PL60432B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 04.IV.1967 Francja Opublikowano: 31 .VII. 1970 60432 KI. 47 b, 11/06 MKP F 16 c, 11/06 Ul C -NIA m il"*j R ¦ ' ej Llftwj ' Twórca wynalazku: inz Andre Heimler Wlasciciel patentu: Societe Anonyme D. B. A., Paryz (Francja) Zlacze kuliste Przedmiotem wynalazku jest zlacze kuliste, w którym moment obrotowy przenoszony jest od ele¬ mentu wewnetrznego do elementu zewnetrznego za posrednictwem kul umieszczonych w prostolinio¬ wych rowkach, wykonanych w wewnetrznej scia¬ nie elementu zewnetrznego równolegle do osi zlacza.Znane sa zlacza typu Cardana, w których mo¬ ment obrotowy jest przenoszony z walka napedza¬ jacego .na walek napedzany za posrednictwem ele¬ mentu krzyzulcowego umieszczonego miedzy kon¬ cówkami tych walków. Istnieje przy tym mozli¬ wosc ustawiania osi obu walków pod pewnym ka¬ tem wzgledem siebie. Znane zlacza posiadaja pew¬ ne niedogodnosci. Ich konstrukcja jest skompliko¬ wana, a ponadto wykluczona jest mozliwosc nawet niewielkich przesuniec poosiowych jednego walka wzgledem drugiego.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogod¬ nosci. Wedlug wynalazku wewnetrzny element zla¬ cza wyposazony jest w czesciowo kulista po¬ wierzchnie wypukla, wspólpracujaca z cylindrycz¬ na czescia powierzchni wewnetrznej elementu zew¬ netrznego. Na wewnetrznym elemencie zlacza znajduje sie równiez wglebienie o powierzchni cy¬ lindrycznej, którego os jest prostopadla do osi zla¬ cza. Wglebienie to wspólpracuje z dwoma umie¬ szczonymi po obu stronach zlacza kulami. Kule te sa umieszczone w rowkach, polozonych symetrycz¬ nie wzgledem plaszczyzny przechodzacej przez os 25 30 symetrii cylindrycznego wglebienia na wewnetrz¬ nej powierzchni elementu zewnetrznego.W zalecanym wykonaniu zlacza wedlug wynalaz¬ ku srednice obu kul sa równe promieniowi kulistej powierzchni elementu wewnetrznego.Opisane wyzej zlacze kuliste moze byc uwazane za homokinetyczne wtedy, gdy kat miedzy osiami walków nie przekracza dziesieciu stopni. Zaleta tego rodzaju zlacz w porównaniu ze zlaczami Car¬ dana jest mozliwosc dopuszczenia w nich równiez pewnego ruchu slizgowego wzdluz osi zlacza. Do dodatkowych zalet tego zlacza nalezy zaliczyc pro¬ stote budowy, mala liczbe czesci i latwosc wyko¬ nania.Zewnetrzny element zlacza wykonac mozna z za¬ stosowaniem technologii wyciskania. Dzieki duzej srednicy kul obróbke powierzchni wewnetrznych mozna przeprowadzic, stosujac prady sredniej cze¬ stotliwosci. Wykonuje sie to, przesuwajac cewki generatora równolegle do osi zewnetrznego ele¬ mentu zlacza.Latwoscia odznacza sie tez wykonywanie ele¬ mentu wewnetrznego, poniewaz mozliwe jest jed¬ noczesne wykonanie rowków na wiekszej ilosci elementów wewnetrznych, umieszczonych jeden przy drugim równolegle do siebie.Zlacze wedlug wynalazku nadaje sie szczególnie do przenoszenia duzych momentów obrotowych przez waly transmisyjne pracujace z malymi kata¬ mi ugiecia. 6043260432 Przedmiot wynalazku przedstawiany jest przy¬ kladowo na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok zlacza z przodu, przy czym nie-, które czesci zostaly na rysunku pominiete, fig. 2 — przekrój przez zlacze, wykonany wzdluz linii II—II na fig. 1, a fig. 3 i 4 — przekrój podluzny odmian zlacz kulistych wedlug wynalazku, nie posiadaja¬ cych luzów.Jak uwidoczniono na fig. 1 i 2, zlacze wedlug wynalazku sklada sie z elementu zewnetrznego 10, uksztaltowanego w formie czesci bebna lub rury a stanowiacego czesci walka 12, oraz z elementu wewnetrznego 14 stanowiacego czesc walka przeno¬ szacego 16 umieszczonego w elemencie zewnetrz¬ nym 10. Na glowicy elementu wewnetrznego 14 znajduje sie wypukla powierzchnia kulista 18, wspólpracujaca z cylindryczna czescia 20 elementu zewnetrznego 10. Srodek krzywizny powierzchni kulistej 18 znajduje sie w warunkach ustawienia zlacza do pracy bez zgiecia, na osi zlacza. Na glo¬ wicy elementu wewnetrznego 14 znajduje sie wgle¬ bienie o powierzchni cylindrycznej 22, którego os jest prostopadla do osi zlacza w warunkach jego pracy bez zgiecia. Dokladniej, os wglebienia 22 jest prostopadla do plaszczyzny symetrii podluznej cze¬ sci 20 powierzchni cylindrycznej, z która wspól¬ pracuje kulista powierzchnia 18 na wewnetrznej glowicy.Miedzy elementami; wewnetrznym 14 i zewnetrz¬ nym 10 znajduja sie dwie kule 24. Promien tych kul jest równy promieniowi rowka, tworzacego powierzchnie cylindryczna 22. Kule 24 umieszczone sa w rowkach 26, rozciagajaaych sie równolegle do osi wyprostowanego zlacza, symetrycznie wzgledem plaszczyzny symetrii czesci cylindrycznej 20.Aby umozliwic przenoszenie maksymalnego mo¬ mentu obrotowego przy danej twardosci kul 24 oraz rowków 22 i 26, promien tych kul zostal przy¬ jety jako maksymalnie dla nich mozliwy a zatem równy polowie promienia krzywizny czesci cy¬ lindrycznej 20.Dzialanie wyzej opisanego zlacza wynika z jego konstrukcji. Jest oczywiste, ze przy zgieciu zlacza takim, ze osie elementów 10 i 14 znajduja sie w plaszczyznie fig. 1, zlacze wygina sie wokól osi, la¬ czacej srodki kul 24 gdy równoczesnie kule te po¬ zostaja nieruchome w rowkach 26. Gdy zlacze zgi¬ na sie poza plaszczyzna fig. 1, kule 24 przesuwaja sie w rowkach 26, podczas gdy kulista powierzch¬ nia 18 elementu 14 styka sie z powierzchnia cylin¬ dryczna 20 na elemencie zewnetrznym 10.Zlacze pracuje normalnie równiez i w przypadku niewielkich przemieszczen poosiowych walów 12 i 16 w granicach, w których powierzchnia kulista 18 styka sie z cylindryczna powierzchnia 20 na ele¬ mencie zewnetrznym 10, zas kule 24 znajduja sie w rowkach.W innym wykonaniu zlacza wedlug wynalazku czesc powierzchni cylindrycznej, na której opiera sie kulista powierzchnia elementu wewnetrznego, zostala zastapiona przez powierzchnie scieto-stoz- kowa, nachylona na zewnatrz. Przez wsuniecie ele¬ mentu wewnetrznego do wnetrza elementu zew¬ netrznego ' mozliwe jest wyeliminowanie luzu. Ma to znaczenie w przypadku montazu zlacza na przy¬ klad w kolumnie kierownicy pojazdu mechanicz¬ nego. Najlepiej uzywac wtedy dwóch zlacz wedlug wynalazku, przejmujacych w tym przypadku sily sciskajace. 5 Na fig. 3 i 4 przedstawiono dwie odmiany wyko¬ nania zlacza wedlug wynalazku. Budowa tych zlacz podobna jest do budowy zlacz z fig. 1 i 2, rózniac sie posiadaniem przez nie powierzchni stozkowej lub czesciowo kulistej, wspólpracujacej z elemen- 10 tern wewnetrznym. Ponadto, miedzy elementami wewnetrznym i zewnetrznym umieszczone sa ele¬ menty sprezynujace, dociskajace element wew¬ netrzny do powierzchni stozkowej lub czesciowo kulistej, co ma na celu eliminacje luzów. 15 Na fig. 3 i 4 dla oznaczenia czesci o identycznej funkcjonalnosci uzyto tych samych oznaczen cyfro- r wych, co na fig. 112.Rozpatrujac blizej zlacze przedstawione na fig. 3 zauwaza sie, ze kulista powierzchnia 18 na elemen- 20 cie wewnetrznym 14 wspólpracuje z powierzchnia wewnetrzna 20 na elemencie zewnetrznym 10. Co najmniej w miejscu oznaczonym 21, przy skrajnej powierzchni 23 elementu zewnetrznego 10, po¬ wierzchnia 20 ma ksztalt stozkowy lub kulisty. 25 Nachylenie powierzchni stozkowej 21 lub pro¬ mien powierzchni kulistej 21 sa takie, ze po¬ wierzchnia 21 rozszerza sie w kierunku wnetrza zlacza.W przedstawionym na fig. 3 wykonania zlacza, 30 wyzej wspomniane elementy sprezynujace miedzy elementem zewnetrznym 10 a wewnetrznym 14 skladaja sie z zespolu 30 sprezyn talerzykowych lub podobnych, przycisnietych do siebie, z plaskiej podkladki przylegajacej do wystepów 34 na wew- 35 netrznej scianie rurowego elementu zewnetrznego oraz z kulistej czesci 36 na elemencie wewnetrz¬ nym 14, wchodzacej w odpowiednio uksztaltowana czesc srodkowa podkladki ustalajacej 38. Elementy wewnetrzny i zewnetrzny polaczone sa ze soba gu- 40 mowa uszczelka 39, jak pokazano na rysunku.Podczas montazu zlacza przedstawionego na fig. 3, wprowadza sie element wewnetrzny 14 do elementu zewnetrznego 10, wstawia od zewnatrz kule i umieszcza w przewidzianym dla nich miej- 45 scu elementy sprezynujace, zamocowujac je przez wykonanie za pomoca odpowiedniego narzedzia wystepów 34, Zlacze przedstawione ma fig. 4 wyposazone jest w elementy sprezyste, skladajace sie ze spiralnej sprezyny 40 o ksztalcie scietego stozka, przylegaja¬ cej do wystepów 42 i 44. Wystepy te znajduja sie odpowiednio na wewnetrznym i zewnetrznym ele¬ mencie zlacza. Wokól sprezyny 40 znajduje sie uszczelka 46, zabezpieczajaca zlacze 'przed zanie¬ czyszczeniami. ¦ Podczas montazu zlacza przedstawionego na fig. 4, miedzy oba elementy zlacza wklada sie z zewnatrz kule, podobnie jak to mialo miejsce w przypadku zlacza przedstawionego na fig. 3. Mozli¬ we jest równiez, a nawet zalecane, wstawianie kul od wewnatrz elementu zewnetrznego 10.Zlacza przedstawione na fig. 3 i 4 sa pozbawione luzów, co czyni je bardzo dogodnymi do stosowania 65 w kolumnach kierownicy pojazdów. 50 55 605 60432 6 PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe i. Zlacze kuliste, w którym moment obrotowy przenoszony jest miedzy elementami wewnetrznym i zewnetrznym przy pomocy kul umieszczonych w prostoliniowych rowkach, polozonych wzdluz osi zlacza na wewnetrznej scianie elementu zewnetrz¬ nego, znamienne tym, ze na elemencie wewnetrz¬ nym (14) znajduje sie czesc o powierzchni kulistej (18) wspólpracujaca z cylindryczna czescia po¬ wierzchni wewnetrznej (20) elementu zewnetrznego (10) oraz wglebienie o powierzchni cylindrycznej (22), przy czym os tego wglebienia jest prostopadla do osi znajdujacego sie w polozeniu wyprostowa¬ nym zlacza, zas powierzchnia (22) wspólpracuje z dwoma kulami <24) umieszczonymi w rowkach (26), które to rowki umieszczone sa symetrycznie wzgledem osiowej plaszczyzny symetrii czesci (20) powierzchni wewnetrznej elementu zewnetrznego.

2. Zlacze kuliste wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze srednica kazdej z kul (24) jest równa pro¬ mieniowi powierzchni kulistej (18) na elemencie wewnetrznym (14). 3. Odmiana zlacza kulistego wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienna tym, ze czesc powierzchni cy¬ lindrycznej (20) elementu zewnetrznego (10), z któ¬ ra wspólpracuje powierzchnia kulista (18) elementu wewnetrznego (14) ma ksztalt scietego stozka skie¬ rowanego na zewnatrz, dzieki czemu element wew¬ netrzny jest wpychany do wnetrza elementu zew¬ netrznego, eliminujac w ten sposób luz promienio¬ wy miedzy obydwoma elementami. 10 4. Odmiana zlacza kulistego wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienna tym, ze wspólpracujaca z po¬ wierzchnia kulista (18) elementu wewnetrznego (14) czesc powierzchni cylindrycznej (20) na elemencie zewnetrznym (10) posiada ksztalt scietostozkowy lub kulisty, rozszerzony do wewnatrz, dzieki czemu element wewnetrzny jest przyciskany do czesci wewnetrznej elementu zewnetrznego, eliminujac w ten sposób luz promieniowy miedzy obydwoma ele¬ mentami. 5. Zlacze kuliste wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze miedzy elementem zewnetrznym (10) a ele¬ mentem wewnetrznym (14) znajduja sie elementy sprezynujace (30—40), dociskajace element wew- 15 netrzny (14) do stozkowatej czesci powierzchni (21) na elemencie zewnetrznym (10). 6. Zlacze kuliste wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze elementy sprezynujace (30) umieszczone sa w elemencie zewnetrznym (10). 7. Zlacze kuliste wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze elementy sprezynujace skladaja sie z pod¬ kladek talerzykowych (30) lub podobnych, umie¬ szczonych miedzy wystepami (34) na wewnetrznej 25 powierzchni elementu zewnetrznego (10) a elemen¬ tem wewnetrznym (18—36). 8. Zlacze kuliste wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze elementy sprezynujace, umieszczone na zewnatrz zlacza, skladaja sie ze sprezyny spiralnej 30 (40), opierajacej sie o wykonane na elementach wewnetrznym i zewnetrznym wystepy (42) i (44). Hg.lKI. 47 b, 11/06 60432 MKP F 16 c, 11/06 fig. 2 39 23 26 /JS JO Fig.

3 Fig-4 WDA-l. Zam. 4916. Naklad 290 egz. PL