z tranzystorem Tl w ukladzie wspólnego kolektora. Natomiast dioda 10 jest przylaczona katoda do wejscia dru¬ giego ogranicznika 6 amplitudy z tranzystorem T4 w ukladzie wspólnego emitera.Ograniczniki 5 i 6 sa polaczone z dwoma, mo- nostabilnymi multiwibratorami 1 i 2, przy czym oporniki kolektorowe wejsciowego tranzystora T2 multiwibratora 1 oraz wyjsciowego tranzystora T6 multiwibratora 2 sa przylaczone bezposrednio do ujemnego bieguna zasilania, natomiast oporniki kolektorowe wyjsciowego tranzystora T3 multi¬ wibratora 1 oraz wejsciowego tranzystora T5 mul¬ tiwibratora 2 sa polaczone do ujemnego bieguna zasilania poprzez rejestrator 16. Zacisk 14 o niz¬ szym potencjale napieciowym jest polaczony z identycznym zespolem B, zlozonym z diod 11 i 12, ograniczników 7 i 8 amplitudy oraz monostabil- nych multiwibratorów 3 i 4.W stanie spoczynkowym przewodza koncowe tranzystory T3, T6, T9 i T12 w obu zespolach A i B, przy czym suma pradów tranzystorów T3 w zespole A oraz T9 w zespole B zasilanych poprzez rejestrator 16 jest rejestrowana przez rejestrator 16 jako prad zerowy I0. Gdy na dzielniku 15 po¬ jawi sie dodatni impuls przepieciowy +UP, które¬ go amplituda przekracza pierwszy próg zadziala¬ nia +U1, nastawiony zaciskiem 13, wówczas za¬ dziala multiwibrator 2 w zespole A, to znaczy 10 15 25 30 35 40 45 50 55 4 J tranzystor T5 daje wyjsciowy pradowy impuls +11, rejestrowany przez rejestrator 16. W razie pojawienia sie ujemnego impulsu przepieciowego —Up, którego amplituda przekracza pierwszy próg zadzialania —Ul, wyjsciowy tranzystor T3 w pierwszym multiwibratorze 1 zespolu A zostanie na krótki moment zatkany, wskutek czego reje¬ strator 16 zarejestruje to jako ujemny pradowy impuls —II.Przy pojawieniu sie na dzielniku 15 przepiecio¬ wych impulsów dodatnich i ujemnych, przekra¬ czajacych drugi próg zadzialania +U2 lub —U2 nastawiony zaciskiem 14, pobudzony zostanie rów¬ niez drugi przetwarzajacy impulsy zespól B, przy czym w pierwszym wypadku na krótki moment przewodza wejsciowe tranzystory T5 w zespole A i Tli w zespole B, dajac impuls pradowy +12, na¬ tomiast w drugim wypadku nie przewodzi zaden z tranzystorów T3, T5, T9 i Tli zasilanych poprzez rejestrator 16 i na tasmie zostanie zarejestrowany impuls —12. Zapisy na tasmie rejestratora 16 sa wiec zgodne z biegunowoscia impulsów przepiecio¬ wych Up. Krótsze impulsy +11 lub —II oznacza¬ ja, ze przepiecie mialo amplitude zawarta miedzy pierwszym a drugim progiem zadzialania, a dluz¬ sze impulsy +12 lub —12 oznaczaja, ze amplituda przepiec przekraczala drugi próg zadzialania. PL