Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.11.1970 59286 KI. 63 c, 47 MKP B .62 d A/M UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Lucjan Saramak, Józef Rynkiewicz Wlasciciel patentu: Fabryka Samochodów Ciezarowych im. F. Dzier¬ zynskiego, Starachowice (Polska) Uchwyt mocujacy kolumne kierownicy do nadwozia samochodu, umozliwiajacy zmiane polozenia kola kierowniczego i Przedmiotem wynalazku jest uchwyt mocujacy kolumne kierownicy do nadwozia samochodu, umozliwiajacy dokonywanie zmian ustawienia ko¬ la kierowniczego w celu przystosowania jego po¬ lozenia do indywidualnych potrzeb obslugujacego pojazd.Dotychczas znane sa urzadzenia umozliwiajace jedynie zmiane kata pochylenia kola kierownicy.W urzadzeniach tych zasadniczym elementem kon¬ strukcji jest zespól sprzegla zabudowany bezpo¬ srednio na obudowie dzielonego walu kierownicy, pozwalajace w wyniku wspólpracy z przegubem laczacym obydwie czesci tego walu — wchodza¬ cym w sklad urzadzenia — na odchylenie z osi kolumny w pewnych ustalonych granicach górnej czesci walu kierownicy wraz z zamocowanym na niej kolem kierowniczym.Mozna uznac nawet, ze rozwiazanie to w zasto¬ sowaniu do samochodów osobowych z uwagi na mala ilosc scisle zgrupowanych w zasiegu reki kierowcy elementów sterowania w polaczeniu z szeroko regulowanym polozeniem siedzen jest calkowicie wystarczajace. W odniesieniu jednak do samochodów ciezarowych a szczególnie do sa¬ mochodów specjalnego przeznaczenia, posiadaja¬ cych znacznie wieksza ilosc bardziej przestrzen¬ nie rozmieszczonych elementów sterowania — po¬ wyzsze rozwiazanie moze jedynie "czesciowo po¬ prawic warunki pracy obslugi pojazdu, gdyz nie zapewnia ono mozliwosci regulacji odleglosci 10 15 20 39 skrajnych elementów sterowania pojazdem w pewnym zakresie budowy anatomicznej obslugu¬ jacych pojazd.Nie bez znaczenia jest równiez fakt, iz wysoki koszt wytwarzania urzadzen znanej konstrukcji umozliwiajacych automatyczne nastawienie kata pochylenia kierownicy — powoduje iz stosowanie tych rozwiazan ogranicza sie jedynie do przypad¬ ków produkcji wybitnie luksusowych samocho¬ dów glównie osobowych.Celem wynalazku jest rozszerzenie zakresu re¬ gulacji polozenia kola kierowniczego dodatkowo o mozliwosc przesuwania tego kola równiez w kierunkach zgodnych z podluzna osia pojazdu.Wykorzystujac fakt, iz elastyczne zawieszenie kabiny kierowcy na ramie podwozia samochodu wymaga stosowania przegubowego polaczenia me¬ chanizmu kierowniczego z kolem kierowniczym, wyznaczony cel osiagnieto przez zastosowanie na¬ stawnego uchwytu mocujacego górna czesc tej kolumny z nadwoziem samochodu.W rozwiazaniu wedlug wynalazku uchwyt po¬ wyzszy sklada sie ze wspornika przytwierdzonego w sposób trwaly do nadwozia oraz polaczonej z nim przestawnie za pomoca srub obejmy, we¬ wnatrz której zacisnieta jest rura stanowiaca obudowe walu kierowniczego. Otwory przez które przechodza sruby sciagajace — w obejmie oraz we wsporniku wykonane sa w postaci podluznych wyciec, co umozliwia po zluzowaniu tych srub 5928659286 przesuwanie i obrót wzgledem siebie obydwu ele¬ mentów. Regulacje polozenia kola kierowniczego przy zastosowaniu powyzszego uchwytu dokonuje sie zatem mechanicznie w bardzo prosty sposób sprowadzajacy sie jedynie do zluzowania nakre- 5 tek srub sciagajacych elementy uchwytu, usta¬ wienia kola kierowniczego w najdogodniejszym polozeniu, oraz ponowne zacisniecie tych srub.Powyzszy sposób regulacji lacznie z mozliwoscia przesuwania siedzen umozliwia w zupelnosci przy- 10 stosowanie stanowiska pracy kierowcy do kazdej przecietnej budowy czlowieka. Przedmiot wy¬ nalazku w jednej z mozliwych odmian konstruk¬ cyjnych zostal dokladnie uwidoczniony na za¬ laczonym rys. na którym fig. 1 przedstawia ogól- 15 ny widok z boku calego zespolu uchwytu wraz z górna czescia kolumny kierownicy, — fig. 2 — rozmieszczenie i ksztalt otworów we wsporniku i obejmie umozliwiajacych regulacje, natomiast fig. 3 — sposób mocowania oslonek maskujacych 20 lby srub mocujacych i ich nakretek.Jak pokazano na rys. fig. 1 górna czesc kolum¬ ny kierownicy 1 wraz z kolem kierowniczym 2 poprzez obejme 3 polaczone jest za pomoca dwóch srub 5 ze wspornikiem 4 przytwierdzonym do ka- 25 biny samochodu, przy czym regulacje polozenia kola kierowniczego zarówno w plaszczyznie po¬ ziomej jak i pionowej oraz jej pochylenie, zapew¬ niaja otwory 6 i 7 podluznego ksztaltu, wykonane w laczonych elementach tj. obejmie 2 i wsporni- 30 ku 4 przez które przebiegaja wymienione sruby mocujace.Z szeregu mozliwych przypadków rozstawienia i ksztaltu obrotów regulacyjnych, najbardziej ko¬ rzystny pod wzgledem technologicznym, jest ze- 35 staw otworów pokazany na fig. 2. W zestawie tym obydwa otwory 6 wykonane we wsporniku 4 maja ksztalt podluzny i usytuowane sa zgodnie z podluzna osia wspornika przy czym otwory te przebiegaja wzgledem siebie równolegle, natomiast 40 w obejmie 3 tylko jeden z otworów 7 jest podluz¬ ny, w celu umozliwienia zmiany rozstawienia srub jaka nastepuje przy zmianie kata pochylenia kolumny kierownicy, podczas gdy drugi otwór 8 w zaleznosci od odmiany konstrukcyjnej moze 45 byc otworem okraglym. Dlugosc otworów podluz¬ nych 6 zalezna jest jedynie od zalozonego zakresu regulacji polozenia kola kierowniczego.Ze wzgledów estetyki a takze bezpieczenstwa lby srub 5 oraz ich nakretki osloniete sa specjal- 50 nymi oslonkami maskujacymi 10 wykonanymi najkorzystniej z tworzywa sztucznego wzglednie z blachy, które jednoczesnie dzieki odpowiednio dobranej ich szerokosci do wymiaru S nakretki i sruby zabezpieczaja polaczenie przed rozkrece- 55 niem sie.* Jak pokazano na fig. 3 w mocowania wymie¬ nionych oslonek, których przekrój poprzeczny ma ksztalt litery C — lby srub 5 oraz nakretki 9 po¬ siadaja odpowiednie podtoczenie 11 w które to wprowadzone sa podwiniete brzegi oslonek po wywolaniu niewielkiego ich odksztalcenia w gra¬ nicach sprezystosci.Przedstawiony powyzej uchwyt ma zastosowa¬ nie glównie do samochodów ciezarowych z kabina kierowcy umieszczona nad silnikiem, gdzie ko¬ lumna kierownicy (przegubowa) w stosunku do poziomu przebiega pod duzym katem. "Óchwyt ten zapewnia duza swobode regulacji, pokrywajaca w calosci potrzeby wynikajace z róznic budowy ciala ludzkiego, a ponadto cha¬ rakteryzuje sie bardzo prosta budowa czego wy¬ nikiem jest minimalny koszt jego produkcji. PL