Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.111.1970 59356 KI. 21 a1, 36/02 MKP UKD Twórca wynalazku: inz. Sergiusz Martyniuk-Lewko Wlasciciel patentu: Zaklad Doskonalenia Zawodowego, Warszawa (Pol¬ ska) Sposób generacji napiec symetrycznych i przeciwsobnych o przebiegach prostokatnym i trójkatnym oraz uklad do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób generacji napiec symetrycznych i przeciwsobnych o przebie¬ gach prostokatnym i trójkatnym oraz uklad do stosowania tego sposobu, odznaczajacy sie tym, ze moze byc stosowany zarówno w generatorach na¬ piec o przebiegu prostokatnym i trójkatnym jak i w generatorach funkcyjnych, formujacych na¬ piecia o przebiegach np. sinusoidalnych z napiec o przebiegu trójkatnym.Do generacji napiec o przebiegu prostokatnym i trójkatnym stosuje sie miedzy innymi uklady przerzutników, sprzezonych z integratorami Mil¬ lera, przy czym w znanych sposobach generacji napiec o tych dwóch przebiegach z zastosowaniem przerzutnika dwustabilnego i integratora Millera, jedno napiecie o przebiegu prostokatnym jest po¬ dawane na wejscie integratora, a na wyjsciu uzy¬ skuje sie jedno napiecie o przebiegu narastajacym lub opadajacym liniowo, na przyklad o przebiegu trójkatnym. Istotna wada tych sposobów i uzy¬ tych w tych sposobach ukladów jest to, ze gene¬ rowane przez nie napiecia nie sa przeciwsobne.Sposób wedlug wynalazku polega na uzyciu w charakterze przerzutnika dwustabilnego i wzmac¬ niacza w ukladzie integratora Millera dwóch jed¬ nakowo zbudowanych symetrycznych wzmacniaczy pradu stalego z dwoma wejsciami i wyjsciami kaz¬ dy, polaczonymi ze soba dwoma obwodami sprze¬ zenia zwrotnego w ten sposób, ze oba wejscia przerzutnika steruje sie równoczesnie napieciami o przebiegach prostokatnym i trójkatnym, a wejscie integratora napieciem o przebiegu prostokatnym, w wyniku czego uzyskuje sie na wyjsciu przerzut¬ nika dwa symetryczne i przeciwsobne napiecia o 5 przebiegu prostokatnym, a na wyjsciu integratora Miller'a dwa napiecia równiez symetryczne i prze¬ ciwsobne o przebiegu trójkatnym. Uklad do sto¬ sowania tego sposobu znamienny jest tym, ze za¬ wiera opornik wlaczony miedzy pierwsze wyjscie io integratora, a punkt laczacy oporniki, stanowiace dzielnik napiecia, wlaczony na wyjsciu przerzut¬ nika.Sposób generacji napiec wedlug wynalazku i uklad polaczen do stosowania tego sposobu wy- 15 jasniono i przedstawiono na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu, fig. 2 przebiegi napiec w poszczególnych punktach schematu blokowego, a fig. 3 przyklad ukladu elektrycznego, zrealizowanego przy uzyciu 20 lamp elektronowych.Przerzutnik dwustabilny 1 zbudowany jest na dwóch podwójnych triodach 3a i 3b oraz 4a i 4b, polaczonych w dwustopniowy symetryczny wzmac¬ niacz pradu stalego z dwoma wejsciami i wyjscia- 25 mi. Napiecia wyjsciowe tego przerzutnika sa ogra¬ niczone od góry i od dolu przez przeciwnie spo¬ laryzowane diody 5a i 5b oraz 6a i 6b do po¬ ziomu + Uo i —Uo.W jednym stanie przerzutnika 1, gdy trioda 4a 30 jest odcieta i nie przewodzi pradu, prad plynacy 593563 przez opornik anodowy 7 jest zwierany przez dio¬ de Sa do górnego napiecia odniesienia +Uo i na¬ piecie w punkcie laczacym diody 5a i 5b, stano¬ wiacym pierwsze wyjscie A przerzutnika 1, jest równe w przyblizeniu napieciu +Uo. W tym sa¬ mym czasie trioda 4b przewodzi, przy czym prad plynacy przez nia jest nieco wiekszy od pradu, który plynie przez opornik anodowy 8, na skutek czego dioda 6b tez przewodzi, a* MpiCcie w pUtik- ?ci4 laczacym diody 6a i 6b, stanowiacym drugie wejscie B przerzutnika 1, jest bardzo zblizone do wllrtofci napiecia §dnieslenia —Uo.Gdy przerzutnik 1 zmieni swój stan na przeciw¬ ny i trioda 4* bedzie przewodzic, a trioda 4b zo¬ stanie ' odcieta, napiecie na pierwszym wyjsciu A bedzie prawie równe dolnemu napieciu odniesie¬ nia —Uo, a na drugim wyjsciu B górnemu napie¬ ciu odniesienia +Uó.Napiecie 'wyjsciowe o przebiegu prostokatnym z pierwszego wyjscia A jest podawane na siatke sterujaca triody 3a, stanowiacej pierwsze wejscie przerzutnika 1, w wyniku czego w6j4Gi§ to j$lf raz laczone do górnego, a raz do dolnego napiecia odniesienia.Na siatke sterujaca triody 3b, stanowiacej dru¬ gie wejscie przrzutnika 1, jest podawane z dru¬ giego wyjscia C integratora Miller'a Z, napiecie narastajace lub opadajace liniowo.Przerzutnik 1 zmienia swój stan raz, gdy jego pierwsze wejscie przez diode Sa jest przylaczone do górnego napiecia ddtttóslerilfi +1*6, 3 M drU- gie wejscie jest podawane napiecie rtafflStajAce liniowo, w momencie zrównania tych napiec i dru¬ gi raz, gdy pierwsze wejscie przerzutnika 1 przez diode 5b jest przylaczone* do dolnego napiecia od¬ niesienia —Uo, a na driigte wel&ie 5eSt podawa¬ ne napieci* liriitfwd dPadaj^ce, fdWhie* W mo¬ mencie1 zrównania tycli napiec.Integrator Millera & zbudowany je*t na podwój¬ nych tfiódach §» i 9fr ofaz 1H i l#fr, pojonych podobnie jak w przefzutflikii dWustabllnyiti 1, W dwustopniowy, symetryczny wzmacniacz pr^du sta^ lego ze stopniem wyjsciowych wtórników katodo^ wych na podwójnej triódzie lift i llfr, przy ezym katoda triody liii standwl pierwsze Wyjscie C in¬ tegratora, a katoda triody llb stanowi drucie D wyjscie integratora 2. Na wejsciu wzmacniacza Wlaczony jesft opornik Miller'* 12, a w galezi sprzezenia zwrotnego kondensator MiHer'a 18.Napiecie o przebiegu prostokatnym, o amplitudzie stalej W czasie trwaiiia pólókresu, przylozone dd opornika Milter'3 12, powoduje przeplyw przez nie^ gó pradu, równiez ó przebiegu prostokatnym, któ¬ ry to prad w clssie jednego pólókresu laduje a w czasie drugiego pólókresu rozladowuje kondensator Millera 18, na skutek czego napiecie ha drugim wyjsciu C integratora 2 ma przebieg trójkatny.Znieksztakertia' HhiówóSci napiecia o przebiegu trójkatnym, generowanego przez integrator 2, be¬ da; tym mniejsze, irtl Wiekszy bedzie wspólczynnik wzmocnienia Wzmacniacza integratora 2, a co za tym idzie, im mniejsza amplituda napiecia na siat¬ ce sterujacej lampy 9a jest potrzebna dd wystero¬ wania tego wzmacniacza.Znieksztalcenia liniowosci przebiegu trójkgtrie1- go zaleza tez od stosunku napiecia o przebiegu: prostokatnym, przylozonego do opornika Miller'a 12, do napiecia na wejsciu wzmacniacza, przy czym 5 znieksztalcenia te maleje przy wzroscie tego sto- surtku i wzrastaja, gdy amplituda napiecia przy¬ lozonego dó opornika Miller'a 12 maleje W wyniku. regulacji potencjometru 14, stanowiacego czesc dzielnika optifOwego 14 i 17, wlaczonego na dru- 10 gim wyjsciu B przerzutnika dwustlbilijnego 1.Do poprawienia liniowosci integratora 2 sluzy opor¬ nik 15, Wlaczony miedzy pierwszym wyjsciem D integratora 2 i wspólnym punktem potencjometru 14 i opornika 17. 15 Regulacje czestotliwosci generatora dokonuje sie przez zmiane wielkosci opornika Millera Mt albo zmiane pojemnosci kondensatora Milte¥'d 13, albo zmiane amplitudy napiecia o przebiegu prostokat¬ nym, przy pomocy potencjometru 14. Nastawny 26 opornik 16, wlaczony w obwodzie katod podwójnej triody 9a i 9b integratora 2, sluzy do ustawienia symetrii w stosunku dó masy napiecia wyjsciowe¬ go integratora 2 w punkcie stanowiacym pierw¬ sze wyjscie D ukladu. PL