Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.111.1970 59341 KI. 49 e, 5/08 MKP B 23 g UKD a|oj Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Jan Harasymowicz, Adam Krzysztofor- ski Wlasciciel patentu: Politechnika Krakowska (Katedra Obróbki Materia¬ lów), Kraków (Polska) Gwintownik z wycofywanymi ostrzami, szczególnie do gwintowa¬ nia glebokich otworów Przedmiotem wynalazku jest gwintownik z wyco¬ fywanymi ostrzami, przeznaczony do gwintowania glebokich otworów, szczególnie nieprzelotowych.Celem wynalazku jest skrócenie czasu wycofywa¬ nia gwintownika z otworu po zakonczeniu gwinto¬ wania glebokich otworów nieprzelotowych oraz otworów w których powierzchnia czolowa nie jest prostopadla do osi otworu ,jak równiez zmniejsze¬ nie srednicy gwintownika, umieszczenia ruchomych •elementów mechanizmu cofania wewnatrz korpusu gwintownika oraz zapewnienie mozliwosci wymia¬ ny glowic roboczych przy tym samym mechanizmie cofania ostrzy.Cel ten zostal osiagniety w wyniku skonstruowa¬ nia gwintownika wedlug niniejszego wynalazku, którego istota polega na tym, ze sklada sie on z czesci chwytowej, w korpusie której umieszczony jest mechanizm wycofywania ostrzy oraz z zespolu wymiennych glowic roboczych z umieszczonymi w nich ostrzami gwintowymi.Konstrukcja gwintownika wedlug wynalazku po¬ woduje chowanie sie ostrzy gwintownika po osiag¬ nieciu nastawionej glebokosci przy czym wycofa¬ nie ostrzy regulowane jest przez zderzak przecho¬ dzacy przez srodek gwintownika i uruchamiajacy — w wyniku zetkniecia sie z dnem gwintowanego otworu — mechanizm wycofywania ostrzy gwin¬ tujacych.Znane obecnie glowice gwinciarskie z wycofywa¬ nymi ostrzami maja ograniczone konstrukcja, za- 15 20 25 30 stosowane jedynie do otworów plytkich -i ich me¬ chanizmy wycofywania ostrzy sa umieszczone na zewnatrz korpusu, co zwiekszy gabaryty glowicy oraz powoduje czeste uszkodzenia mechanizmów w wyniku zanieczyszczenia. W glowicach tych stero¬ wanie mechanizmu cofania ostrzy odbywa sie za pomoca wykonanych w formie pierscieni zderza¬ ków, usytuowanych na zewnatrz korpusu glowicy i w wyniku zetkniecia czolowa powierzchnia otwo¬ ru, powodujacych cofanie ostrzy. Pierscieniowy ksztalt zderzaka ogranicza jednak mozliwosci sto¬ sowania tego typu glowic jedynie do otworów w przypadku których powierzchnia czolowa otworu jest gladka i prostopadla do osi otworu.Wad tych nie posiada gwintownik wedlug wyna¬ lazku przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia gwintow¬ nik w widoku z boku i czesciowym przekroju, fig. 2 — ten gwintownik w widoku z przodu od ¦strony ostrzy skrawajacych, fig. 3 — wycinek gwin¬ townika w widoku z góry, fig. 4 — przekrój gwin¬ townika wzdluz linii A—A wedlug fig. 1 fig. 5 — przekrój poprzeczny wzdluz linii B—B wedlug fig. 1, fig. 6 — czesciowy przekrój podluzny gwintownika wzdluz linii E—E wedlug fig. 4 zas fig. 7 — prze¬ krój poprzeczny gwintownika wzdluz linii F—F we¬ dlug fig. 1.Przedstawiony na rysunkach gwintownik sklada sie z czesci chwytowej, w sklad której wchodzi umieszczony w korpusie 15 mechanizm cofania 593413 59341 4 ostrzy oraz z zespolu wymienionych glowic 3, które laczy sie z korpusem 15 za pomoca — polaczonych z korpusem 15 sworzniami 7 — oczkowych srub 6 oraz nakretek 8 i zabezpiecza przed obrotem, w stosunku do korpusu 15, za pomoca wpustów 21.W glowicy 3 umieszczone sa suwliwie w promienio¬ wych otworach gwintowane ostrza 1 polaczone suw¬ liwie ukosnymi prowadnicami z krzyzowym sworz¬ niem 2, którego poosiowy ruch wsteczny powoduje wycofanie gwintowanych ostrzy 2. < Przed wysunieciem z glowicy 3 gwintowe ostrza 1 zabezpiecza oporowa tarcza 4 przymocowana do glowicy 3 wkretami 5. Krzyzowy sworzen 2, po¬ laczony za posrednictwem laczacej nakretki 9 i lacznika 10 z suwakiem 11 oraz — opierajaca sie jednym koncem o opore korpusu 15 a drugim o opore suwaka 11 — srubowa sprezyna 12 tworza mechanizm wycofywania gwintowanych ostrzy 1.Utrzymanie ostrzy w polozeniu roboczym umozli¬ wia zamek, który sklada sie z wkreconej w kor¬ pus 15 tulei 14, zaopatrzonej w pierscieniowy ro¬ wek, w który wchodza kulki 13 umieszczone w gniazdach wykonanych w suwaku 11 i utrzymywa¬ ne sa w tym polozeniu za pomoca walcowej, ze¬ wnetrznej powierzchni tulei 16 zamka, umieszczo¬ nej suwliwie wewnatrz suwaka 11 i utrzymywanej w poprzednim polozeniu przez sprezyne 17 umiesz¬ czona równiez wewnatrz suwaka 11.Srubowa sprezyna 17 opiera sie jednym koncem o powierzchnie czolowa tulei 16 a drugim o regu¬ lacyjny wkret 18. Zewnetrzna powierzchnia tulei 16 jest dwustopniowa, przy czym przejscie ze srednicy mniejszej na wieksza wykonane jest w formie po¬ wierzchni stozkowej. Wewnetrzny otwór tulei 16 jest nagwintowany i sluzy do mocowania zderza¬ ka 25. Zderzak 25 sluzy do regulacji glebokosci nacinania gwintu. Dla ulatwienia wyjmowania i mocowania zderzaka 25 w tulejce 16 czesc gwin¬ towana ma wykonane symetryczne, obustronne sfrezowanie gwintu, zas w otworze tulejki 16 wyko¬ nane sa rowki o szerokosci równej grubosci do ja¬ kiej zostala sfrezowana gwintowana czesc zde¬ rzaka 25. W ten sposób mocowanie zderzaka 25 w tulejce 16 odbywa sie przez wlozenie go na od¬ powiednia glebokosc, przekrecenie o kat 90° i za¬ bezpieczenie przed obrotem przez wkrecenie zabez¬ pieczajacego wkretu 26.Regulacyjne pokretlo 20 polaczone z tuleja 14 na zasadzie sprzegla klowego sluzy do wlasciwego ustawienia tulei 14 wewnatrz korpusu 15 gwin¬ townika. Powierzchnia czolowa regulacyjnego po¬ kretla 20, od strony wnetrza korpusu 15 jest chro¬ niona amortyzujaca podkladka 27^ której zadaniem jest ochrona czolowej powierzchni suwaka 11, w chwili zderzenia, które nastepuje w trakcie cofania sie suwaka 11 pod dzialaniem sprezyny 12. Opo¬ rowa nakretka 19, wkrecona w otwór w korpusie 15 sluzy do regulacji polozenia suwaka 11 i polaczo¬ nego z nim krzyzowego sworznia 2 w stosunku do korpusu 15 gwintownika, przez co uzyskuje sie regulacje wysuniecia roboczych szczek 1.Korpus 15 ma na powierzchni czolowej, od stro¬ ny uchwytu, wykonana podzialke, zas oporowa na¬ kretka 19 ma wykonany na powierzchni czolowej przeciwwskaznik. Obrót oporowej nakretki 19 o kat odpowiadajacy jednej dzialce podzialki powoduje zmiane srednicy podzialowej gwintu o 0,01 mm.Powierzchnie czolowe, którymi stykaja sie korpus 15 i glowica 3 maja wykonane wyciecia wpustowe 5 w które wchodza wpusty 21 mocowane nakretka¬ mi 22 odpowiednio jeden do glowicy 3 i jeden do korpusu 15.Na zewnetrzny, gwintowany koniec zderzaka 25 wkreca sie oporowa koncówke 28. Koncówka 28 moze miec ksztalt walca zakonczonego powierzch¬ nia kulista — w przypadku gwintowania otworów nieprzelotowych lub ksztalt pierscienia — w przy¬ padku gdy zderzak 25 jest mocowany od strony chwytowej i gdy element ten, regulujacy chwile wycofania szczek jest na przyklad czolowa po¬ wierzchnia gwintowanego otworu. Z korpusem 15 gwintownika polaczona jest obrotowo, za posred¬ nictwem sworznia 24 dzwignia 25 przeznaczona do ustawiania ostrzy 1 w polozeniu roboczym.Uzytkowanie i dzialanie gwintownika wedlug wy¬ nalazku jest bardzo proste, a poslugiwanie sie nim nie wymaga dodatkowych kwalifikacji. W zalez¬ nosci od srednicy gwintowanego otworu, z korpu¬ sem 15 laczy sie odpowiednia glowice 3, regulujac uprzednio polozenie laczacej nakretki 9, która po polaczeniu przez poprzeczne wsuniecie laczacych wpustów 21 w odpowiednie otwory, wchodzi w gniazdo wykonane w laczniku 9, laczac w ten sposób krzyzowy sworzen 2 z suwakiem 11. Glo¬ wice 3 unieruchamia sie w stosunku do korpusu 15 za pomoca nakretek 8 wkrecanych na oczkowe sru¬ by 6. Sworzen 25 ustawia sie odpowiednio — w za¬ leznosci od glebokosci gwintu — w otworze tulej¬ ki 16 zamka, przekreca o kat 90° i unieruchamia w tym polozeniu przez wkrecenie zabezpieczajacego wkretu 26.W tak przygotowanym do pracy gwintowniku, ostrza 1 wysuniete sa na wymiar obrabianego gwintu, krzyzowy sworzen 2 i polaczony z nim su¬ wak 11 znajduja sie w polozeniu przednim, .kulki 13 wchodza pod naciskiem zewnetrznej powierzchni tulejki 16 w pierscieniowy otwór wykonany na wewnetrznej powierzchni tulei 14, sprezyna 12 jest scisnieta miedzy pierscieniowa powierzchnie czolo¬ wa suwaka 11 a pierscieniowa powierzchnie czolo¬ wa wykonana w korpusie 15. Sprezyna 12 utrzymy¬ wana jest w polozeniu scisnietym przez kulki 13, które blokuja suwak 11 w stosunku do wkreconej w korpus 15 tulei 14.Dokladny wymiar gwintu ustawia sie przez po¬ krecenie regulacyjnego pokretla 20, które za posred¬ nictwem klowego sprzegla powoduje wkrecenie lub wykrecenie z korpusu 15 tulei 14. Tuleja 14 pola¬ czona za posrednictwem kulek 13 z suwakiem 11 powoduje przesuw suwaka 11 oraz polaczonego z nim krzyzowego sworznia 2, czego wynikiem jest promieniowy ruch gwintowy ostrzy 1.Tak przygotowany gwintownik mocuje sie w CTchwycie obrabiarki i gwintuje otwór. Od momen¬ tu zetkniecia sie oporowej koncówki 28 zderzaka 25 z dnem gwintowanego otworu, sworzen 25 — w wyniku ruchu posuwowego — przesuwa ku tylo¬ wi gwintownika tulejke 16 az do chwili gdy uskok powierzchni zewnetrznej tulejki 16 przesunie sie pod kulkami 13. W tej chwili kulki 13 zostaja 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 59341 6 zepchniete ku srodkowi gwintownika, w wyniku czego odblokowany suwak 11 pod dzialaniem spre¬ zyny 12 przesuwa sie ku tylowi gwintownika po¬ ciagajac za soba krzyzowy sworzen 2, którego wsteczny ruch powoduje cofniecie sie gwintowa¬ nych ostrzy 1 w kierunku promieniowym do srod¬ ka gwintownika. Teraz, po zatrzymaniu obrabiarki, gwintownik wysuwa sie z otworu.Do nastepnej operacji gwintownik przygotowuje sie przez naciagniecie zewnetrznego ramienia dzwigni 23 w strone od korpusu, ku tylowi gwin¬ townika. Wewnetrzne ramie dzwigni 23 przesuwa wówczas, polaczony z krzyzowym sworzniem 2 su¬ wak 11 w kierunku glowicy 3 az do chwili, gdy umieszczone w gniazdach suwaka 11 kulki 13 znaj¬ da sie w plaszczyznie pierscieniowego otworu w tu- lei 14. W tej chwili stozkowa czesc tulejki 16, prze¬ suwajac sie w kierunku glowicy 3 pod dzialaniem sprezyny 17, wciska kulki 13 w pierscieniowy otwór tulei 14, gdzie zostaja one unieruchomione walcowa powierzchnia tulejki 16. Przesuniety w przednie polozenie suwak 11 spowodowal przesu¬ niecie do przodu krzyzowego sworznia 2 i .wysunie¬ cie do polozenia roboczego ostrzy 1. Gwintownik zostal przygotowany do nastepnej operacji. PL