Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.111.1970 59405 KI. 63 c, 47 MKP B 62 d , UKD Twórca wynalazku: inz. Stanislaw Oczkowicz Wlasciciel patentu: Fabryka Samochodów Ciezarowych im. F. Dzier¬ zynskiego, Starachowice (Polska) Wskaznik skretu kól do pojazdów mechanicznych osadzony na kolumnie kierownicy Przedmiotem wynalazku jest wskaznik skretu kól kierowanych przeznaczony do zabudowania na kolumnie kierownicy, majacy zastosowanie szcze¬ gólnie do pojazdów samochodowych przeznaczonych ¦do eksploatacji w warunkach terenowych, wypo¬ sazonych w urzadzenia do czasowego blokowania mechanizmów róznicowych.Instalowanie w tego typu pojazdach wskazników ma na celu informowanie kierowcy o polozeniu kól kierowanych podczas blokowania mechanizmu róznicowego, a zatem daje mozliwosc unikniecia wystepowania wymuszonego poslizgu zblokowanych kól, wynikajacego z róznicy przebywanych dróg przy jezdzie po luku. Ponadto wskaznik ten zna¬ cznie ulatwia eksploatacje pojazdu w przypadku wystepowania w terenie glebokich kolein. Stoso¬ wany dotychczas wskaznik skretu kól z uwagi na znaczna ilosc wystepujacych w nim przekladni ze¬ batych (katowych), jest zbyt skomplikowany, a co za tym idzie jego wykonanie jest dosc kosz¬ towne.Zadanie wytyczone w celu usuniecia tych wad i niedogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wy¬ nalazkiem przez zastosowanie wskaznika znacznie prostszej konstrukcji, skladajacego sie z nakretki osadzonej na nagwintowanej czesci kolumny kie¬ rownicy oraz elementu ustalajacego, który wspól¬ pracujac z ta nakretka za posrednictwem srubowe¬ go kanalka powoduje zamiane jej ruchu osiowego na obrotowy. 10 20 25 2 Przedmiot wynalazku jest dokladnie przedsta¬ wiony na rysunku w mozliwych przykladach wy¬ konania, na którym fig. 1, 2, 3 — przedstawiaja w przekroju wzdluz osi kolumny kierownicy po¬ szczególne wersje rozwiazan wskaznika, natomiast pozostale figury: fig. 4 — widok nakretki od stro¬ ny srubowego kanalka, fig. 5 — odmiane konstruk¬ cyjna elementu ustalajacego nakretke.Dzialanie wskaznika wedlug wynalazku jest na¬ stepujace: Osadzona na nagwintowanej czesci ko¬ lumny kierownicy 2 — nakretka 1 zabezpieczona przed swobodnym obrotem elementem ustalajacym np. w postaci kulki 3 i sprezyny 4, jest przemiesz¬ czana w góre lub w dól, w zaleznosci od obrotu ko¬ la kierowniczego 9. Dzieki zaopatrzeniu nakret¬ ki 1 — fig. 4, w srubowy kanalek 6, pochylony naj¬ korzystniej pod katem przeciwnym do linii jej gwintu wewnetrznego, wspólpracujacy z tym ka- nalkiem element ustalajacy to jest kulka 3 i spre¬ zyna 4 — osadzony w obudowie kolumny kierow¬ nicy 8, zamienia ruch osiowy nakretki 1 na ruch obrotowy.Przeciwne pochylenie kanalka 6 w stosunku do linii gwintu wewnetrznego nakretki 1 ma te zalete, .ze zmniejsza znacznie sily tarcia jakie wystepuja miedzy tym kanalkiem a elementem ustalajacym, gdyz w tym przypadku element ustalajacy nie wy¬ musza obrotu nakretki — przeciwnego do kierun¬ ku obrotu kola kierowniczego 9, a jedynie dziala 594053 59405 4 hamujaco, utrzymujac zalozona wielkosc wychyle¬ nia wskazówki 7 proporcjonalna do jego obrotu.Takie korzystne pochylenie kanalka 6 jest mozli¬ we jedynie dla rozwiazan przedstawionych na fig. 1 i 2. W rozwiazaniu pokazanym na fig. 3 pochy¬ lenie kanalka 6 musi byc zgodne z pochyleniem linii gwintu wewnetrznego nakretki 1, gdyz tylko w tym przypadku ruch wskazówki 7 bedzie zgod¬ ny z kierunkiem obrotu kola kierowniczego.W przedstawionym na fig. 1 rozwiazaniu, wska¬ zówka 7 polaczona jest w znany sposób np. przez zgrzewanie, bezposrednio z nakretka 1. Ze wzgledu na to, ze nakretka 1 podczas obrotu kolem kie¬ rowniczym wykonuje jednoczesnie dwa ruchy to jest obrót i osiowe przesuniecie, ruch wskazówki 7 odbywa sie w plaszczyznie wypadkowej odchylo¬ nej od poziomu o taki sam kat pod jakim nachy¬ lony jest kanalek prowadzacy 6. Wielkosc tego ka¬ ta ograniczona jest z jednej strony potrzeba uzy¬ skania mozliwie duzego wychylenia wskazówki 7 na jeden obrót kola kierowniczego, natomiast z drugiej strony ogranicza go dopuszczalny luz ob¬ rotowy nakretki 1. Praktycznie wielkosc tego kata zawarta jest w granicach 10—20°.Fig. 2 — obrazuje odmiane rozwiazania róznia¬ ca sie w stosunku do poprzedniego jedynie nape¬ dem wskazówki. Wskazówka 7 w tym rozwiazaniu osadzona jest obrotowo na kolumnie kierownicy 2 przy pomocy pierscienia osadczego 10 i otrzymuje naped od nakretki 1 za posrednictwem kolka 11.Zaleta tej konstrukcji w porównaniu z rozwiaza¬ niem przedstawionym na fig. 1 mimo nieco droz¬ szego wykonania jest to, ze ruch wskazówki 7 odbywa sie w plaszczyznie poziomej. Na fig. 3 przedstawiona jest jeszcze jedna odmiana konstruk¬ cji wskaznika skretu kierowanych kól pojazdu.W wersji tej wskazówka 7 osadzona jest obrotowo przy pomocy nita 12 na strzalce odno¬ szacej 13 trwale polaczonej z obudowa kolumny kierownicy 8. Przeniesienie ruchu z nakretki 1 na wskazówke 7 odbywa sie przez ich polaczenie w znany sposób np. przez wprowadzenie jednego kon¬ ca tej wskazówki w kanalek 14 wykonany w na¬ kretce 1. Chcac uzyskac ruch wskazówki 7 zgod¬ ny z kierunkiem obrotu kola kierowniczego, ka¬ nalek 6 wspólpracujacy z elementem ustalajacym 3 musi byc w tym rozwiazaniu pochylony zgodnie z linia gwintu wewnetrznego nakretki 1.Przekrój poprzeczny kanalka srubowego 6 wy¬ konanego na zewnetrznej powierzchni walcowej na¬ kretki 1 jest rózny w zaleznosci od doboru ele¬ mentu ustalajacego i musi mu on scisle odpowia- 5 dac.Na fig. 5 przedstawiono odmiane elementu usta¬ lajacego w postaci wkretu 5, którego czesc usta¬ lajaca moze byc uksztaltowana w postaci walca, stozka lub kuli. Najkorzystniejszym, lecz zarazem najdrozszym rozwiazaniem jest zastosowanie ele¬ mentu ustalajacego, skladajacego sie z kuli 3 do¬ ciskanej do nakretki 1 sprezyna 4. Element usta¬ lajacy w postaci wkretu posiadajacego czesc usta¬ lajaca np. cylindryczna, stozkowa lub kulista jest tanszym rozwiazaniem lecz jego wada jest to, ze nie likwiduje samoczynnie luzu katowego nakret¬ ki 1.Stanowiacy przedmiot wynalazku wskaznik skre¬ tu kól do pojazdów samochodowych, z uwagi na prosta budowe, niski koszt wykonania oraz pew¬ nosc dzialania, moze z powodzeniem zastepowac obecnie stosowane wskazniki, które ze wzgledu na wystepujace w nich przekladnie zebate sa zbyt skomplikowane oraz kosztowne w wykonaniu. PL