Pierwszenstwo: 23.11.1967 Wlochy Opublikowano: 10.VI.1970 60059 KI. 46 b\ 5/01 MKP F 01 l t A\A\A UKD Twórca wynalazku: inz. Luciano Giulietti Wlasciciel patentu: RIV-SKF Officine Di Villar, Perosa S.p.A., Turyn (Wlochy) Popychacz zaworu oraz sposób jego wytwarzania Przedmiotem wynalazku jest popychacz zaworu do silników spalinowych, a zwlaszcza do silników górnozaworowych, oraz sposób jego wytwarzania.W silnikach tego typu popychacze znajduja sie pomiedzy krzywkami, osadzonymi na górnym wal¬ ku rozrzedczym, a odpowiedniimi trzonami zawo¬ rów. Znane dotychczas popychacze do silników górnozaworowych posiadaja szklanki, osadzone wspólosiowo na górnych koncach trzonów zawo¬ rów, przy czym denko tej sziklanki znajduje sie po¬ miedzy górnym koncem trzonu zaworu, a odpo¬ wiednia krzywka. Zwykle denka tych szklanek po¬ siadaja plytkie wglebienia zwrócone w strone od¬ powiadajacych ta ikrzywek. Wglebienia te ,sa ogra¬ niczone z boku pierscieniowym obrzezem otaczaja¬ cym denko szklanki. We wglebieniu tym umieszcza sia wymienny, tarczowy element dystansowy o okreslonej grubosci, który sluzy do uzyskania od¬ powiedniego luzu pomiedzy spychaczem i odpo¬ wiadajaca mu krzywka i trzonem zaworu.Zazwyczaj pierscieniowe obrzeze na denku szklanki posiada dwa diametralne przeciwlegle rowkowe wyciecia umozliwiajace wprowadzenie od¬ powiedniego narzedzia, takiego jak na przyklad srubokret, w celu ulatwienia wyjecia tarczowego elementu dystansowego, jesli zajdzie tego potrzeba.Wytwarzanie takich popychaczy jest dotychczas bardzo skomplikowane i kosztowne ze wzgledu na trudnosci w uksztaltowaniu pierscieniowego obrze¬ za i wykonaniu w tym obrzezu rowka lub rowków. 20 25 Znany sposób wykonywania tego rodzaju popy¬ chaczy polega na wtloczeniu denka szklanki do jej cylindrycznego wnetrza i uksztaltowaniu w tym denku wglebienia do pomieszczenia elementu dys¬ tansowego popychacza. Do wykonania w ten spo¬ sób popychacza potrzebne jest zastosowanie pras o wiekszym nacisku i wieksza ilosc blachy. Tak wy¬ konane popychacze sa ciezkie z uwagi na podwójna grubosc wytworzonej cylindrycznej scianki popy¬ chacza w czesci, liczac od wytworzonego w glebi denka do górnego skraju cylindrycznej czesci popy¬ chacza.Podobny znany sposób wykonania tego rodzaju popychaczy polega na zastosowaniu czesciowego na¬ cinania lub przecinania cylindrycznej czesci szklan¬ ki w linii poziomej i pionowej w poblizu denka i wprowadzenie tego denka do wnetrza cylindrycz¬ nej czesci szklanki. Tak wprowadzone denko wcis¬ niete w czesc cylindryczna szklanki zwiazane jest z ta czescia cylindryczna, za pomoca dwóch wy¬ tworzonych jezyczków powstalych z pionowych przeciec czesci cylindrycznej szklanki.Celem wynalazku jest ulatwienie wykonywania popychaczy zaworowych wspomnianego typu i umozliwienie wykonywania ich przy uzyciu pros¬ tych i niedrogich maszyn i narzedzi, takich jakie sa zwykle dostepne w warsztatach oraz opracowa¬ nie takiej konstrukcji popychacza, która pozwalala¬ by na formowanie go z jednego kawalka blachy. .Istota popychacza wedlug wynalazku jest kon- 600593 strukcja szklanki popychacza, która posiada szereg wystepów rozmieszczonych w regularnych odste¬ pach od siebie na obwodzie denka, które tworza jak gdyby korone ujmujaca wewnatrz denko z plytkim wglebieniem do pomieszczenia elementu dystansowego. Kazdy z tych wystepów stanowi jed¬ nolita czesc tego samego kawalka iblacly, iz której zostala wykonana szklanka.Zgodnie z podstawowymi cechami popychacza wedlug wynalazku, proces jego wytwarzania po¬ lega na wytloczeniu wspomnianej wyzej szklanki z blachy, najkorzystniej z plaskiego kawalka bla- ch^^wyeiecut-^w^.jej denku szeregu jezyczków roz¬ mieszczonych na obwodzie tego denka, a nastepnie wygieciu tych jezyczków wzgledem krawedzi den¬ ka tak, aby tworzyly one szereg wystepów stano¬ wiacych przedluzenie cylindrycznej czesci szklanki.Operacje wycinania i wyginania tych jezyczków najlepiej prowadzic jednoczesnie. Wystepy te two¬ rza koronkowe obrzeze stanowiace wraz z zewne¬ trzna powierzchnia denka szklanki gniazdo dla po¬ mieszczenia tarczowego elementu dystansowego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia popychacz wedlug wynalazku w rzu¬ cie perspektywicznym; fig. 2 popychacz wedlug fig. 1 w przekroju osiowym wzdluz linii II—II; fig. 3 popychacz w pierwszej operacji tloczenia szklanki; fig. 4 popychacz w koncowej operacji tloczenia szklanki; fig. 5 wytloczona szklanke wraz z docho¬ dzacym do niej narzedziem tnacym, fig. 6 opera¬ cje przecinania szklanki w czesci przyidenkowej i fig. 7 operacje wykonania wystepów.Popychacz zaworu silnika spalinowego górnoza- worowego wedlug wynalazku stanowi zasadniczo szkalanika 1 o cylindrycznej bocznej sciance 2 z plaskim denkiem 3. Denko 3 posiada w osi symetrii szklanki plytkie wglebienie 4 sluzace do pomiesz¬ czenia elementu dystansowego 4a, pokazanego prze¬ rywana linia na fig. 2 i majacego ksztalt okraglej tarczki o okreslonej grubosci, zaleznej od wymaga¬ nego luzu popychacza, wykonanej z twardego ma¬ terialu.Wspólosiowo z wglebieniem 4 na obwodzie den¬ ka 3 rozmieszczone sa w regularnych odstepach wystepy 5. Kazdy z tych wystepów 5 stanowi prze¬ dluzenie bocznej cylindrycznej scianki 2 szklanki 1. Wystepy 5 tworza nieciagle pierscieniowe obrze¬ ze otaczajace denko 3! Przerwy pomiedzy wystepa¬ mi 5 umozliwiaja dostep dla narzedzia sluzacego do wyjmowania elementu dystansowego 4a z gniaz¬ da znajdujacego sie w denku 3 na przeklad w przypadku, gdy zmienia sie luz popychacza.Popychacz jest wykonany z jednego kawalka blachy. Szklanka 1 jest wytlaczana z okraglej bla¬ szanej wykrojki 1 przy zastosowaniu tloczenia na zimno. Wykrojka 1 zostaje umieszczona pomiedzy matryca 7, a ruchomym stemplem 8, który zostaje zblizony do matrycy w znany sposób w celu wytlo¬ czenia szklanki 1. W tym etapie szklanka zostaje wykonana calkowicie wraz z wglebieniem 4 i den¬ kiem 3; jednakze bez wystepów 5.Wystepy 5 zostaja z kolei wykonane w szklance 1 przez umieszczenie jej w matrycy posiadajacej dno 9 i cylindryczne sciany boczne 10, przedstawio¬ nej na figurze 5—7, a nastepnie przez wyciecie w 60059 4 dnie 3 szeregu jezyczków 5' za pomoca odpowied¬ niej ilosci nozy 11 poruszajacych sie wewnatrz szklanki 1, równolegle do jej osi. Kazdy z nozy 11 posiada zakonczenie tnace lla, które jest zbiezne 5 do wewnatrz w kierunku ostrza llb, majacego ksztalt luku o srodku lezacym na osi szklanki 1.Noze 11 przemieszczaja sie jednoczesnie w kie¬ runku strzalki C (fig. 5 i 6) i podczas tego ruchu wycinaja, wystajace do wewnatrz jezyczki 5* w io denku 3. Jezyczki te rozmieszczone sa w jednako¬ wych odstepach na obwodzie denka 3, pod koniec skoku nozy 11 i sa w tej samej operacji wyginane wzgledem krawedzi denka tworzac wystepy 5. i W miejscach, z których zostaly wyciete jezyczki 5* 15 powstaja odpowiednie otwory 6 w denku 3.Z powyzszego widac, ze popychacz wedlug wy¬ nalazku moze byc wykonany przez zastosowanie stosunkowo prostego i niedrogiego tloczenia oraz ciecia, z jednego kawalka blachy i przy minimal- 20 nych odpadach materialowych.Jest oczywiste, ze mozliwe sa rózne modyfikacje popychacza wedlug wynalazku oraz sposobu jego wytwarzania, nie wykraczajace poza ramy wyna¬ lazku. Na przyklad, popychacz wedlug wynalazku moze byc wykonany przy zastosowaniu wiekszosci wymienionych operacji jednak z zastosowaniem produktu wyjsciowego w postaci gotowej cienko¬ sciennej szklanki zamiast plaskiej wykrojki blasza¬ nej. Równiez jezyczki 5', z których powstaja wy¬ stepy 5 moga byc wyciete w bocznej sciance 3 szklanki 1 i nastepnie wygiete na zewnatrz ku gó¬ rze w celu utworzenia wystepów 5. 25 30 35 45 55 PL