Pierwszenstwo: 25.Y.1966 Szwecja Opublikowano: 30.V.1970 59914 KI. 14 k, 3/02 MKP F 01 n 3/ót iiinorsKA UHQrM* Wspóltwórcy wynalazku: Lars Erik Landeborg, Malmó (Szwecja) Torsten i Henriksson, Kiruna (Szwecja) wspólwlasciciele patentu: Ragnar Ludvig Muotka, Kiruna (Szwecja) Sposób oczyszczania spalin silników samochodów ciezarowych i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób oczyszczania spalin silników samochodów ciezarowych z nape¬ dem spalinowym, ze skrzynia ladunkowa do trans¬ portu rud i podobnych materialów, szczególnie przy pracy w pomieszczeniach trudnych do wywietrzenia i urzadzenie do stosowania tego sposobu.W dotychczasowych rozwiazaniach do podziemne¬ go transportu rud i odpadowych materialów ko¬ palnianych stosowano wózki transportowe z nape¬ dem spalinowym oraz reczne wózki szynowe. Pod¬ czas pracy wózków transportowych z napedem spa¬ linowym wystepowal problem wydzielanych przez nich spalin. W zwiazku z tym, koniecznym bylo zbu¬ dowanie oprócz niezbednej instalacji wentylacyjnej w kopalni w celu zapewnienia wymiany powietrza, równiez zbudowanie instalacji do oczyszczania spa¬ lin przed wypuszczeniem ich na powierzchnie. In¬ stalacje te wraz z ciezka aparatura, w której sklad wchodza pojemniki wodne, umieszczono na wózkach transportowych.Do oczyszczania spalin wylotowych zgodnie ze znanym dotychczas sposobem stosowano oddzielne urzadzenia, w których to urzadzeniach material uzywany do oczyszczania tych spalin musial byc od czasu do czasu regenerowany. Sposób ten wyma¬ gal dodatkowych wysokich kosztów oraz byl uciaz¬ liwy.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymie¬ nionych wad i niedogodnosci.Zadanie to zostalo rozwiazane w ten sposób, ze 15 20 25 2 spaliny z silnika lub silników wózków transporto¬ wych sa doprowadzane do jednego lub wiecej otwo¬ rów wlotowych, znajdujacych sie w dnie lub w po¬ blizu dna skrzyni ladunkowej wózka, której dno i sciany boczne sa poza tym szczelne a nastepnie sa kierowane przez znajdujacy sie w skrzyni przewo¬ zony material, który dziala wówczas jako masa fil¬ tracyjna i element chlodzacy, w wyniku czego na¬ stepuje zlozone zjawisko skraplania sie pary i od¬ kladanie sie czasteczek sadzy i oleju w przewozo¬ nym ladunku.Instalacja stanowiaca przedmiot wynalazku, któ¬ ra umozliwia realizacje powyzej podanej metody charakteryzuje sie glównie tym, ze uklad wydecho¬ wy silnika lub silników wózków transportowych polaczony jest za posrednictwem przegubowego przewodu rurowego, w sklad którego wchodzi za¬ zwyczaj segment ze zmienna dlugoscia, z ukladem kanalów znajdujacych sie w skrzyni ladunkowej wózków transportowych, zakonczonym jedna lub Kilkoma dyszami wydechowymi wyprowadzonymi w dnie lub w poblizu dna skrzyni ladunkowej, przez które moga uchodzic spaliny, aby nastepnie uniesc sie do góry przez przewozony w skrzyni ladunek..Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wyna¬ lazku jest przedstawione w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 i 2 przedstawiaja w schematycznym ujeciu wózek transportowy w pio¬ nowym przekroju wzdluznym oraz w widoku z góry, fig. 3 — czesci wózka obrotowego w przekroju pio- 5991459914 3 4 nowym, na którym pokazano wykonanie instalacji bedacej przedmiotem wynalazku, fig. 4 — widok z góry wzdluz linii A—A zaznaczonej na fig. 3, fig. 5 — widok z boku wzdluz linii B—B pokazanej na fig. 3, fig. 6 — rzut boczny szczególu przegubu ku¬ listego nalezacego do instalacji, w polozeniu rozla¬ czonym.Wózek transportowy pokazany na fig. 1 i 2 skla¬ da sie z wózka 1 na którego podwoziu 2 znajduja sie obok siebie dwa silniki 3, a za nim odchylna do tylu skrzynia ladunkowa 4. Kazdy z silników 3 ma swój wlasny katalizacyjny filtr 5, a wydecho¬ we przewody 6 odchodzace od tych dwóch filtrów doprowadzone sa do wspólnej wydechowej rury 7, która znajduje sie w pionowej plaszczyznie sy¬ metrii wózka transportowego. W przeciwienstwie do ukladu wystepujacego normalnie w samocho¬ dach ciezarowych powyzsza wydechowa rura 7 nie jest wyprowadzona na zewnatrz, lecz jest polaczona za posrednictwem opisanego powyzej przewodu ru¬ rowego z ukladem kanalów 8 znajdujacych sie w skrzyni ladunkowej 4, który przebiega w poblizu dna tej skrzyni ladunkowej na jej tylnej scianie i dalej wzdluz scian bocznych i ma otwory 9, przez które spaliny moga wyplywac, zasadniczo pod punktem ciezkosci przewozonego ladunku, do tego ladunku.Podczas przeplywu spalin przez przewozony ma¬ terial, dziala on jako masa filtracyjna, oddzielajaca ze spalin czasteczki sadzy i oleju, a takze jako ele¬ ment chlodzacy, powodujacy skraplanie pary wod¬ nej zawartej w spalinach. Jednakze opisane oczysz¬ czanie spalin nastepuje tylko podczas jazdy wóz¬ ków transportowych do przewozu rudy z napelniona skrzynia ladunkowa od miejsca zaladunku do miej¬ sca wyladunku.Podczas jazdy powrotnej, której kierunek jest naj¬ czesciej odwrotny instalacja ta nie dziala, z drugiej strony jednakze silniki nie rozwijaja wówczas na¬ wet w przyblizeniu tak duzej mocy, nie wydzielajac w tym równiez duzych ilosci spalin. Poniewaz ladu¬ nek wózków transportowych jest stale odswiezany, zatem jego regeneracja nie przedstawia najmniej¬ szego problemu.Przewód rurowy laczacy wydechowa rure 7 z ukladem kanalów 8 jest wykonany tak, ze pozwala na zachodzace podczas jazdy zmiany wzajemnego polozenia czesci silnikowej i skrzyni ladunkowej wózka transportowego dla rudy. Zmiany takie sa powodowane miedzy innymi wychyleniem i skre¬ tem wzgledem siebie obu tych czesci wózka tran¬ sportowego. Przewód rurowy jest poza tym wyko¬ nany tak, ze pozwala sie calkowicie samoczynnie odlaczac i z powrotem przylaczac przy wychylaniu skrzyni ladunkowej do przodu i tylu podczas wyla¬ dunku przewozonego materialu.Jak to widac najwyrazniej na fig. 3, przewód ru¬ rowy obejmuje kolanko 10, na którego koncu jest wsuniety z mozliwoscia obrotu ciasno spasowany, skierowany prostopadle do dolu wylot wydechowej rury 7, tworzac w ten sposób pionowe polaczenie obrotowe. Kolanko wspiera sie na podstawie wóz¬ ka 2 za posrednictwem elementu umozliwiajacego jego obrót.Pomiedzy drugmi koncem kolanka 10, a wloto¬ wym otworem 12 do ukladu kanalów 8, znajduja¬ cym sie w scianie skrzyni ladunkowej 4 wbudowa¬ ny jest rurowy segment 13 przegubowy i o zmien¬ nej dlugosci, skladajacy sie z dwóch nasunietych 5 na siebie teleskopowo prostych rur 14 i 15.Jedna z tych rur, rura 14 jest polaczona z kolan¬ kiem za posrednictwem kulistego przegubu, sklada¬ jacego sie z dwóch wspólpracujacych czasz kulistych 16 i 17 znajdujacych sie na lezacych naprzeciw sie¬ bie koncach kolanka 10 i tej rury 14 i zawierajace¬ go równiez prowadnice lukowa 18, ograniczajaca ruchy przegubu w plaszczyznie pionowej. Druga rura 15 jest polaczona z wlotowym otworem 12 za posrednictwem drugiego przegubu kulistego, skla¬ dajacego sie z dwóch wspólpracujacych czasz kuli¬ stych 19 i 20, z których czasza 19 znajduje sie na koncu rury 15, a czasza 20 jest polaczona na stale ze sciana skrzyni ladunkowej 4 obejmujac wlotowy otwór 12.Sprezyna naciskowa 21 nalozona na rury tele¬ skopowe 14 i 15 dociska do siebie wspólpracujace czasze kuliste obydwu przegubów kulistych powo¬ dujac ich uszczelnienie w normalnym polozeniu transportowym skrzyni ladunkowej wózka. Czasza kulista 19 jest wsparta na tylnej czesci podwozia 2^ na której spoczywa skrzynia ladunkowa, za posred¬ nictwem sprezyny 22, w której górnym koncu znaj¬ duje sie oporowy czop 23, wspólpracujacy z elemen¬ tem 24 umieszczonym pod czasza, przy czym, w po¬ lozeniu transportowym skrzyni ladunkowej pokaza¬ nym na fig. 3, sprezyna 22 jest scisnieta.Po wychyleniu skrzyni ladunkowej 4, wewnetrz¬ na czasza kulista 20 moze sie rozlaczyc z zewnetrz¬ na czasza 19 (fig. 6) przy wychyleniu sie rury 15 do góry w przegubie 16, 17, przy czym nastepuje zwol¬ nienie nacisku sprezyny 22. Segment rurowy 13 ma odpowiednie urzadzenie sluzace do jego pewnego- ustalenia w polozeniu, w którym nastepuje rozla¬ czenie wewnetrznej czaszy 20 przegubu z czasza ze¬ wnetrzna.Sklada sie ono z poprzecznego jarzma 25, osadzo¬ nego na skierowanym do dolu czopie 26, zamoco¬ wanym od spodu do czaszy 19 i z koncami uksztalto¬ wanymi w postaci waleczków 27 oraz ze wspól¬ pracujacych z tymi waleczkami dwóch szyn prowa¬ dzacych. Szyny te sa umieszczone na wsporniku 29 zamocowanym do podstawy wózka w tej czesci, w której znajduje sie skrzynia ladunkowa, przy czym rozmieszczone sa one posrodku, naprzeciw siebie, znajdujac sie z obu stron segmentu rurowe¬ go 13. Prowadzace szyny 28 maja prowadnice usta¬ wione skosnie tak, ze przy ruchu do góry jarzma 25, powoduja przymusowy jego przesuw do tylu a za¬ tem i przesuw czaszy kulistej 19 i rury 15 przy dal¬ szym sciskaniu sprezyny 21.Prowadzace szyny 28 maja w górym koncu pro¬ wadnic walcowe wybrania 30, w które wchodza od¬ powiednio waleczki 27 po dojsciu rurowego seg¬ mentu 13 do swego polozenia krancowego. Segment ten utrzymywany jest w tym polozeniu przez spre¬ zyne 22. Po powrocie skrzyni ladunkowej do swego polozenia transportowego kulista czasza 19 znaj¬ duje sie zatem we wlasciwym polozeniu do zacho¬ dzacego pózniej polaczenia sie z czasza 20 tak, jak jest to pokazane na fig. 6. 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 59914 6 PL