Opublikowano: 16.II.1970 59129 KI. 21 a4, 35/14 MKP G05f Ato CZYTELNIA u Paientowr- filiklij Izicirplspc-ei l Wspóltwórcy wynalazku: inz. Eugeniusz Stefankiewicz, Arkadiusz Dziankowski, mgr inz. Feliks Szalanski, inz. Edward Mojzuk Wlasciciel patentu: Zaklad Urzadzen Teatralnych (Specjalistyczna Spól¬ dzielnia Pracy), Warszawa (Polska) Przeslonowy regulator napiecia Przedmiotem wynalazku jest przeslonowy re¬ gulator napiecia sluzacy do precyzyjnego ustalania napiecia przy malych mocach, w szczególnosci do regulowania napiecia w ukladach elektroakustycz¬ nych.Dotychczas do regulowania napiecia np. w to¬ rach elektroakustycznych urzadzen telewizyjnych i radiowych stosuje sie regulowane tlumiki oporowe, zaopatrzone w znaczna ilosc oporów (okolo 100) i dwa szeregi styków elektrycznych z przesuwaja¬ cymi sie po nich szczotkami.Te znane tlumiki wykazuja pewne niedogodnos¬ ci. Przesuwanie szczotek wlaczajacych poszczegól¬ ne zespoly oporów nie pozwala uzyskac calkowi¬ tej plynnosci regulacji, a przy tym odbywa sie ona skokowo. Ponadto ruchy szczotek nawet przy bardzo precyzyjnym wykonaniu tlumika, powodu¬ ja juz po krótkim okresie eksploatacji powstawa¬ nie trzasków. W uktadach elektroakustycznych, których zadaniem jest wielokrotne wzmocnienie dzwieku, trzaski te staja sie zródlem niedopusz¬ czalnych zaklócen. Ich usuwanie wymaga z kolei czestych i pracochlonnych zabiegów konserwacyj¬ nych.Wynalazek ma na celu usuniecie tych niedogod¬ nosci i skonstruowanie urzadzenia, które umozli¬ wiloby calkowicie plynna, bezstykowa regulacje napiecia. Dalszym celem wynalazku jest dogodne uzyskanie dowolnej charakterystyki regulacji, np. liniowej, logarytmicznej lub wykladniczej. 2 Wedlug wynalazku cel ten osiaga sie przez za¬ stosowanie ukladu zlozonego z czterech oporów rzeczywistych lub urojonych polaczonych w uklad mostkowy. Równolegle do jednego z oporów lub 5 miedzy odpowiednio dobranymi punktami dwóch przeciwleglych oporów jest wlaczony fotoopornik oswietlany strumieniem swiatla z dowolnego zród¬ la. Na drodze strumienia swiatla jest umieszczona ruchoma przeslona. Do dwóch przeciwleglych iq punktów mostka jest przylozone napiecie podle¬ gajace regulacji, z pozostalych dwóch pobiera sie napiecie regulowane.Gdy fotoopornik nie jest oswietlony, jego opor¬ nosc jest bardzo duza, zas mostek pozostaje w 15 równowadze i napiecie regulowane jest równe ze¬ ru. W miare odsuwania przeslony fotoopornik zo¬ staje oswietlony, jego opornosc maleje w funkcji natezenia strumienia swietlnego, a w konsekwencji napiecie regulowane rosnie do okreslonej wartosci 20 maksymalnej. Osiaga sie przy tym nieoczekiwany skutek mozliwosci regulowania napiecia od zera, co dotychczas w znanych ukladach zawierajacych fotoopory bylo nieosiagalne. 25 Przedmiot wynalazku jest dokladniej opisany na przykladzie wykonania regulatora uwidocznionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat przeslonowego regulatora napiecia, fig. 2 — prze¬ slone szczelinowa dla uzyskania wykladniczej cha- 90 rakterystyki zmian napiecia, a fig. 3 — przeslone 591293 szczelinowa dla uzyskania logarytmicznej charak¬ terystyki zmian napiecia.Jak to uwidoczniono na rysunku, cztery oporniki 1, 2, 3, 4 sa polaczone w mostek. Równolegle do opornika 4 jest wlaczony fotoopór 5. Ponadto re- 5 gulator jest zaopatrzony w zródlo swiatla 6 skie¬ rowane na fotoopór 5. Miedzy zródlem swiatla i fotooporem jest umieszczona ruchoma i latwo wy¬ mienna przeslona 7. W punktach 8, 9 mostka jest przylozone podlegajace regulacji napiecie Uwej, io zas w punktach 10, 11 pobiera sie napiecie regu¬ lowane Ureg.Na *fig. 2 i fig. 3 przedstawiono dwie odmiany szczelinowej przeslony 7. Szczelina, która miedzy poczatkowym punktem 12 i koncowa krawedzia 13 15 posiada rozchylajace sie krawedzie 14, zapewnia uzyskanie wykladniczej charakterystyki zmian na¬ piecia w funkcji przesuwu raczki regulatora. Od¬ powiednio szczelina ograniczona krawedziami 15 daje charakterystyke logarytmiczna. 20 4 PL