22.VII.1965 Wielkie Ksiestwo Luksemburg Opublikowano: 20.111.1970 59150 KI. 32 a, 15/02 MKP C 03 b tf/oZ UKD 666.1.036.4 Wlasciciel patentu: Glaverbel S. A., Bruksela (Belgia) Sposób ochladzania arkusza szkla pionowo wyciaganego oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób ochladza¬ nia arkusza szkla wyciaganego pionowo w sposób ciagly z kapieli szkla stopionego oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Wedlug znanych sposobów pionowego wyciaga- 5 nia szkla w arkuszach, szklo wyciaga sie z kapieli szkla stopniowo w szybie wyciagowym, nad któ¬ rym znajduje sie komora ciagnienia. W czasie wy¬ ciagania uformowanego arkusza szkla przeprowa¬ dza sie stopniowe ochladzanie szkla aby umozli- 10 wic odciecie arkusza szkla po opuszczeniu komory ciagnienia.Wiadomo równiez, ze korzystnie jest stosowac w szybach wyciagowych rury chlodnicze umiesz¬ czone z obu stron arkusza szkla wyciaganego i w 15 poblizu podstawy wyciagania w celu przyspiesze¬ nia chlodzenia arkusza szkla wyciaganego. Dzieki rozmieszczeniu na odpowiedniej wysokosci rur chlodniczych nazywanych glównymi dla odróznie¬ nia od innych elementów chlodniczych, które moga byc umieszczone w wiekszej odleglosci od postawy wyciagania, mozna zwiekszyc szybkosc wyciagania arkusza szkla az do chwili zapobiegania powsta¬ waniu falistosci. Falistosc ta wynika z lokalnych zmian gruibosci arkusza szkla podczas jego wytwa¬ rzania na skutek nieregularnego ochlodzenia na 25 calej szerokosci arkusza szkla.Doswiadczalnie stwierdzono, ze w przypadku gdy wysokosci glównych rur chlodniczych nie sa ogra¬ niczone do odpowiedniej wysokosci to przy zwiek- 30 20 szeniu szybkosci wyciagania arkusza szkla proces chlodzenia staje sie szczególnie trudny z zachowa¬ niem takiej samej jakosci powierzchni. Wobec wiec koniecznosci ograniczenia wysokosci glównych rur chlodniczych, w znanych ukladach stosuje sie po¬ mocnicze urzadzenia chlodnicze ^umieszczone w gór¬ nej czesci szybu wyciagowego.Stwierdzono jednak, ze umieszczenie urzadzen chlodniczych pomocniczych takich, jakie stosowano dotychczas, przyczynia sie do powstawania falistos¬ ci. Stwierdzono' doswiadczalnie, ze falistosc, uwydat¬ niajaca sie w postaci licznych plam, sa spowodo¬ wane pradami chlodnego powietrza krazacego w górnej czesci szybu wyciagowego i stykajacego sie z arkuszem szkla wyciaganego w obszarze polo¬ zonym ponad rurami chlodniczymi glównymi.Wspomniane braki w postaci falistosci i plamis¬ tosci dobrze znane w przemysle szklarskim dowo¬ dza, ze zimne strumienie gazowe 'Wywieraja znaczny wplyw na kontrole chlodzenia arkusza szkla. Chcac ocenic nalezycie ich znaczenie trzeba jeszoze wziac pod uwage te okolicznosc, ze w szybie wyciagowym strumienie gazowe wytworzone przez elementy chlodnicze glówne i pomocnicze nie sa jedynymi zimnymi strumieniami, gdyz obok nich wystepuja zimne strumienie gazowe, które pocho¬ dza z zewnatrz szybu.Te dodatkowe strumienie pod wplywem stosun¬ kowo znacznego podcisnienia panujacego wewnatrz 59150szybu wyciagowego przenikaja przez liczne szczeli¬ ny, pekniecia i zlacza znajdujace sie w sciankach szybu wyciagowego, przy czym nalezy stwierdzic, ze uszczelnienie ich jest praktycznie niemozliwe.Podcisnienie powstaje na skutek tego unoszace sie w szybie gorace gazy, przechodza z duza szybkoscia poprzez przegrode znajdujaca sie miedzy szybem i komora wyciagowa, a nastepnie uchodza do ota¬ czajacego powietrza przez otwory boczne komory zwlaszcza jednak przez górny otwór komory. Stru¬ mienie zimnych gazów, które przedostaly sie do szybu wyciagowego pod wplywem podcisnienia, stykaja sie ze strumieniami goracych gazów w wy¬ niku czego powstaja mieszaniny gazów o nieokres¬ lonych przebiegach i temperaturach. Gazy te w czesci dolnej szybu wyciagowego lacza sie zimny¬ mi strumieniami gazowymi wytworzonymi przez glówne rury chlodnicze; wywoluja zaklócenia w re¬ gularnym chlodzeniu arkusza szkla na calej jego szerokosci i nie pozwalaja przez to zwiekszyc szyb¬ kosci wyciagania arkusza szkla.Dla lepszego kontrolowania chlodzenia arkusza szkla w celu zapobiezenia powstawaniu wymienio¬ nych wyzej braków oraz w celu umozliwienia zwiekszenia szybkosci wyciagania arkusza szkla, stosuje sie rózne srodki wplywajace na zmniejsze¬ nie dzialania zimnych strumieni gazowych przez umieszczenie na przyklad palników, z jednej lub z dwóch stron glównych rur chlodniczych. Stosu¬ je sie równiez w tym celu ekran umieszczony po¬ wyzej lub z boku glównych chlodnic w celu oddzia¬ lywania na predkosc przemieszczenia mieszanin ga¬ zowych. W praktyce stwierdzono jednak, ze powyz¬ sze srodki nie pozwalaja na zapewnienie skutecz¬ nej kontroli chlodzenia, poniewaz wywieraja one niewystarczajacy wplyw na zimne strumienie ga¬ zowe.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej wymienionych wad.Cel ten zostal osiagniety w ten sposób, ze od wy¬ ciaganego arkusza szkla przemieszcza sie w kierun¬ ku scianki szybu wyciagowego mieszaniny gazowe termicznie niejednorodne wytworzone w górnej czesci szybu wyciagowego. W wyniku takiego prze¬ suniecia mieszanin gazowych w kierunku scianki szybu wyciagowego uzyskuje sie zahamowanie nie¬ okreslonego krazenia mieszanin gazowych we¬ wnatrz szybu wyciagowego, a zwlaszcza nie dopusz¬ cza sie do przejscia przez powloke gazowa otacza¬ jaca arkusz szkla zmniejszajacych mieszanin ga¬ zowych. Poza tym stwierdzono, ze takie przemiesz¬ czenie moze byc uzyskane za pomoca zimnych po¬ wierzchni. Dzieki wynalazkowi uzyskuje sie moz¬ nosc zwiekszenia szybkosci wyciagania arkusza szkla z zachowaniem wlasciwej jakosci powierzch¬ ni.Wedlug wynalazku oddalenie tych mieszanin ga¬ zowych termicznie niejednorodnych uzyskuje sie przez wytworzenie w górnej czesci szybu wyciago¬ wego strumienia gazów zimnych, który porywa te mieszaniny gazowe i prowadzi w kierunku scianki szybu wyciagowego. Okazalo sie bowiem, ze mieszaniny gazowe w sposób latwy porywane przez strumien zimnych gazów, w przypadku jezeli jest on skierowany do scianki szybu wyciagowego. 4 Porywane przez strumien zimnych gazów, mie¬ szaniny gazowe sa kierowane do obszaru, w którym nie wywieraja one juz szkodliwego dzialania na arkusz wyciaganego szkla. 5 Korzystnie jest, gdy regulacje oddalania tych mieszanin gazowych od wyciaganego arkusza szkla uzyskuje sie przez zmiane wydluzenia drogi prze¬ biegu porywania tych mieszanin gazowych, które sa prowadzone do scianki szybu wyciagowego. , 10 Przedmiotem wynalazku jest równiez urzadzenie do wykonywania powyzszego sposobu, które to urzadzenie zawiera co najmniej jeden pomocniczy uklad chlodzenia umieszczony w pewnej odleglosci od glównego elementu chlodniczego i przebiega w 15 kierunku scianki szybu wyciagowego poza po¬ wierzchnia elementu chlodniczego glównego umieszczonego na wprost arkusza wyciaganego.Korzystnie jest przynajmniej jedno pomocnicze urzadzenie chlodnicze umiescic na stale. W nie- 20 których przypadkach na przyklad w urzadzeniach produkcyjnych, w których grubosc arkusza szkla jest czesto zmieniana, moze zamiast powyzej wspomnianego stalego chlodzenia stosowac z ko¬ rzyscia pomocnicze urzadzenie chlodnicze umiesz- 25 czone w sposób umozliwiajacy zmiane kierunku, tak, aby przy róznych wartosciach chlodzenia prze¬ biegal on w kierunku odpowiedniej scianki szybu wyciagowego poza powierzchnia glównego elemen¬ tu chlodniczego znajdujacego sie na wprost arku- 30 sza wyciaganego.W przypadku koniecznosci uzysikania wiekszego oddalenia mieszanin gazowych, korzystnie jest sto¬ sowac pomocnicze urzadzenie chlodnicze, które sklada sie z co najmniej dwóch pomocniczych ele- 35 mentów chlodniczych polozonych w róznych plasz¬ czyznach oraz polaczonych ze soba tak, iz tworza powierzchnie regulowana, której tworzace sa pozio¬ me i równolegle do arkusza szkla. W innych przy¬ padkach mozna korzystnie zastosowac tylko jeden 40 element chlodniczy osadzony przegubowo wzgle¬ dem zespolu innych elementów chlodniczych two¬ rzacych pomocnicze urzadzenie chlodnicze.Wieksze oddalenie mieszanin gazowych moze byc równiez uzyskane przez stosowanie pomocniczych 45 urzadzen chlodniczych wyposazonych na brzegach w lopatki, lub tez za pomoca jednego skrzydelka osadzonego przegubowo wzgledem pomocniczego urzadzenia chlodniczego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w 50 przykladach wykonania na rysunku na którym fig. 1 przedstawia przekrój pionowy szybu wyciagowego w plaszczyznie prostopadlej do plaszczyzny wycia¬ ganego arkusza szkla, fig. 2 — przekrój pionowy wzdluz linii II — II na fig. 1, fig. 3 — przekrój 55 pionowy odmiany szybu wyciagowego w plaszczyz¬ nie prostopadlej do plaszczyzny wyciaganego ar¬ kusza szkla,, fig. 4 — przekrój pionowy odmiany szybu wyciagowego w plaszczyznie prostopadlej do plaszczyzny wyciaganego arkusza szkla, fig. 5 — e0 przekrój pionowy odmiany szybu wyciagowego w plaszczyznie prostopadlej do plaszczyzny wyciaga¬ nego arkusza szkla, fig. 6 — przekrój pionowy od¬ miany szybu wyciagowego w plaszczyznie prosto¬ padlej do plaszczyzny wyciaganego arkusza szkla, 65 fig. 7 — przekrój pionowy odmiany szybu wycia-59150 6 gowego w plaszczyznie prostopadlej do plaszczyzny arkusza szkla wyciaganego.Szyb wyciagowy 1 przedstawiony na fig. 1 i 2 jest ograniczony w dolnej czesci przez elementy 2 w ksztalcie litery L., umieszczone ponad powierzch¬ nia 3 kapieli szkla stopionego 4 zawartego w wan¬ nie wyciagowej 5. Na rysunku pokazana jest tylko scianka boczna 6 i sklepienie 7 tej wanny 5.W czesci górnej szyb wyciagowy 1 jest ograniczo¬ ny z jednej strony przez scianki nachylone 8 la¬ czace zwykle elementy 2 w ksztalcie litery L z ko¬ mora 9, i przez scianki 10, z których na fig. 2 przedstawiona jest tylko jedna, która laczy scian¬ ke boczna 6 wanny wyciagowej 5 z komora 9, a z drugiej strony — przez podluznice 11, umocowane na dolnym koncu komory 9.Wewnatrz komory 9 jest pokazana tylko pierw¬ sza para szeregu walków 12, które wyciagaja ar¬ kusz szkla 13 utworzony u podstawy wyciagowej 14 zasilanej przez warstwy powierzchniowe kapieli szkla stopionego 4.Wewnatrz szybu wyciagowego 1 sa umieszczone dwa glówne elementy chlodnicze 15 zajmujace pewna wyskosc z obu stron arkusza szkla wycia¬ ganego 13 w poblizu podstawy wyciagowej 14. Za¬ silanie plynem chlodzacym tych glównych elemen¬ tów chlodniczych 15 odbywa sie przez przewody 16 umocowane na jednym z konców, a sluzace jedno¬ czesnie do podtrzymywania z tej strony elementów chlodniczych 15. Ponad dwoma elementami chlod¬ niczymi 15 sa umieszczone dwa pomocnicze urza¬ dzenia chlodnicze 17, które moga byc nastawne.Elementy te sa przedstawione na fig. 1 i 2 w po¬ lozeniu poziomym i przebiegaja w kierunku zwyklych elementów chlodniczych 2 w ksztalcie litery L poza powierzchnia 18 elementów chlodni¬ czych 15»przeciwlegla wzgledem arkusza wyciaga¬ nego 13. Zasilanie tych dwóch urzadzen chlodni¬ czych pomocniczych 17 odbywa sie przez przewody 19 umocowane na jednym z konców, które obracaja sie o okreslony kat w lozyskach 20 umocowanych na sciankach 10.Gdy w szybie wyciagowym przedstawionym na fig. 1 i 2 i opisanym wyzej powstaja mieszaniny ga¬ zowe termicznie niejednorodne, a mianowicie gdy gorace strumienie gazowe znajdujace sie w czesci szybu wyciagowego 1 w poblizu scianek 8 zetkna sie z pradami powietrza zimnego przenikajacego przez te scianki 8, wtedy mieszaniny gazów termicznie niejednorodnych zostaja porwane w kierunku strzalek a przez zimne strumienie gazu wytworzo¬ ne przez dwa pomocnicze urzadzenia chlodnicze 17.Urzadzenia 17 sa ustawione wzgledem elemen¬ tów chlodniczych 15 w ten sposób, ze zimne stru¬ mienie gazowe porywajace te mieszaniny gazowe oddalaja sie od arkusza szkla wyciaganego i zbli¬ zaja sie do scianek szybu wyciagowego.W zwiazku z tym mieszaniny gazowe termicznie niejednorodne w miejscach, gdzie sa porywane, nie wywieraja szkodliwego dzialania na arkusz szkla i wobec tego chlodzenie arkusza wyciaganego staje sie bardziej regularne i latwiejsze do kontroli, przez co powstaje mozliwosc zwiekszenia predkosci wy¬ ciagania arkusza szkla bez powstawania falistosci.Fig. 3, 4, 5, 6, 7 przedstawiaja odmiany szybów wyciagowych. Szyby te róznia sie od szybu wycia¬ gowego wedlug fig. 1 i 2 przede wszystkim sposo¬ bem wykonania pomocniczych urzadzen chlodni¬ czych zastosowanych w celu zapewnienia wiekszego 5 oddalenia mieszanin gazowych termicznie niejedno¬ rodnych od arkusza szkla wyciaganego.Na fig. 3 pomocnicze urzadzenia chlodnicze sa utworzone przez dwie komory chlodnicze 21 stale o ksztalcie pryzmatycznym, których powierzchnie io boczne 22 sa znacznie nachylone do poziomu i które przebiegaja w kierunku elementów 2 w ksztalcie litery L poza powierzchnia 18 glównych elementów chlodniczych 15.Urzadzenia chlodnicze pomocnicze przedstawio- 15 ne na fig. 4 sa utworzone przez dwie komory chlod¬ nicze 23 stale, majace ksztalt pryzmatyczny bar¬ dziej skomplikowany w celu uzyskania wiekszego oddalenia mieszanin gazowych termicznie niejedno¬ rodnych od arkusza szkla wyciaganego. 20 W innym zastosowaniu wynalazku, gdy chodzi o zmiany grubosci arkusza szkla wyciaganego, ko¬ rzystnie jest stosowac pomocnicze urzadzenia chlodnicze podobne do przedstawionych na fig. 5, 6, i 7. 25 Na fig. 5 pomocnicze urzadzenia chlodnicze 24 po¬ siadaja elementy chlodnicze 25 zawieszone przegu¬ bowo na zawiasach 26.Na fig. 6 pomocnicze urzadzenia chlodnicze 27 po¬ siadaja lopatki 28 zawieszone przegubowo na za- 30 wiasach 29 i dzialajace jako odchylacze, które zmieniaja kierunek strumieni gazów zimnych.Na fig. 7 w dolnej czesci urzadzen chlodniczych pomocniczych 30 sa przyspawane plaskie plytki 31, a na ich koncu sa zawieszone lopatki 32 dzialajace 35 jako odchylacze ruchome na zawiasach 33. PL