Przedmiotem wzoru uzytkowego jest zlacze kielichowe szybko i latwo zlaczne oraz rozlaczne. Zlacze przeznaczone jest do polaczenia rurociagów pracujacych zarówno przy nad jak i podcisnieniach medium roboczego.Zlacza takie stosuje sie najczesciej w wielokrotnie rozbieralnych, naziemnych rurociagach paliwowych ukladanych w dowolnie uksztaltowanym terenie.Znane jest rosyjskie rozwiazanie zlacza kielichowego ( Opisanije izobrietienija 265635 z 1970r., ,3ystrorazjemnoje raztrubnoje sojedinienije truboprowodow") skladajace sie z trzpienia i gniazda z osadzonymi miedzy nimi elementami sprezystymi oraz uszczelniajacymi.Wada tego zlacza jest brak szczelnosci przy wystepowaniu podcisnienia oraz to, ze element ustalajacy nie zapewnia kontaktu na calym obwodzie, z powierzchniami z nim wspólpracujacymi, w przypadku odchylenia rur od osi rurociagu.Celem przedstawionego wzoru uzytkowego jest uproszczenie konstrukcji zlacza, która bez zmiany ksztaltu oraz wymiarów zewnetrznych i wewnetrznych mozna stosowac do rur o srednicach od 100 dó 200 mm w rurociagach z wewnetrznymi cisnieniami od -0,07 do +3,5 MPa. Odchylenie rur od osi rurociagu o kat do 2,5° nie moze powodowac utraty szczelnosci.Istota wzoru uzytkowego polega na tym, ze koncówka trzpienia zlacza ma ksztalt walca polaczonego powierzchnia stozkowa z drugim walcem, który zakonczony jest powierzchnia stozkowa laczaca go z powierzchnia walcowa od czolatrzpienia. Pomiedzy powierzchnia stozkowa trzpienia i powierzchnia stozkowa gniazda o nieco mniejszym kacie pochylenia niz wspólpracujaca z nia powierzchnia stozkowa trzpienia osadzony jest sprezysty pierscien sprzegajacy.Gniazdo zlacza zaopatrzone jest w rowek prostokatny, w którym spoczywa wkladka ustalajaca osiowo pierscien sprzegajacy oraz rowek trapezowy do posadowienia ksztaltowego pierscienia uszczelniajacego. Pierscien uszczelniajacy ma obustronnie poosiowe, pierscieniowe zaglebienia w ksztalcie litery U wplywajace na zwiekszenie efektu uszczelnienia zlacza.Zlacze kielichowe uwidocznione jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia jego przekrój osiowy, a fig. 2 - przekrój ksztaltowego pierscienia uszczelniaj acego.Zlacze kielichowe wedlug zgloszenia sklada sie z trzpienia (1) stanowiacego jedna koncówke rury, gniazda (2) stanowiacego druga koncówke rury, sprezystego pierscienia sprzegajacego (3) oraz elementów sprezysto- elastycznych - wkladki ustalajacej (4) i ksztaltowego pierscienia uszczelniajacego (5). Gniazdo (2) zaopatrzone jest w rowek prostokatny (h) ustalajacy polozenie wkladki (4) i pierscienia (3) oraz rowek trapezowy (j) ustalajacy polozenie pierscienia uszczelniajacego (5).W operacji laczenia - zasada dzialania zlacza kielichowego polega na wsunieciu trzpienia (1) w gniazdo (2). Wczesniej, wewnatrz gniazda (2) umieszcza sie pierscien (3), wkladke (4) i pierscien uszczelniajacy (5). W trakcie wsuwania powierzchnia (e) trzpienia (I) wchodzi do wnetrza pierscienia (3), a powierzchnia stozkowa (c) rozchyla go promieniowo. Pierscien (3) ugina wkladke (4) do wnetrza jej rowka (h) w gniezdzie (2) i tym samym umozliwia przesuniecie sie powierzchni walcowej (d) trzpienia (1) przez rozchylony pierscien (3). Dalej pierscien (3) zsuwa sie po stozkowej powierzchni (a) trzpienia (1), az do momentu oparcia sie o jego powierzchnie walcowa (f) i osadzenia miedzy stozkowymi powierzchniami (a) i (b), odpowiednio trzpienia (1) i gniazda (2).W polozeniu roboczym - zasada dzialania zlacza kielichowego polega na utrzymaniu trzpienia (1) i gniazda (2) we wzajemnie ustalonym polozeniu przez sprezysty pierscien sprzegajacy (3) zakleszczony pomiedzy powierzchniami (a) i (b) oraz uszczelnieniu polaczonych elementów przez pierscien uszczelniajacy (5). Wewnetrzne powierzchnie (k i r) pierscienia uszczelniajacego (5) (fig. 2) sa dociskane silami sprezystosci do walcowej powierzchni (d) trzpienia (1), zas zewnetrzne powierzchnie (m i n) pierscienia uszczelniajacego (5) - do bocznych powierzchni rowka trapezowego (j) w gniezdzie (2). Przy wzroscie wewnetrznego nadcisnienia w rurociagu, medium robocze oddzialywujac na powierzchnie boczna (g) pierscienia uszczelniajacego (5) wzmacnia sile docisku pomiedzy wspóldzialajacymi powierzchniami trzpienia (1), gniazda (2) i pierscienia uszczelniajacego (5).W operacji rozlaczania - zasada dzialania zlacza kielichowego polega nawycisnieciu pierscienia (3) spomiedzy stozkowych powierzchniami (a) i (b), odpowiednio trzpienia (1) i gniazda (2) do wnetrza rowka (h), a dalej wyjeciu trzpienia (I) z gniazda (2). Wycisniecie pierscienia (3) dokonuje sie przy pomocy specjalnego sciagacza osadzanego na wystepach kolnierzowych (g) trzpienia (1) i gniazda (2).1 1 u 2 8 S , (hiG&lR^ u PL PL