PL59490B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 25.111.1970 59490 KI, 21 g, 18/01 MKP g oi t n\*v UKD Twórca wynalazku: dr inz. Jerzy Lewitowicz Wlasciciel patentu: Dowództwo Wojsk Lotniczych, Warszawa (Polska) Urzadzenie do dokladnego pomiaru korpuskularnego promieniowania jadrowego alfa i beta oraz niskoenergetycznego promieniowania gamma i 2 Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do do¬ kladnego pomiaru korpuskularnego promieniowa¬ nia jadrowego alfa i beta, oraz niskoenergetyczne¬ go promieniowania gamma. iPomiar wymienionych rodzajów promieniowania moze odbywac sie za pomoca detektora G—M z okienkiem mikowym, cienkiego scyntylatora badz detektora pólprzewodnikowego. Wszystkie te de¬ tektory charakteryzuja sie tym, ze rejestrowane promieniowanie musi padac na ich powierzchnie czolowa. Te rodzaje promieniowania i takie detek¬ tory stosuje sie w bardzo róznego rodzaju pracach doswiadczalnych i badaniach przemyslowych. Uzys¬ kanie praktycznych wyników w badaniach, na przyklad technicznych, wykorzystujacych promie¬ niowanie jadrowe polega na rejestracji tego pro¬ mieniowania i odczytaniu na krzywej wzorcujacej wartosci interesujacej nas wielkosci fizycznej. Dla zwiekszenia dokladnosci, krzywa wzorcujaca (zwa¬ na takze krzywa cechowania) wykonuje sie w jed¬ nostkach wzglednych w odniesieniu do odpowied¬ nio wybranego zródla wzorcujacego. Dotychczas ta¬ ki tok postepowania wymagal bardzo precyzyjnego ustawiania detektora, w ceilu zachowania takiej sa¬ mej geometrii ukladu pomiarowego. Jest to szcze¬ gólnie trudne — a wplywa to na zmniejszenie do¬ kladnosci uzyskanych wyników — gdy po kazdym pomiarze niezbedny jest demontaz detektora. Ist¬ niejaca aparatura do pomiaru natezenia promienio¬ wania jest wrazliwa na wiele czynników jak tem- 25 peratura otoczenia, zmiany i wahania napiecia za¬ silania, starzenie sie detektorów i elementów elek¬ tronicznych. Wszystkie te czynniki zwiekszaja ble¬ dy pomiarów. Dla zmniejszenia tych bledów rozbu¬ dowuje sie coraz bardziej uklady elektroniczne (stabilizacja napiec, automatyczna regulacja „ze¬ ra" itp.) co bardzo podraza uklady pomiarowe, czy¬ ni je bardziej zawodnymi i mniej wygodnymi w stosowaniu ich w warunkach przemyslowych lub polowych.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad i nie¬ dogodnosci. W tym celu wytyczono zadanie opra¬ cowania urzadzenia pozwalajacego na dokladny po¬ miar promieniowania alfa, beta oraz niskoenerge¬ tycznego promieniowania gamma poprzez wyelimi¬ nowanie czynników zaklócajacych nie rozbudowu¬ jac przy tym ukladów elektronicznych.Zgodnie z wytyczonym zadaniem duza doklad¬ nosc pomiaru promieniowania alfa, beta i gamma uzyskuje sie wedlug wynalazku dzieki temu, ze za¬ stosowano przeslone absorpcyjna z odpowiednio wyprofilowanym kanalem ogniskujacym, wykonu¬ jaca ruch obrotowy, która kolejno kolimuje pro¬ mieniowanie ze zródla wzorcowego i badane pro¬ mieniowanie o nieznanej wartosci natezenia i pro¬ stego, typowego elektronicznego ukladu zliczajace¬ go impulsy, którego kanaly pomiarowe sterowane sa komutatorem. Takie rozwiazanie zagadnienia •pozwolilo na skonstruowanie urzadzenia bedacego przedmiotem wynalazku, pozwalajacego okreslic 594903 59490 4 natezenie promieniowania nieznanego i wzorcowe¬ go z duza dokladnoscia poprzez eliminacje czynni¬ ków zaklócajacych z zewnatrz.Urzadzenie wedlug wynalazku jest dokladnie wy¬ jasnione na podstawie jego przykladu wykonania.FrzecLmiót wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania, na rysunku na którym fig. 1 przedstawia schematycznie urzadzenie do doklad¬ nego pomiaru konpuskularnego promieniowania al¬ fa, beta oraz niskoenergetycznego promieniowania ^am|na, fig. 2, 3 i 4 przedstawiaja rzut i przekroje 'Slpzijpwej przeslony absorpcyjnej, a fig. 5 — sche¬ mat blokowy ukladu elektronicznego wraz z prze¬ biegiem impulsów.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera silnik elektryczny 3 (dowolnego rodzaju), na którego osi 4 instaluje sie stozkowa przeslone absorpcyjna 1, kolo komutatora 5 i mase do wywazenia ukladu 17.Na przedluzeniu osi silnika, przed przeslona ab¬ sorpcyjna 1 umieszcza sie detektor promieniowania 2, a z boku przeslony umieszcza sie w oslonie zród¬ lo wzorcowe 7. Cale urzadzenie pokazane na fig. 1, zmontowane na wspólnej podstawie dostawia sie do obiektu lub urzadzenia 6, w którym znajduje sie zródlo emitujace promieniowanie o nieznanym natezeniu. Istotnymi parametrami przeslony ab¬ sorpcyjnej sa grubosc d, która dobiera sie stosow¬ nie do rodzaju mierzonego promieniowania, kat wierzcholkowy stozka dziale wartosci od 60° do 150°, kat wierzcholkowy a kanalu ogniskujacego, a który dobiera sie tak, by srednia D byla równa srednicy okienka detektora oraz by szerokosc wezszej czesci pokrywala sie z powierzchnia czynna zródla promieniowania 6; kat rozwarcia wlotu kanalu W zawierajacy sie w gra¬ nicach od 100° do 180° (w zaleznosci od ilosci sto¬ sowanyeh zródel pomiarowych).W czasie obracania sie osi silnika 4, nastepuje przesuwanie sie kanalu przeslony 1 kolejno przed zródlami 6 i 7 i tylko wówczas promieniowanie z tych zródel dociera do detektora 2. Promieniowa¬ nie rejestrowane jest kolejno przez pierwszy lub drugi kanal elektroniczny. Praca kanalów elektro¬ nicznych steruje komutator 5. Uklad elektroniczny sklada sie z zespolu zasilaczy 9, dwupolówkowego elektronicznego ukladu rozdzielajacego impulsy 11.Impulsy elektryczne wychodzace z detektora 2 przechodza przez przedwzmacmiiacz i dyskryminator amplitudy 10, podawane sa na pierwsze siatki dwóch pentod z jakich zbudowany jest uklad 11.Do komutatora 5, na szczotke a doprowadzane jest napiecie stale Uz, które poprzez szczotki b i c po¬ dawane jest na trzecie siatki pentod, powodujac ich zatkanie. W takiej sytuacji impulsy wchodzace do ukladu 11 nie sa przepuszczane. Pentody ukladu 11 5 przepuszczaja impulsy wtedy gdy zdjete zostaje napiecie Uz, czyli gdy pod styk b lub c trafi wyci¬ nek izolacyjny 8. Polozenie wycinka 8 zgrywa sie z polozeniem kanalu w przeslonie 1 wzgledem zró¬ del 6 i 7. Zliczanie impulsów w kanalach nastepuje w czasie V¥ proporcjonalnym do kata F. Impulsy po przejsciu przez wzmacniacze 12 i 13 zliczane sa za pomoca przeliczników elektronowych 14 i 15.W miejsce tych przeliczników mozna zastosowac uklady calkujace i otrzymywac wskazania róznico¬ we na mierniku wskazówkowym 16.Ilosc impulsów zliczonych w jednostce czasu nor¬ malizuje sie za pomoca ilosci zliczen ze zródla wzorcowego i w ten sposób mozna okreslic nateze¬ nie nieznanego promieniowania z duza dokladnos¬ cia.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia bada¬ nie wzglednej ilosci zliczen w stosunku do zródla wzorcowego dla izotopów krótkozyciowych. W tym przypadku instaluje sie dodatkowo trzecie zródlo dlugozyciiowe dla normalizacji zliczen od zródel krótkozyciowych. Zródla rozmieszcza sie symet¬ rycznie co 120°. Dla tego wariantu kat W równy jest okolo 110°, uklad rozdzielajacy impulsy 11 sklada sie z trzech symetrycznych czesci polaczo¬ nych z trzema kanalami elektronicznymi, a komu- t tator 5 zwieksza sie o jedna szczotke. PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 35 1. Urzadzenie do dokladnego pomiaru korpusku- larnego promieniowania jadrowego alfa i beta oraz niskoenergetycznego promieniowania gamma, zna¬ mienne tym, ze posiada stozkowa przeslone absorp¬ cyjna (1) z wyprofilowanym kanalem ogniskuja- 40 cym, która obracajac sie kolimuje kolejno promie¬ niowanie ze zródla wzorcowego (7) i badane pro¬ mieniowanie ze zródla (6) na defektorze (2) o czyn¬ nej powierzchni czolowej a zliczanie impulsów zsynchronizowane jest z ta kolimacja za pomoca 45 komutatora (5), który steruje ukladem rozdzielaja¬ cym (11).

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze stozkowa przeslona absorpcyjna posiada kat stozka (cp) od 60° do 150° a, kat wyprofilowanego 50 kanalu ogniskujacego ( 180° w zaleznosci od ilosci zródel pomiarowych. 15 20 25KI. 21 g, 18/01 59490 MKP G 01 t Tia.4. Y+f %2 %

3. Tia

4. Ti9.5 PL