PL59942B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest hamulec szczekowy do pojazdów mechanicznych, uruchamia¬ ny hydraulicznie lub recznie.W hamulcu uruchamianym hydraulicznie, poloze¬ nie hamulca recznego wykonane jest w taki spo¬ sób, ze dziala on przynajmniej na jedna szczeke hamulcowa poprzez dzwignie zwana nosnikiem i przez przegubowy rozpieracz, umieszczony pomie¬ dzy szczeka a nosnikiem, podczas gdy szczeka jest tak zmontowana, ze dziala jako szczeka wspólbiez¬ na w czasie hamowania i to zarówno przy obraca¬ niu sie bebna hamulcowego do przodu, jak i do ty¬ lu. Taka konstrukcja hamulca jest zwykle stosowa¬ na tam, gdzie uklad urzadzenia hamulcowego za¬ wiera pare szczek, uruchamianych hydraulicznie i ustawionych jako szczeki wspólbiezne przy oby¬ dwóch kierunkach obracania sie bebna hamulco¬ wego, przy czym obydwie szczeki hamulcowe prze¬ mieszczane sa za posrednictwem nosnika, urucha¬ mianego przy pomocy hamulca recznego.Hamulec szczekowy wedlug wynalazku zawiera co najmniej jedna ze szczek hamulcowych zaopatrzo¬ na od strony bebna hamulcowego w okladzine cier¬ na, polaczona z nosnikiem podpierajacym szczeke, dwa rozpieracze hydrauliczne umieszczone na prze¬ ciwleglych koncach szczeki hamulcowej dla jej prze¬ mieszczania w kierunku bebna hamulcowego i tym samym wywolania efektu hamowania.Charakterystyczna cecha hamulca szczekowego wedlug wynalazku jest to, ze jest on zaopatrzony 2 w elementy przenoszace sile z nosnika na szczeke w postaci powierzchni oporowych mechanicznego rozpieracza i regulatora oraz powierzchni oporowych nosnika wspólpracujacych z czolowymi powierzch- 5 niami dociskowymi popychaczy regulatora. Wymie¬ nione elementy przenoszace sile hamowania umo¬ zliwiaja wzgledny ruch olbrotowy pomiedzy 'szcze¬ ka a nosnikiem, a w chwili uruchomienia rozpie¬ racza wywoluja ruch postepowy nosnika wzgledem 10 powierzchni dociskowych w czasie przemieszczania sie szczeki w kierunku powierzchni oporowych roz¬ pieracza i regulatora.Wynalazek zostanie blizej omówiony na przy¬ kladzie wykonania pokazanym na rysunku, na któ- 15 rym fig. 1 przedstawia widok z przodu czesci zespo¬ lu hamulca szczekowego, fig. la — przedstawia po¬ zostala czesc hamulca w widoku z przodu, jak na fig. 1, fig. 2 przedstawia widok boczny hamulca wedlug fig. 1, w przekroju wzdluz linii II—II na 20 fig. 1, fig. 3 — przedstawia widok drugiego boku hamulca jak na fig. 1, czesciowo w przekroju, ce¬ lem pokazania wolnego konca popychacza, fig. 4a — przedstawia widok z przodu czesci odmiennej po¬ staci hamulca, zawierajaca rolki pomiedzy czolami 25 konców popychaczy i nosników, fig. 4b — przed¬ stawia widok boczny rozpieracza z rolka umiesz¬ czona na jego czolowym zakonczeniu, a fig. 5 przedstawia poprzeczny przekrój szczególu, ilustru¬ jacego inny ksztalt sworznia do laczenia nosników 3o i szczek hamulcowych. 5994259942 3 Uruchamiany hydraulicznie przy pomocy nosnika hamulec szczekowy wedlug wynalazku (fig. 1, la) zawiera kolista tarcze hamulcowa 10, posiadajaca pare rozpieraczy hydraulicznych 12 i 14. Kazdy roz- pieracz hydrauliczny zawiera cylinder hydraulicz¬ ny 16, z dwoma przeciwwstawnie przemieszczany¬ mi tlokami 18 i 20. Sprezyna 22, wstawiona pomie¬ dzy dwa wewnetrzne czola tloków 18, 20 jest utrzy¬ mywana w pierscieniowym wglebieniu, przewidzia¬ nym na kazdym czole tloka. Zewnetrzne zakoncze¬ nie kazdego z tych tloków 18, 20 posiada srodko¬ we wglebienie, w którym jest osadzony koniec kolka 26. Wolny koniec kazdego kolka 26 jest zaopatrzony w rowek 32. Kazdy z dwóch konców obu szczek hamulcowych £8 posiada wglebienie 33, wewnatrz którego wewnetrzna krawedz 35 jest odpowiednio dopasowana do rowka 32 kolka 26.Nie pokazana na rysunku sprezyna odciagajaca szczeki jest rozpieta pomiedzy szczekami 28 i za¬ wieszona po jednej stronie zeber usztywniajacych szczeki tak, aby spowodowac dociskanie zebra usztywniajacego w kierunku tarczy hamulcowej 10.Mechaniczny rozpieracz 38 hamulca i mechanicz¬ nie uruchamiany regulator 40 hamulca, sa umiesz¬ czone pomiedzy oraz równolegle do dwóch rozpie¬ raczy hydraulicznych 12, 14 podczas gdy po¬ wierzchnie oporowe 37, 38 sa odpowiednio prze¬ widziane na koncach mechanicznego rozpieracza 38 i regulatora 40.Kazda szczeka hamulcowa 28 jest polaczona z nosnikiem za pomoca sworznia 44, przy czym nos¬ nik zawiera pare podobnych plytek 42, rozmiesz¬ czonych po jednej z kazdej strony zebra usztyw¬ niajacego szczeke. Kazda plytka 42 posiada na kon¬ cach powierzchnie oporowe 43, przylegajace do po¬ wierzchni 36 zeber szczeki hamulcowej 28. Mecha¬ nicznie dzialajacy rozpieracz 38 hamulca zawiera obudowe z dwoma przeciwstawnie przemieszczalny- mi popychaczami 41, o kwadratowych zewnetrz¬ nych czolowych powierzchniach dociskowych 43a, z których kazda posiada szczeline 46, w które to szczeliny wchodza powierzchnie oporowe 36 szczek hamulcowych podczas gdy konce 43 plytek nosnych 42 przylegaja do czolowych powierzchni docisko¬ wych 43a z kazdej strony szczelin 46. Podstawa kazdej szczeliny 46 popychacza 41, jest pochylona do kwadratowej powierzchni czolowej 43a, podczas gdy klinowe elementy oporowe 48 rozmieszczone pomiedzy szczekami w popychaczu 41, sa tak roz¬ stawione, aby zapobiegac ruchom elementów opo¬ rowych 48.Pochylone powierzchnie klinowe elementów opo¬ rowych 48 stanowia stale pochylone powierzchnie oporowe 37. Popychacze 41 w rozpieraczu 38 daja sie wysuwac na zewnatrz za pomoca mechanicz¬ nie dzialajacych elementów takich jak klin, który moze byc poruszany mechanicznym przelozeniem od dzwigni hamulca recznego.Jezeli okladzina cierna jest w zasadzie niezu.zyta, to polaczenie sworzniowe 44 szczeki hamulcowej z jej nosnikiem znajduje sie w polozeniu w sto¬ sunku do srednicy hamulca równoleglym do osi regulatora 40. W miare jak okladzina cierna ulega zuzyciu, polaczenie sworzniowe 44 przemieszcza sie 4 w strone przeciwna, to jest na prawo i kiedy okla¬ dzina cierna nadaje sie juz tylko do wymiany, jest ono przemieszczone o wspólmierna odleglosc na druga strone srednicy, o której byla mowa wyzej. 5 Regulator 40 zawiera obudowe, posiadajaca we¬ wnatrz dwa, przemieszczajace sie naprzeciw sie¬ bie, popychacze 41a, o zewnetrznych kwadratowych wsporczych powierzchniach czolowych 43a styka¬ jacych sie z koncami 43 nosnika i wewnetrznych powierzchniach czolowych oporowych wspólpracu¬ jacych z klinem 52.Klin 52 jest osadzony na koncu ustawczego wrzeciona 51, nagwintowanego przynajmniej na czesci swojej dlugosci i wkreconego w odpowiednio nagwintowany otwór 54 w obudowie 56 rozpiera¬ cza 38. Wolny koniec wrzeciona ustawczego 51 ma przekrój kwadratowy tak, iz moze byc obracany kluczem w jednym kierunku, aby wsuwac klin 52 pomiedzy nachylone wewnetrzne powierzchnie krancowe obu popychaczy 41a i w ten sposób je rozsuwac. To powoduje rozchodzenie sie konców nosników i szczejk hamulcowych, celem wyrówna¬ nia powstajacego zuzycia okladzin ciernych 30.Klin 52 jest umieszczony wewnatrz cylindrycz¬ nego otworu, poprzecznie do popychaczy 41 i naci¬ ska na scianke tego otworu przenoszac sile hamo¬ wania na obudowe regulatora 40 przy uruchomie¬ niu hamulca, gdy jedna lub druga szczeka 28 wy¬ wiera napór na swój popychacz 41.Jak przedstawiono na fig. 2, sworzen 44, laczacy kazda szczeke hamulcowa 28 z jej plytkami nos¬ nymi 42, zawiera trzpien 58, zakonczony glówka 62 na kazdym koncu. Jedna z tych glówek 62 sty¬ ka sie z kolkiem ustalajacym 64, z nacietym row¬ kiem 66 dla umieszczenia srubokreta, który to ko¬ lek jest osadzony w tarczy hamulcowej 10 i unie¬ ruchomiony w ustawionym polozeniu przez prze- ciwnakretke 70. Sprezyna odciagajaca szczeki 28 sciaga je w kierunku kolków ustalajacych 64.Hamulec opisany powyzej dziala w sposób naste¬ pujacy: pod wplywem hydraulicznie zwiekszonego cisnienia w rozpieraczach 12, 14 te ostatnie wywie¬ raja nacisk rozwierajacy szczeki 28, az do ich zetkniecia z bebnem. Poruszaja sie nastepnie wraz z bebnem, az jedna lub druga z koncówek 36 zetk¬ nie sie z odpowiednia powierzchnia oporowa 37 lub 39. Nacisk szczeki zostaje przeniesiony w przypad¬ ku powierzchni 37, bezposrednio na obudowe me¬ chanicznego rozpierapza 38, podczas gdy w przy¬ padku powierzchni 39, opór ten, powoduje nacisk na nastawny popychacz 41a, który jest nastepnie przenoszony na klin 52, a stad na obudowe regula¬ tora 40, jak to wyjasniono juz powyzej. Jest jasne, ze kazda szczeka 28 dziala jako szczeka wspólbiez¬ na, uruchamiana na jednym koncu, bedac podparta na drugim swoim koncu.Gdy pojazd, po zatrzymaniu cofal sie do tylu, to w czasie tego ruchu wstecznego, szczeki obracaja sie wokolo razem z bebnem, po czym opra sie na przeciwnych koncach, przy czym przenoszenie sil bedzie znowu dokladnie takie same jak opisano po¬ wyzej, mimo, ze szczeki 28 sa obecnie uruchamiane swoimi drugimi koncami.Uruchomienie hamulca recznego powoduje, ze klin mechanicznego rozpieracza 38 wypycha na 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6059942 zewnatrz popychacze 41. Te z kolei poruszaja na zewnatrz odpowiednie konce nosników 42, które po¬ przez sworznie 44 przesuwaja hamulcowe szczeki na zewnatrz i(lult dociskaja takowe), jezeli juz pozo¬ staja w zetknieciu z bebnem pod wplywem urucho¬ mienia ukladu hydraulicznego.Sila wywierana na szczeki 28 jest okolo dwa razy wieksza niz wywierana na konce nosników przez mechaniczny rozpieracz 38, dzieki przelozeniu ukla¬ du dzwigni. W taki sposób szczeki 28 sa przemiesz¬ czane równolegle lecz hamuja jednym lub drugim koncem, w zaleznosci od kierunku obrotów bebna.Czesc sily hamowania przekazywana jest przez nosniki na ich powierzchnie wsporcze 43 i poprzez te powierzchnie 43 na mechaniczny rozpieracz 38 i obudowe regulatora 40.Jezeli pojazd toczy sie po zaciagnieciu hamulca recznego, a hamulec nozny zostal zwolniony, jak to moze nastapic na pochylosci, wówczas szczeki 28 traca oparcie na swoich poprzednio wolnych kon¬ cach i obracaja sie razem z obracajacym sie do tylu bebnem. Nosniki równiez slizgaja sie na swoich po¬ wierzchniach podpierajacych 43. Róznica pomiedzy lukowym ruchem szczek 28, a ruchem po cieciwie 'nosników na sworzniach 44, nie powoduje straty skutecznego przylegania szczek 28 do bebna. Wy¬ nika to z tego, ze elastyczne odksztalcenie szczeki 28, nosnika i bebna, oraz mechaniczne polaczenie dzwigniowe jest wystarczajace dla przemieszczania na zewnatrz popychaczy 41 mechanicznego rozpie- racza 38 zabezpieczajac w ten sposób przyleganie szczek 28 po oparciu ich przeciwleglych konców podczas odwrotnych obrotów bebna.Podczas stosowania hamulca mechanicznego, sworznie 44 pozostajace pod obciazeniem nie po¬ zwalaja na zaden wzgledny ruch postepowy pomie¬ dzy szczekami 28 a nosnikami. Postepowy ruch nosników wraz ze szczekami 28 jest przejmowany przez powierzchnie oporowe 43a.W odmiennym wykonaniu, czesciowo przedsta¬ wionym na fig. 4a, pomiedzy kazda powierzchnia oporowa plytki nosnej 43 a koncem popychacza 41 jest umieszczona rolka 72, przy czym jak to przed¬ stawiono na fig. 4b, kazda rolka jest utrzymywana w swoim miejscu przez waska tasme 74 sprezynu¬ jacego materialu, obejmujaca rolke 72 i która jest umieszczona w plytkim rowku 76, przewidzianym w obrzezu rolki 72, -przy czym konce tasmy 74 sa tak zgiete, aby swoimi zaczepami 78 wchodzily w gniazda 79, umieszczane w zakonczeniu popychacza.Ponadto, jakkolwiek regulator wedlug odmiany zawiera mechanizm klinowy, moga byc zastosowane jeszcze i inne elementy uruchamiane mechanicznie i jak przedstawiono na fig. 4a, nastawne popychacze moga byc nagwintowane na czesci swojej dlugosci i wkrecone w nakretki 80, obrotowo osadzone na przeciwleglych koncach obudowy rozpieracza 56, z jednoczesnym umozliwieniem ich poruszania sie ra¬ zem z popychaczami. Kazda nakretka 80 posiada karbowany brzeg 82 oraz plaska sprezynke 84, jed¬ nym koncem zamocowana do obudowy 56, a na drugim koncu zaopatrzona w rowek wpustowy 86 i tak podgieta, ze rowek wpustowy 86 zaskakuje w karby na krawedzi 82.Plaska sprezynka 84 tworzy w tym przypadku niejako sprezynujaca zapadke, przytrzymujaca na¬ kretke 80 w wybranym polozeniu. Jest rzecza oczy¬ wista, ze obrót nakretki 80 w jednym kierunku spowoduje przesuw popychacza poosiowo na zew- 5 natrz obudowy 56, podczas gdy jej obrót w kie¬ runku przeciwnym, spowoduje wciagniecie popy¬ chacza z powrotem w obudowe 56. Takie poosiowe przemieszczanie popychaczy eliminuje luzy pow¬ stale wskutek zuzywania sie okladzin szczek ha- naukowych 28.Jak przedstawiono na fig. 4b, kazdy popychacz 41 rozpieracza 38, posiada czesc cylindryczna 88, która moze posiadac dodatkowy wykrój 90 na swo¬ jej zewnetrznej powierzchni, utworzony na czesci 15 jego dlugosci. Popychacze sa umieszczone w cylin¬ drycznym otworze obudowy 92 z promieniowo skie¬ rowanym elementem 94 ograniczajacy ruch popy¬ chacza czesciowo wsunietym w wykrój 90. Srubowa sprezyna 96 jest umieszczona w wykroju 90, pomie- 20 dzy jednym jego zakonczeniem a przenikajacym do wewnatrz elementem ograniczajacym 94, przez co wysuniecie sie popychacza 88 na zewnatrz obudowy 92, powoduje scisniecie sprezyny 96 tak, ze po osu¬ nieciu sily przemieszczajacej popychacz 88 powraca 25 do swego pierwotnego polozenia wewnatrz obudo¬ wy, pod naciskiem rozprezajacej sie sprezyny 96.Jeszcze inna odmiana wykonania hamulca przed¬ stawionego na fig. 1, jest przedstawiona na fig. 5, na której jest pokazana odmienna konstrukcja swo- 30 rznia 44. Sworzen 98 (fiig. 5) laczacy szczejke ha¬ mulcowa 100 z plytka nosnika 102, posiada gwinto¬ wany trzon 104, wystaje mimosrodowo z jednego konca drugiej cylindrycznej czesci 106 sworznia 98 z utworzona na drugim koncu szesciokatna 35 glówka. Ta druga cylindryczna czesc 106 sworznia posiada dlugosc odpowiadajaca grubosci szczeki hamulcowej 100 i jest obrotowo osadzona w koli¬ stym otworze szczeki hamulcowej. Gwintowana czesc 104 sworznia jest wkrecona w cylindryczna 4u nakretke 108, z gwintowanym otworem, zaopatrzo¬ na na jednym koncu w kolnierz 110.Nakretka 108 jest wpasowana w otwór 102 nos¬ nika z falista podkladka 112, osadzona pomiedzy kolnierzem 110 a Czolem plytki 102 nosnika. Falista 45 podkladka 112 sluzy jako sprezynujacy amortyza¬ tor. Obrót sworznia 98 powoduje, ze jego mimosro- dowa czesc 104, obraca sie dookola osi jego drugiej czesci 106, zmieniajac tym samym wzajemne polo¬ zenie plytki 102 nosnika i szczeki hamulcowej 100. so Jakkolwiek fig. 5 przedstawia glówke sworznia pod postacia szesciokata, jest jasne, ze ta glówka moze byc równiez uksztaltowana jako czworokatna, czy tez trójkatna, wzglednie byc zaopatrzona w rowek pod srubokret, wyciety w czolowym zakonczeniu. 55 Jakkolwiek powierzchnie 36 szczek hamulco¬ wych zostaly opisane jako pozostajace w stalym zetknieciu z powierzchniami oporowymi 43 to jed¬ nak moga one byc tak wykonane, aby elementy oporowe nie musialy znajdowac sie w stalym po¬ lozeniu, lecz byly równie dobrze nastawne w sto¬ sunku do tarczy hamulcowej 10 lub odpowiedniego rozpieracza 38, czy tez obudowy regulatora 40 lu¬ zów, powstajacych wskutek zuzywania sie okla- 65 dziny szczek hamulcowych. Za pomoca hamulca w 6059942 7 przedstawionych i omówionych przykladach jego wykonania uzyskuje sie "korzystny rozklad sily ha¬ liowania. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe 1. Hamulec szczekowy do pojazdów mechanicz¬ nych, zawierajacy co najmniej jedrna ze szczek ha¬ mulcowych zaopatrzona od strony bebna hamulco¬ wego w okladzine cierna, polaczona z nosnikiem podpierajacym szczeke, dwa rozpieracze hydraulicz¬ ne umieszczone na przeciwleglych koncach szczeki hamulcowej dla jej przemieszczania w kierunku bebna hamulcowego i tym samym wywolywania efektu hamowania, znamienny tym, ze jest zao¬ patrzony w elementy przenoszace sile z nosnika (42) na szczeke (28) w postaci powierzchni oporowych (37, 39) mechanicznego rozpieracza (38) i regulatora (40) oraz powierzchni oporowych (43) nosnika (42), regulatora (40), przy czym wymienione elementy przenoszace sile hamowania umozliwiaja wzgledny ruch obrotowy pomiedzy szczeka (28) a nosnikiem (42) a w chwili uruchomienia rozpieracza (38) wy¬ woluja ruch postepowy nosnika (42) wzgledem po¬ wierzchni dociskowych (43a) w czasie przemieszcza¬ nia sie szczeki (28) w kierunku powierzchni oporo¬ wych (37), (38). 2. Hamulec wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze szczeka hamulcowa (28) jest polaczona zasadniczo posrodku miedzy przeciwleglymi koncami z nosni¬ kiem (42) za pomoca sworznia (44) w sposób umo¬ zliwiajacy wzajemny obrót szczeki i nosnika do¬ okola wymienionego sworznia (44), przy czym w ce¬ lu przemieszczania samego nosnika (42), hamulec jest zaopatrzony w mechaniczny rozpieracz (38) nie¬ zaleznie dzialajacy od hydraulicznych rozpieraczy (12, 14), a ruch rozpieracza (38) jest przekazywany na szczeke za pomoca sworzni (44) umozliwiajac wystepowanie zjawiska hamowania pomiedzy 8 szczeka (28) i bebnem niezaleznie od hydraulicz¬ nych rozpieraczy (12, 14). 3. Hamulec wedlug zastrz. 1, 2, znamienny tym, ze jeden koniec nosnika (42) oparty jest o nieru- 5 choma powierzchnie oporowa (37), a drugi koniec nosnika wspóldziala z wymienionym oddzielnym rozpieraczem (38). 4. Hamulec wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze regulator (40) zawiera klin rozpierajacy (52) do przemieszczania popychaczy (41) w celu kompen¬ sacji luzów wynikajacych ze zuzycia okladziny cier¬ nej. 5. Hamulec wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze sworzen (44) laczacy kazda szczeke hamulcowa (28) z Jej nosnikiem (42) w polozeniu gdy okladzina cierna (30) szczek (28) jest w stanie niezuzytym, jest przesuniety w kierunku Minowego regulatora (40) wzdluz linii srodkowej, przebiegajacej równo¬ legle do osi wymienionego regulatora. 6. Odmiana hamulca wedlug zastrz. 1, znamien¬ na tym, ze pomiedzy nosnikiem (42) a powierzchnia dociskowa (43a) regulatora (40) jest umieszczona rolka (72). 7. Hamulec wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze rolka (72) jest utrzymywana w polozeniu pomiedzy nosnikiem (42) a powierzchnia dociskowa (43a) za pomoca tasmy (74) materialu sprezynujacego umie¬ szczony w obrzezu rolki (72). 8. Odmiana hamulca wedlug zastrz. 7, znamienna tym, ze elementem laczacym szczeke z nosnikiem, jest okragly sworzen (98) o mimosrodowyjm koncu, osadzony przez obrotowe ciasne pasowanie w dwóch otworach, w szczece (100) oraz w nosniku (102), przy czym czesc mimosrodowa jest calkowicie zawarta w szczece hamulcowej (100) tak, ze obrót sworznia (98) wzgledem nosnika (102) umozliwia regulacje wzajemnego polozenia nosnika i szczeki hamulco¬ wej. 15 20 25 30KI. 63 c, 51/04 59942 MKP B 60 tKI. 63 c, 51/04 59942 MKP B 60 t FIC la.59942 MKP B 60 t r FIG.2. a 'wwww.-y^: FIG.3.KI. 63 c, 51/04 59942 MKP B 60 t V///////////////l FIG.4J). F/0.5. LZGraf. Zam. 332. 30.

1.70 — 240 PL