Transporty artyleryjskie i riolnicze wy¬ magaja samochodów, zdolnych da ciagnie¬ nia lub dzwigania ciezarów nietylko po dro¬ gach, lecz równiez i po polach lulb wogólle najrozmaitszych tereniach bez wzgledu na ich rodzaj i charakter. Takie transporty odbywaja sie na wozach gasienicowych o napedzie podwójnym, a mianowicie kolo¬ wym i gasienicowym. Wynalazek niniejszy ma za przedmiot wóz, nadajacy sie do tego rodzajiu transportów, zdaltny do bezposred- niiego ciagnieniia ciezarów, albo do ciagnie¬ nia ich na linie, albo wreszcie do przesuwa¬ nia ich bezposrednio bez wzgledu na teren.Wynalazek ten pozwala w latwy i predki sposób stosowac jedien iz diwóicih ziasadtai- czych rodzajów nalpedu, a mianowicie: na¬ dajacy sie do ruchu po drogach naped ko¬ lowy, pozwalajacy na zmiany szybkosci ru¬ chu, oraz naped gasienicowy, nadajacy sie do terenów falistych i wdgóle do ruchu po¬ za dbirebem dróg bitych. Zmiana napedu odbywa sie bez trudnosci) dzieki wlasciwo¬ sciom niniejisizego wynalazku.Zaznaczyc nalezy, ze w powyzsze urza¬ dzania moze byc zaopatrzony zarówno wóz motorowy, jak i, przyczepny, wóz cztero- i dwukolowy po przystosowaniu go do prze¬ wozenia ciezarów wszelkiego rodzaju.Zalajczony rysunek przedstawia kilka przykladów wykonania; wynalazku.Na fig. 1 urzadzenie wykonane jest przy pomocy szeregu dzwigni, na fig. 2—zapo- moca srub nafstawczychL Fig. 3 uiwidoczniaodmiany przykladu, przedstawionego na fig. 2, fig, 4—wykonanie urzadzenia przy poitnoey osi kolankowej, fig, 5 — przekrój pionowy wykonania, przy pomocy mimosro- dowej piasty kola napedneigo. Na fig. 6 wi¬ dzimy odmiane urzadzenia przedistawianegb nlai fig- 5, polegajaca miai tern, ze imiinioisinodo!- wa piaJsta znajduje sie na osi bebna lancu¬ cha wozu gasienicowego; filg. 7 uwidocznia przedstawione na fig. 6 urzadzenie z kola¬ mi uniesionemi dla uzycia napedu gasieni¬ cowego. Fig. 8 ilustruje .zastosowanie kól o piaisttach mimosrodowych do gasienicowego samoicliiodu ciezarowego, poisiadajaceigo re¬ sorowe zawiedzieni® kól w polozeniu wla1- sciwem przy ruchu (po drogach bitych, fig, 9—przekrój fig. 8 wzdluz linji 8—8; na fig. 10 samochód gasienicowy ciezarowy, wska¬ zany na fig,. 8, przedsitawiony ijest w polo¬ zeniu odpowiadajacem napedowi gasieni¬ cowemu z kolami uniesioinemi do góry; fig. 11 i 12 przedlsitaWiaija pirzyistosowarnie urza¬ dzenia z kolami o piastach mimosroido- wych dlo lekkich czolgów,, fig:. 12—czesciowy przekrój fig. 11. Fig. 13 ilustruje zastoso¬ wanie urzadzenia o kolach z piastami mi- mosrodiowemi do samochodu artyleryjskie¬ go, fig. 14—urzadzenie poprzednie z kola¬ mi uniesionemi, a fig. 15 i 16—sposób wy¬ konania urzadzenia przy piomoicy ukladu dlzwliignii.Na fig. 1 oznacza liczba / lancuch ga¬ sienicowy, a 2—os bebna lancuchowego, na której znajduje sie dzwignia 3, a do tej przymocowane sa ucha 4 i 5 resoru 6; os napedna 7 prowadzi kola toczne wozu.Dzwignia posiada otwór 9 i rekojesc 10.Odpowiednio do otworu 9 umieszczony jeisit w ramie wozu otwór 11.W celu uruchomienia tego urzadzenia nalezy usta*wic samochód lub wóz w takiem polozeniu, aby lancuch gasienicowy wsparl sie na nierównosci gruntu dosc wydatnej, aby kolo 8 unioslo sie do góry, poczem ob¬ racamy dzwignie 3 z piolioizeniia 9 dto polo¬ zenia 11, co wywola podniesienie kól na- pednych.Na fig. 2, stanowiacej przyklad wyko¬ nania urzadzenia przy pomocy srub nastaw- czych, ios kól 12 znajduje sie wpobllzu bebna gasienicowego 13. Odleglosc tych osi regulujemy ciegnami.Os kól tocznych laczy sie z rama Wozu przy pomocy zawidszen elastycznych (re¬ sorów). Zawieszenie ito sklada sie z zawias 14 i 15, osadzonych na osi 12 i na oisi bebna 15 oraz z resoru 16, polacizonego lykiem u- chem 17 z zawiasa 15, a przednie 18 z na¬ kretka sruby nastawczej 20. Posrodku re¬ sor jest zwiazany z ramieniem 21, piolaczo- nem iprzegubem 22 z zawiasa 14.Na koncach osi osadzone sa diwa kola lancuchowe 23, wysuwajace sie nazewnatrz ramy wozu w postaci tarcz, zaoipaitrzonych w otwory .dla utrzymywania kól ailfbio piast ruchomych. Kolo zebate 23, osadzone lu¬ zem na osi 12, polaczone jest lancuchem 25 z ipoidobnem kolem 26, osadzonem luzno na osi b^bna 13.Kolo lancuchowe 26 na osi bebna moz¬ na przy pomocy sprzegla laczyc z kolem prowadzacem beben. Wlaczanie odbywa sie jednoczesnie z wlaczaniem samego bebna* Obirlaioaijac srube podnosimy zestaw ko¬ lowy równolegle do podnoszenia sia nakret¬ ki podnosnika. Wobec zawieszenia osi ze¬ stawu na zawiasie, polaczonej z resorem, os unosic sie moze w wykroju ramy wozu, wy¬ cietym wspólsrodkowo do osi bebna w ta¬ ki spcisób, ze dlugosc lancucha, laczacego obie osie, pozostaje bez zmiany.Granice przesuwu sruby sa tak wybra¬ ne, aby kolo -moglo byc dostatecznie pod¬ niesione i nie przeszkadzalo pracy lancucha gasienicowego w chwili zetkniecia sie tego lancucha z ziemia,.Fig. 3 przedstawia odmiane kbnisitriukcji, cjpifsanej przy pomocy ftjg. 2. W tym wylpad- ku oba zakonczenia 17 i 18 resoru polaczoi- ne sa z nakretkami 19 i 19a dwu srub na- stawczych 20 i 2Qa. Srodek resoru zawie- — 2 —szohy jest, jak porzednlo, ptztf pomocy najmy 2/ i zawiasy 14 na osi kól, oo pozwala na przesuwanie sie tej osi po luku z zacho¬ waniem niezmiennej dlugosci lancucha la¬ czacego osie 12 i f3. Wznoszenie kól, jak •na lig- 2, odlbywia isie iw miare pcdmosizetnliia sie nakretek nastaiwczych. Urzadzenie po- wyizsze odznacza sie tern, ze wznoszenie sie kól odbyiwa1 sie pnzy stosunkowo immiejisizym przesuwie srub, oo ulatwia konstrukcje s&- mego urzadzeniaL Fig. 4 podaje urzadzenie do podnosze¬ nia kól, wykonane przy pomtocy osi kolan¬ kowej. Os kol tocznych 12 posiada) z kaz¬ dej strony kolano lub korbe 27. Czop korbo¬ wy 28 istamowtii os kola i posiada kanal we¬ wnetrzny 29, odpowiadajacy otworowi 30 w ramie wozu, w którym znajdtuje sie ob¬ ciazony sprezyna sworzen 31. 0 kat 180° od otworu 30 znajduje sie otwór 32 raimy.Dla unieruchomienia podniesionego do góiry kola wystairczy wyciagnac sworzen 31 z gniazda 30 i po odpowiedniem poruszeniu kdla wjplrowadizic go do otwotu 32.Podkreslic nalezy, ze os 'tego rodzaju moze byc zaopatrzona w resory; W razie wykonania urzadzenia do pod¬ noszenia kól przy pom^ocy kól o tullejach (piajstaah) nutmosirodowych, os bebna gasie¬ nicowego zostaje przedluzona nazelwnalrz dla twnocfowania tarczy 33, stanowiacej ca¬ losc z tarcza miiimosirodu 34. Mimosiród mie¬ wa najczesciej stozkowe powierzchnie robo¬ cze i pracuje z odpowiednio uksztaltowana mimosrcjdowa tuleja 35, polacziona w spo¬ sób izwykly z obwodem kola toczneglo wo- ziu. Tuleja 33, luzno osadzona na osi 13, moze swobodnie sie obracac w umieszczo¬ nych w ramie lozyskach 37 i 'znajduje isie pbcff dlziifailaniieim odpowiedniego isiprzegla, najpmzyfclad 38, umieszczonego jw| ramie lain- cucha giasienicowegio. Tuileja 35 posiada pewna ilosc zazebien 39, odpowiadajacych czopom 40 mimosrodu 34. Kolo 41 utrzy¬ muje na imimosi^odzie 34 tarcza 42, bioraca udzial w obrotach kola i umocowana na tu¬ le! 33 -zapomoca nasruibka 43 albo tez clo tutó 35 zapomoca (na rysunku nie wskaza^ nych) srub. - W wypadku napedu kolowego czesci skladowe urzadzenia zajmuja polozenie na¬ stepujafoe. Kolo 41 znajduje sie w stosiunku do niiimosirodu 34 w polozeniu, odr^owiada- jaoem ruchowi obrotowemu kola, to znaczy, ze os obwodu 36 zlewa isie z osia tulei 33 i osi 13. Z drugiej strony, mimoisród 35 po¬ laczony jest calkowicie z mimosrodem stoz¬ kowym 34 L\ jego zazebienia 39 palacuja w polaczeniu z czopami 40 mimosrodu. Tar¬ cza 42 wreszcie pod dzialaniem nasmibka 43 zjmustza kolo db wykonywiania obrotu- Pioniewiaz w tiem polozeniu nzeqzy os ko¬ la ilewa isie z osia 13, oibrót kola odbywa sie przeto tak, jakgdtyby mimosrodów nie ibylo wcale, czyli jakgdybysmy mieli do czynie¬ nia iz kolem izfwytkliam..PizSaliainiie tulei mliimiosriodioiwej przeja¬ wila sie dcpiero podczais izmiany napedu ko¬ lowego na naped gasienicowy. Po oparciu czesci tylnej lancucha gasienicowego o wy¬ nioslosc gruntu, przystepujemy do podnie¬ sienia kól, aby uniesc je od zetkniecia sie z .gruntem w chwili, gdy wóz opiera sie na lancuchu gasienicowym. ' Mimostód 34, wylaczony z przekladni i doprowadzony do najwyzszego siwego polo^ zemia, zostaje w polozeniu tern unierucho¬ miony przez wsuniecie izasuwki 40 do od¬ powiedniego otworu w ramie. Nastepnie odkrecamy zlekka nasirtdbek 43, wywolujac w ten sposób obsuniecia sie kola pod wply¬ wem ciezaru wlasnegp po powierzchni mi- mosirodtu 35. Skoro zeby 39 rozejda sie z czopami 40, wykonywamy pól dbrotu kola i» unieruchomiaijaic je, konczymy cala czyn¬ nosc zmiany napedu.Pól obrotu, jakie kolo przytern wykona, wywoluje ten skutek, ze os kola znajdzie sie ponad osia mimosrodu w ten sposób, ze ob¬ wód kola zewnetrzny, który zajmowal po¬ przednio nizsze od lancucha polozenie, znajdzie sie znacznie wyzej.iPrloimiienmirn^ kok zostajc tak dobrany, aby polazenie kól podL niesionych nie przeszkadzalo w zadnym wypadku pracy lancucha gasfeinicowego.Na fig. 6 i 7 kolo o piascie mimosródo- wej izaistasiowaino do Wolzu gasiieinibowe- go. Kolo toczne miesci isie na osi 13 bebna gasienicowego. Nasrubki, utazymiuijajce ko¬ lo inia mimosrodlzie, posiadaja zimama posiac piersicieni wymiennych, jak to widiac z ry¬ sunku.Fig. 8f 9 i 10 uwidoczniaja zastosowanie takiegoz urzadzenia do wozu, prziedsfcawilo- nego na fig. 1 i posiadajacego ellasityazne zawieiszenia osi kól tocznych, równoleglej do osi bebnia gasienicowego.Sposób postepowania wyjasniony byl przy opisile fig. 2 i 3. Typ zalwieszenia ela¬ stycznego jest 'zasadniczo analogiczny z przedstawionym na wyzej wymienionych figurach. Jedyna róznice .stanowi tti oko¬ licznosc, ze kolo posiaidiai takze urzadzenie, jakie bylo przedstawione na filg. 6/ Sposób zjaistoscwamia kól o piastach (tu¬ lejach) mimosrodowyich do jednej tylko osi wozu moze byc zuzytkowany do wszystkich napednych osi wozu.FiBg. 11 i 12 przedstawiaja zastosowanie urzadzenia o kolach z piaistatanil mimosro- dtolwemi db lekkiego czolgu; zaisitotsowiamte to zmienia czolg na1 wóz ciagniony na linie.W tym celu, przy pomocy nitów, np. na oibu dzwiigarach 45 ramy gasienfcraiwtej, umoco¬ wuja sie dwa czopy osiowe 46. Na kazdym z nich znajduje sie kolo toczne 41 o piascie mimosrodoweij 35 (posiadajace dla przykla¬ du powierzchnie czynne waloofwe). Kolo utrzymuja na miejiscu isworznie 48 umie- sizcizonie w obwodlziie wymiennym.Fig. 13 i 14 pokazuje zastosowanie u- rzadzenia do wozu airtyleryjskiiejgo, który mozma przeksztalcic na holownik lub wóz pnzyczepny przy pomocy dwóch kól o pia- stach mimoisirioidcwycih (i ziaiwiesizeniu spre- zyafeim.Fig. 15—Id przedstawiaja urzadzenie do podnoszenia kól przy pomocy dzwigni, zaistosowane do osi przedniej lub tylnej.Dla osi przedniej posiadamy w tym celu kierowniczy zestaw kól 49, umieszczony przed rama wozu i posiadajacy powszech¬ nie znane uirtzadJzenna kierowtndqze. Os kól 50 stanowi calosc z odnogami 51, umooowane- mi w wiaziariacfc podluzmycih naimy. Skotoo dzwigmie sa opuszczane dio polozeariai, w któreim kola tocza sie po ziemi, czyli do polozenia Wskazanego na fig. 15, krawedz dolina; dzwigni dotyka pietki 52, polaczonej na stale, np, przez znitowasiie, z rama. Do utolocowatótti dzwigni sluza dw« uchwyty 53 i 54, umieszczone na ramie w odleglosci wiekszej niz grubosc dzwligni 50. Uchwyt dtóHny 54 wykoaaainy jest w pietce 52, pod¬ czas gdy uchwyt 53 posiadajacy tatka wy¬ sokosc, by dac przejscie dizwignlii 50, 'przy¬ mocowany jest do ramy wozu. Takie urza¬ dzenie pozwala na umieszczanie pomiedzy uchwytem zatrzasku 55, który od strony uchwytu 53 posiada wykrój 56, stanowiacy ograniczania górne dzwigni, Dzwigniai 50 maze byc tym ispasobem umocowana pomiedzy nierucho^nym uchwy¬ tem dolnym 52 i wykrojem 56 (ruchomego zatrzasku, ®am zatrzask zas unieruchomio¬ ny jest pomiedzy uchwytami 53 i 54. U- rzadzenie to posiada te zailete, ze unikamy wszelkiego ustawiania prgainów ruchu (i wszelkiego wysilku przy zmianie napedu, co zmniejsza znacznie czias niezbedny przy zmianie napedu w zaleznosci od zmiennosci terenu.Dla podniesienia kól przednich ustawia¬ my wóz w taki sposób, by lancuch gasieni¬ cowy oparl sie o wynioslosc granitu, poczem uwailiniajmy dzwilgniie z iziacisków, usuwajac sworzen 57, laczacy koribowód kierowni¬ czy iz kileir'ciwin:ic!zjym równolieglobokieinL Wireisizjcfe podinloisiimy zelataw kól przedlniich az do ipolozeinSa gótfniego, w któreim zosta)je on uniieiruchioimlioniy- _ 4 _ PL