Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.IV.1970 59671 KI. 49 1, 19/00 MKP B 23 p UKD to Wspóltwórcy wynalazku: Józef Brylkiw, mgr inz. Edmund Taracki, inz.Józef Grabowski, Kazimierz Sozanski, Jerzy Wozniakowski Wlasciciel patentu: Zaodrzanskie Zaklady Przemyslu Metalowego im.M. Nowotki, Zielona Góra (Polska) Sposób tulejowania otworów i narzedzie do stosowania tego sposobu Wynalazek dotyczy sposobu tulejowania otworów przy pomocy wtlaczania tulei osadzonej w osi na¬ rzedzia, w czesciach maszyn i urzadzen produko¬ wanych seryjnie, na prasach, z zastosowaniem przepychaczy do obróbki wykanczajacej otworu.Stosowana obecnie technologia tulejowania ot¬ worów polega na wykonaniu otworu w odpowie¬ dnich tolerancjach chropowatosci i ksztaltu, a w na¬ stepnej operacji-wcisniecia tulei. Otwory wykona¬ ne przy pomocy obróbki skrawaniem w fazie kon¬ cowej sa kalibrowane. Na skutek sprezystosci ma¬ terialu obrabianego i róznych naprezen wewne¬ trznych w zaleznosci od struktury krystalicznej, po wyjeciu przepychacza nastepuje odksztalcenie otworu. Powstaja trudnosci przy wciskaniu tulei, które sie z tego powodu deformuja lub ustawiaja skosnie w stosunku do osi otworu. Wymagaja wówczas szlifowania lub rozwiercania otworu we¬ wnetrznego tulei wtloczonej. Zastosowanie trzpie¬ nia prowadzacego dla tulei wtlaczanej tylko cze¬ sciowo eliminuje te wady. Trzpien prowadzacy musi posiadac pewien luz aby nie uszkodzic po¬ wierzchni otworu w czasie montazu. Wielkosc po¬ wyzszego luzu wplywa na mozliwosc ukosnego usta¬ wienia sie tulei w otworze.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogod¬ nosci, uproszczenie operacji tulejowania, wykorzy¬ stanie naprezen wewnetrznych materialu otworu do skuteczniejszego i prawidlowego osadzenia tu- 10 15 20 25 30 lei, wyeliminowanie zbednych manipulacji przy¬ rzadami i narzedziami.Zgodnie z wytyczonym zadaniem, tulejowanie wedlug wynalazku polega na obróbce wykanczaja¬ cej otworu z jednoczesnym wcisnieciem tulei przy zastosowaniu nowego specjalnego narzedzia pro¬ wadzacego tuleje bez luzu w otworze, bedacym pod dzialaniem wewnetrznych naprezen materialu wywo¬ lanych obróbka wykanczajaca.Przez wprowadzenie tulei w obrabiany otwór, przed zakonczeniem zabiegu kalibrowania, zapobie¬ ga sie odksztalceniom otworu, a tuleja wtloczona tym sposobem posiada dokladne osadzenie w otwo¬ rze i nie wymaga dalszych operacji.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku przedstawiajacym przekrój w plaszczyznie pionowej.Material obrabiany 4 lezy na stole prasy 7. Na¬ rzedzie 2 jest zamocowane w stemplu 3 suwaka prasy 6. Wciskana tuleja 5 osadzona jest na czesci chwytowej narzedzia 1.Tulejowany otwór o srednicy nominalnej Dno w materiale 4, wykanczany jest przykladowo jak pokazano na rysunku — narzedziem 2 o srednicy D np. Na czesci chwytowej 1 narzedzia 2 o sredni¬ cy dT osadzona jest wciskana tuleja 5 o srednicy zewnetrznej DT . Narzedzie wraz z tuleja 5, wciska w obrabiany material stempel 3 wmontowany w suwak prasy 6. 5967159671 PL