Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.IV.1970 59392 KI. 21 d2, 49 MKP UKD H 01 £ HQ\ Wspóltwórcy wynalazku: inz. Joachim Christ, inz. Hans Werner Bader Wlasciciel patentu: VEB Transformatorenwerk Karl Liebknecht, Berlin (Niemiecka Republika Demokratyczna) Przekladnik pradowy Wynalazek dotyczy przekladnika pradowego z uzwojeniem pierwotnym w ksztalcie litery U, któ¬ rego kolumna posiada oddzielne porcelanowe izo¬ latory przepustowe skladajace sie z poszczegól¬ nych elementów porcelanowych polaczonych kol¬ nierzami 'posrednimi.Znane sa przekladniki pradowe z uzwojeniem pierwotnym w ksztalcie litery U, w których sto¬ suje sie konstrukcje sluzace do przejecia sil me¬ chanicznych wywolanych pradami zwarciowymi.Konstrukcje tego rodzaju w ksztalcie pierscieni oporowych i bandazy w polaczeniu z pojemnoscia sterujaca stosowane sa równiez do sterowania roz¬ kladu napiec. Dotychczas konstrukcje takie sa stoso¬ wane tylko w takich przekladnikach pradowych, w których wspólny element porcelanowy otacza uzwojenie pierwotne. W przekladniku pradowym z uzwojeniem pierwotnym w ksztalcie litery U, któ¬ rego kolumna posiada oddzielne ksztaltki porcela¬ nowe pomiedzy obydwoma porcelanowymi izolato¬ rami przepustowymi, na wysokosci kolnierzy po¬ srednich, laczacych poszczególne ksztaltki porcela¬ nowe, umieszczone sa elementy, które przejmuja sily wystepujace pomiedzy obydwiema kolumnami uzwojenia pierwotnego w ksztalcie litery U. Pod¬ parcie kolumny uzwojenia pierwotnego w obrebie porcelanowego izolatora przepustowego stwarza jednak duze trudnosci, poniewaz po zlaczeniu i skreceniu poszczególnych elementów porcelano- 10 25 30 wych nie ma juz mozliwosci korygowania poloze¬ nia kolumny.Ponadto przekladnik taki posiada te wade, ze kolnierze posrednie skladajace sie z metalu beda przyjmowaly dowolne potencjaly, które zalezne sa od wzajemnych pojemnosci (ziemia-kolnierz, kol- nierz-okladzina sterujaca uzwojenia pierwotnego).Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad przez opracowanie takiego urzadzenia, które bedzie umozliwialo, nawet po zmontowaniu porce¬ lanowych izolatorów przepustowych, ustalenie i wy¬ srodkowanie kolumny uzwojenia pierwotnego i jed¬ noczesnie ustawienie kolnierzy posrednich w celu uzyskania korzystnego rozkladu pola elektrycznego.Zgodnie z wynalazkiem zadanie to rozwiazano w ten sposób, ze na obwodzie kolnierzy posrednich przewidziano gwintowane otwory, w które wpro¬ wadza sie sruby dwustronne wystajace do wew¬ natrz kolnierzy posrednich oraz skladajace sie co najmniej z dwóch czesci panewki dociskowej, któ¬ re sciskaja kolumne uzwojenia pierwotnego w ksztalcie litery U.Dzieki takiemu rozwiazaniu osiagnieto to, ze po zlaczeniu i skreceniu elementów porcelanowych na kolumnie uzwojenia pierwotnego mozliwe jest ustalenie wzglednie wysrodkowanie kolumny za pomoca elementów obslugiwanych z zewnatrz — w tym przypadku za pomoca srub dwustronnych.Panewki dociskowe maja za zadanie zapobiegac promieniowemu wychylaniu kolumny uzwojenia 5939259392 3 pierwotnego i przejmowac sily pochodzace od pola magnetycznego pradów zwarciowych.Pomiedzy panewkami dociskowymi i izolacja ko¬ lumny uzwojenia pierwotnego znajduja sie skla¬ dajace sie z dwóch czesci panewki posrednie wy- 5 konane na przyklad z papieru utwardzonego (la¬ minatu papierowego). Maja one za zadanie unie¬ mozliwic powstawanie pionowego przesuwu uzwo¬ jenia pierwotnego bezposrednio pomiedzy nim i pa¬ newkami dociskowymi gdyz moglyby przez to po- io wstac uszkodzenia izolacji, folii sterujacej i pier¬ scieni sterujacych. Dla zapewnienia dobrego osa¬ dzenia polówek panewek posrednich i czesci pa¬ newek dociskowych zastosowane sa sprezyny nacia¬ gowe i ciegna tasmowe, które zapobiegaja tworze¬ niu sie szczelin pomiedzy czesciami panewek i izo¬ lacja z miekkiego papieru.Dobranie rozkladu pola elektrycznego miedzy me¬ talowymi czesciami panewek dociskowych kolumny odbywa sie za pomoca umieszczenia metalowych 20 ,plytek w postaci tasm miedzianych, które poprzez elektrode i pierscien sterujacy polaczone sa z po¬ szczególnymi wykladzinami sterujacymi izolacji wy¬ sokonapieciowej konczacymi sie nieco powyzej kol¬ nierzy posrednich. Te metalowe plytki zaciskane sa z5 kazdorazowo pomiedzy panewkami dociskowymi i ciegnami tasmowymi dzieki czemu powstaje do¬ bre polaczenie elektryczne o dostatecznej gietkosci.Ustawienie kolnierzy posrednich odbywa sie za po¬ moca srub dwustronnych polaczonych z panewka- 30 mi dociskowymi. Dzieki takiemu ustawieniu kolnie¬ rzy uzyskuje sie dobry rozklad pola w zewnetrznej przestrzeni izolacyjnej. Tym samym powstaje linio¬ wy rozklad napiec w kierunku pionowym zarówno w przypadku napiecia przemiennego jak i napie¬ cia udarowego.Ustawienie panewek dociskowych i kolnierzy po¬ srednich, które znajduja sie na drugiej kolumnie, odbywa sie poprzez przeciwlegle elementy-wsporcze kolnierzy. Dzieki temu specjalnemu urzadzeniu za- Mn 40 pobiega sie tworzeniu sie zwojów zwartych równo¬ legle do uzwojenia pierwotnego, inaczej prad mo¬ ze plynac w wykladzinach sterowniczych, a tym samym wplywac na blad przekladnika pradowego.Przy jednakowym wykonywaniu ustawienia oby¬ dwu kolumn pomiedzy elementami wzajemnego podparcia kolnierzy posrednich przewidziano ele¬ ment izolacyjny.Wynalazek jest objasniony na przykladzie wyko¬ nania, przedstawionym na rysunku. Rysunek przed- 50 stawia na pewnym wycinku obydwa elementy por¬ celanowe 1 i 2 przepustowego izolatora 3. Odpo¬ wiednio do wysokosci przekladnika nasadza sie kil¬ ka elementów porcelanowych jeden na drugim.Obydwa elementy porcelanowe 1 i 2 laczy sie za 55 pomoca posredniego kolnierza 4 przez nitowanie, albo klejenie. Na obwodzie tego kolnierza znajdu¬ ja sie otwory gwintowane, w które wprowadza sie dwustronne sruby 5, którymi dokreca sie skladaja¬ ce sie z kilku czesci metalowe dociskowe panew¬ ki 6.Wewnatrz dociskowych panewek 6 znajduja sie dwuczesciowe panewki posrednie 7 wykonane z la¬ minatu papierowego. Otaczaja one kolumne 8 uzwojenia pierwotnego w ksztalcie litery U. W ce- 65 4 lu mocnego osadzenia polówek posrednich pane¬ wek 7 i czesci dociskowych panewek 6 zastosowane zostaly naciagowe sprezyny 9, które zapobiegaja utworzeniu sie szczeliny pomiedzy czesciami pane¬ wek i papierowa izolacja uzwojenia pierwotnego.Poszczególne wykladziny sterujace izolacji wysoko¬ napieciowej koncza sie nieco powyzej pierscieni sterujacych, w tym wypadku nieco powyzej pier¬ scienia sterujacego 10, który jest polaczony elek¬ trycznie z elektroda 11.Pierscien sterujacy 10 znajduje sie nieco powy¬ zej kolnierza posredniego 4. Z elektroda 11 pola¬ czona jest gietka plytka 12 wykonana z tasmy mie¬ dzianej, która zacisnieta jest pomiedzy jedna z me¬ talowych dociskowych panewek 6 i jedna z nacia¬ gowych sprezyn 9. Dzieki temu dociskowe panewki 6, a poprzez dwustronne sruby 5, stykajace sie z dociskowymi panewkami 6, równiez posredni kol¬ nierz 4 sa ustawiane w celu uzyskania korzystnego rozkladu pola. Ustawienie nie przedstawionego tu¬ taj blizej odpowiedniego pierscienia posredniego na kolumnie 13 uzwojenia pierwotnego w ksztal¬ cie litery U odbywa sie za pomoca przeciwleglych wsporników 14 kolnierza posredniego. PL