Opublikowano: 20.X.1970 61144 KI. 5 d, 17/04 MKP E 21 f, 17/04 CZYTELNIA Wspóltwórcy wynalazku: Juliusz Pellar, Wlodzimierz Lepiarz, Henryk Bojanowski, Jerzy Jedynak, Jerzy Rzemek, Wladyslaw Kowalczyk, Kazimierz Starzynski Wlasciciel patentu: Kopalnia Wegla Kamiennego „Mortimer-Porabka,, Przedsiebiorstwo Panstwowe, Zagórze (Polska) Sposób urabiania calizny i ladowania urobku w przodku scianowym za pomoca roboty strzelniczej i uklad elektryczny do stosowania tego sposobu Wynalazek dotyczy sposobu urabiania calizny i ladowania urobku w przodku scianowym za po¬ moca roboty strzelniczej oraz uklad elektryczny do .stosowania tego sposobu.Dotychczas urabianie za pomoca roboty strzel- 5 niczej polega glównie na tym, ze w caliznie wier¬ ci sie otworzy strzalowe rzedami rozmieszczonymi od spagu do stropu, a nastepnie nabija sie je materialami wybuchowymi na pewnym odcinku sciany, po tym odcinek ten odstrzeliwuj e sie badz io na przenosnik przykryty blachami oslonowymi, badz na przenosnik odkryty i bedacy w ruchu.Po odstrzeleniu pierwszego odcinka calizny zala¬ dowuje sie materialem wybuchowym otwory strza¬ lowe nastepnego odcinka i nastepnie dokonuje 15 sie kolejnego odstrzelenia. Sposób taki jest nie¬ dogodny, niewydajny, nie pozwala lub ogranicza zakres stosowania maszyn ladujacych, gdyz ma¬ szyny te wymagaja dla wdajnej ich pracy calego frontu scianowego oraz w przypadku slabych 20 strcpcw jest niebezpieczny, bo strop naruszony pierwszym odstrzalem zagraza wchodzacym do nastepnych odcinków przodka górnikom, przy czym górnicy ci sa zagrozeni zatruciem gazami po¬ strzalowymi. 25 Znany jest równiez sposób urabiania robota strzelnicza, polegajacy na polaczeniu w szereg kilku otworów i odpalaniu mikrozwlocznym ze zwloka milisekundowa. Odpalanie kilku ladunków odbywa sie tutaj jednym impulsem elektrycznym. Zwlo- 30 ke wr odstrzale poszczególnych ladunków uzysku¬ je sie zwykle za pomoca specjalnych wstawek w loncie lub .zapalników kaskadowych. Tego rodzaju sposób wprawdzie wprowadza pewien postep w technice strzelniczej, ma on jednak szereg pod¬ stawowych wad i niedomagan. Przede wszystkim zwloka wynoszaca tys. czesci sekundy uniemozli¬ wia bezawaryjne samozaladowywanie urobku na przenosnik, a po drugie stosowane przyrzady i specjalne wstawki powodujace te zwloke nie gwa¬ rantuja pewnosci dzialania i skutecznej realizacji zaprogramowanego odstrzalu.Stosowane dotychczas uklady elektryczne sieci strzalowej skladaly sie .zwykle z zapalarki, z jednej pary przewodu strzalowego, polaczonej z krancowymi drutami zapalników nabitych otwo¬ rów, a drugie konce tej linii umocowane sa tuz przed odpaleniem do zacisków zapalarki. Wada takiej sieci strzalowej jest to, ze musi ona byc przemieszczana w wyrobisku scianowym w mia¬ re nabijania i odpalania odcinka sciany, przy czym linia strzalowa, skladajaca sie z dwóch przewodów strzalowych ulega niszczeniu przez ciagle ich zwijanie, rozwijanie, mocowanie na izolatorkach oraz przez odlamki urabianej ca¬ lizny.Wynalazek postawil sobie 'za cel wyeliminowa¬ nie wszystkich dotychczasowych wad i niedo¬ magan. Cel ten zostal osiagmiety dzieki zastoso¬ waniu sposobu wedlug niniejszego wynalazku, 611443 którego istota polega na tym; ze jednoczesnie na calej dlugosci i wysokosci przodka scianowego uzbraja sie otwory strzalowe ladunkami materia¬ lów wybuchowych i od razu wszystkie ladunki, kazdy oddzielnie laczy sie elektrycznie z /zapa¬ larka. Nastepnie dokonuje sie kolejnego zdalnego odpalania w odstepach jedno- do trzechm:!nuto¬ wych poszczególnych ladunków wzdluz calej dlu¬ gosci sciany. Dokladne odstepy czasu i dlugosci odcinków' sciany zawierajacych serie jednoczes¬ nych odstrzalów, ustala sie kazdorazowo tak, .aby utriymac systematyczna i ciagla bez zatarasowan witelawe mroblfcju^ jprzenosnikiem umieszczonym w AiMfUl&ifib t^el^siednio wzdluz urabianej sciany.I Istotna zaleta splsobu wedlug wynalazku jest lr ^8*fl#**8$*?k ^Il^M0* * wysokosci przodka scia- raróg# o4^^?az|Uv^(fetaja odwiercone i zaladowa- ffe^óWoTy yU'2UlifwL za jednym wejsciem zalogi do tej sciany oraz, ze odpalenie wszystkich tych otworów odbywa sie zdalnie odcinkami, co poz¬ wala na wykorzystanie odrzutu sily » detonacji materialu wybuchowego do jednoczesnego wyko¬ nywania czynnosci ladowania urobku na przenos¬ nik. Dzieki takiemu rozwiazaniu z chwila zakon¬ czenia robót strzalowych okolo 75% urobku jest juz zaladowane, a caly cykl produkcyjny zostaje bardzo znacznie skrócony, co pozwala na 'prowa¬ dzenie scian wielocyklicznych, to znaczy osiagac z jednej sciany dwa lub trzykrotnie wyzsza pro¬ dukcje. Przez zastosowanie przy tym sposobie zastawek sieciowych wykluczony jest przerzut mrofotou poza przenosnik w czasie roboty strzalo¬ wej i w zwiazku z tym przejscie zalogi wzdluz sciany jest zawsze bezpieczne i wygodne. Rów¬ niez brak potrzeby kilkakrotnego wchodzenia za¬ logi przodkowej do sciany likwiduje wszelkie z tym zwiazane zagrozenie ze strony stropu i ob¬ suwajacych sie mas urobku odstrzelonego oraz wykluczona jest mozliwosc zatrucia ludzi gazami postrzalowymi, jak tez wykluczona jest mozliwosc wypadku wskutek pomylek w polaczeniach elek¬ trycznych.Opisany sposób wedlug wynalazku moze byc realizowany dzieki zastosowaniu odpowiedniego ukladu elektrycznego sieci strzalowej. Uklad ten bedacy równiez przedmiotem niniejszegfcu wynalaz¬ ku, polega na zastosowaniu odpowiedniej nowej konstrukcji wieloparowego kabla zaopatrzonego w rozdzielcza skrzynke oraz nowej konstrukcji za¬ palarki elektrycznej. Taki uklad elektryczny, który nizej zostanie szczególowiej wyjasniony zapewnia skuteczna realizacje sposobu wedlug wynalazku, oraz umozliwia prowadzenie roboty strzelniczej i zdalne odpalanie ladunków materialu wybucho¬ wego w sposób niezawodny i bezpieczny jedno¬ czesnie na calej dlugosci sciany, co jest jego glów¬ na cecha i zaleta. , Uklad elektryczny wedlug wynalazku jest bli- •zej 'wyjasniony na przykladzie wykonania przed¬ stawionym na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia wyrobisko górnicze w przekroju poziomym z zaznaczonymi otworami i przewodami sieci strzelniczej, fig. 2 .— wyrobisko w przekroju pio¬ nowym wzdluz linii A—A zaznaczonej na fdg. 1, fig. 3 — wieloparowy kabel strzelniczy wedlug 4 wynalazku w widoku z boku, fig. 4 — kabel w przekroju wzdluz linii B—B zaznaczonej na fig. 3, fig. 5 — przedstawia schemat elektryczny skrzynki strzelniczej wedlug wynalazku, fig. 6 — te 5 sama skrzynke w widoku z góry, fig. 7 — skrzynke strzelnicza w przekrojoi wzdluz, linii C—C zaznaczo¬ nej na fig. 6, fig. 8 — przedstawia zapalaitke w wi¬ doku z boku i w czesciowym przekroju, fig. 9 — schemat elektryczny tej zapalarki, fig. 10 — przed- io stawia odmiane wieloparowego kabla strzelniczego w widoku z boku, a fig. 11 — kabel w przekroju wzdluz linii D—D zaznaczonej na fig. 10.Zgodnie z wynalazkiem, uklad elektryczny sieci strzalowej sklada sie z wieloparowego kabla 1 za- .15 opatrzonego z jednej strony w rozdzielcza skrzyn¬ ke 2 polaczona z elektryczna zapalarka 3, a z drugiej strony w wypusty 4 poszczególnych par przewodów 5 rozmieszczonych równomiernie na calej jego dlugosci w równych odstepach pomle- 20 dzy seriami odpalanych ladunków 6 w otworach 7 wykonanych w scianie 8. Poszczególne pary przewodów 5 kabla 1 koncza sie Wypustami 4 tak, ze po kazdym kolejnym wypuscie jest on cienszy o jedna pare przewodów az do uzyskania grubos- 25 ci tylko jednej pary na odcinku najdalej polozo¬ nym od rozdzielczej skrzynki 2. W ten sposób wszystkie lecz kazdy oddzielnie ladunek 6 mate¬ rialu wybuchowego lub ich seria umieszczona w danym odcinku 9 sciany 8 sa bezposrednio pola- 30 - czone z rozdzielcza skrzynka 2 i z zapalarka 3.Wieloparowy kabel 1 o przekroju kolowym skla¬ da sie od strony zewnetrznej z dwóch izoluja¬ cych powlok 10 i 11, z metalowej ekranizujacej powloki 12 likwidujacej pojawianie sie tak zwa- 35 nych pradów bladzacych oraz z oplotu 13 chronia¬ cego ogólnie kabel od uszkodzen mechanicznych.Wewnatrz izolujacej powloki 10 kabel jest zaopa¬ trzony w kilka odizolowanych od siebie par prze¬ wodów 5, które jak juz wyjasniono koncza sie 40 na róznej jego dlugosci wypustami 4, które po-: przez przewody 14 lacza sie z ladunkami 6 umiesz¬ czonymi w strzelniczych otworach 7. Zamiast kab¬ la o przekroju kolowym, wynalazek przewiduje równiez zastosowanie kabla o przekroju prosto- 45 katnym, jak to pokazano przykladowo na fig. 10.W tym wykonaniu poszczególne pary przewodów 5 polaczone sa pomiedzy soba mostkami la. Ka¬ bel w tym 'wykonaniu jest znacznie latwiejszy w produkcji, praktyczniejszy w uzyciu i tanszy. 50 Rozdzielcza skrzynka .2 sklada sie z zaciskowej listwy 15 podzielonej na sektory 16 oznaczone nu¬ merami poszczególnych par przewodów i zaopa¬ trzonej w zaciski 17 i 18 polaczone pomiedzy soba krótkimi przewodami 19, z których jedne zaciski 55 17 sa polaczone do koncówek tych przewodów 19, a drugie zaciski 18 do wtykowych gniazd 20 umoz¬ liwiajacych podlaczenie calosci do zapalarki 3.Natomiast poszczególne zaciski 17 umozliwiaja podlaczenie przewodów 5 wieloparowego kabla 1. 60 Zaciskowa listwa 15 jest wykonana z materialu izolacyjnego i zabudowana w metalowa obudowe 21. Tak skonstruowana rozdzielcza skrzynka 2 po¬ zwala tia wprowadzenie do 'niej wszystkich par przewodów strzalowych, a dzieki wprowadzeniu H oznaczen numerowych daje mozliwosc podlacze-61144 nia do zapalarki 3 scisle okreslonego odcinka sciany 8, który ma byc w danej chwili od¬ strzelany bez popelnienia jakiejkolwiek pomylki, która w górniczych robotach strzalowych mogla by byc grozna w skutkach. 5 Zapalarka 3 uwidoczniona na fig. 8 i 9 sklada sie w swej istocie z dwóch "nieruchomych tarcz 22 zaopatrzonych od strony wewnetrznych sasia- ' dujacych ze soba powierzchni 23 w dwie kolowe kontaktowe listwy 24 polaczone przewodami £5 10 do zródla pradu stalego i w pary styków 26 w ilosci odpowiadajacej ilosci par przewodów 5 w strzalowym kablu 1. Pomiedzy tarczami 22 na walku 27 zaopatrzonym w reczna korbe 28 jest umieszczone obrotowo ramie 29, które na wyso- 15 kosci listwy 24 i styków 26 jest zaopatrzone obu¬ stronnie *w odizolowane od siebie kontaktowe zwo- ry 30. Zwory te przy pokreceniu korba 28 lacza poprzez rozdzielcza skrzynke 2 i styki 26 dwa da¬ ne przewody 5 kabla 1 z kontaktowymi listwami 20 24 zalaczonymi przewodami 25 do zródla pradu.Tak wykonana zapalarka zapewnia niezawodne odpalenie poszczególnych ladunków materialów wybuchowych w scianie i eliminuje przypadki po¬ mylek w dzialaniu ukladu elektrycznego sieci 25 strzelniczej.Dzieki zastosowaniu sposobu i ukladu elektrycz¬ nego wedlug niniejszego wynalazku, przenosnik 31 nie musi byc przykryty blachami oslonowymi, jedynie posiada on pionowa zapore 32, sieciowa 30 zapore 33 zawieszona na stojakach 34. Caly od¬ strzelany kolejno urobek 35 odcinkami 9 sciany 8 zostaje przechwycony prawie w calosci przez bedacy w ciaglym ruchu przenosnik 31. Kolejne odstrzeliwanie odcinków 9. sciany 8 powoduje ^ porcjowanie urobku na przenosniku 31, nie do¬ puszcza do jego spietrzenia i zapewnia odpro¬ wadzenie urobku z przodka w sposób ciagly. Spo¬ sób ten likwiduje zupelnie koniecznosc stosowa¬ nia przenosników z drogimi blachami oslonowy¬ mi, których zakladanie i zdejmowanie jest bardzo klopotliwe w warunkach dolowych. Ponadto spo¬ sób lacznie z ukladem wedlug wynalazku umozli¬ wia zdalne urabianie technika strzelnicza calej dlugosci scian w sposób bezpieczny i wydajniejszy przy duzej koncentracji urabiania, co nalezy do zasadniczych cech i zalet wynalazku. PL