Opublikowano:' 1.IY.1970 59109 KI. 30 a, 4/04 MKP A61b ik UKD c:.vtel:.; Twórca wynalazku: prof. dr Leszek Filipczynski Wlasciciel patentu: Polska Akademia Nauk (Instytut Podstawowych Pro¬ blemów Techniki), Warszawa (Polska) Urzadzenie (do uwidaczniania wewnetrznych struktur oka za pomoca ultradzwieków Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do uwidaczniania wewnetrznych struktur oka za po¬ moca ultradzwieków. Urzadzenie to umozliwia uzyskanie obrazu wewnetrznych struktur oka.W dotychczas znanych ukladach stosowanych do uwidaczniania wewnetrznych struktur oka impulsy ultradzwiekowe wytwarza glowica ultra¬ dzwiekowa, która wykonuje ruch obrotowy wzglednie prostoliniowy przed okiem badanego pacjenta. Dzieki temu impulsy ultradzwiekowe wprowadzone zostaja do óka z róznych kierun¬ ków, wskutek czego fale ultradzwiekowe padaja na rózne wewnetrzne struktury oka. Odbijajac sie od tych struktur daja echa, które nastepnie zo¬ staja odpowiednio przetworzone i przeksztalcone.Odpowiadajace tym echom impulsy elektryczne zostaja wykorzystane do modulacji jasnosci lampy oscyloskopowej dajac przy odpowiednim zsynchro-' nizowaniu ruchu podstawy czasu z ruchem wiazki ultradzwiekowej obraz wewnetrznych struktur oka na ekranie tej lampy.Uklady powyzsze wykazuja jednak zasadnicza niedogodnosc. Ze wzgledu na bezwladnosc ukla¬ dów mechanicznych ruch glowicy ultradzwieko¬ wej jest powolny, co przedluza czas badania oka do kilkunastu sekund. Wskutek tego badanie jest dla pacjenta nuzace a ponadto wymaga stosowa¬ nia procesu fotograficznego jako ukladu pamie¬ ciowego, magazynujacego uzyskiwane podczas ba- 10 15 20 dania informacje na kliszy fotograficznej. Prze¬ dluza to dodatkowo czas badania pacjenta o czas wywolania kliszy.Badania nalezy wówczas przeprowadzac kilka¬ krotnie, az. zostana odpowiednio dobrane wszyst¬ kie parametry badania, takie jak szerokosc im¬ pulsu, czulosc, zasiegowa regulacja wzmocnie¬ nia itp.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych niedogodnosci i skrócenie czasu badania pacjenta.Istota urzadzenia wedlug wynalazku jest to, ze ma nieruchoma glowice ultradzwiekowa i wiru¬ jacy reflektor osadzony na osi lezacej w plasz¬ czyznie prostopadlej do kierunku promieniowania ultradzwiekowego, oraz dwa nieruchorne reflek¬ tory ustawione tak wzgledem wirujacego reflekto¬ ra, ze wiazka ultradzwiekowa odbita od wiru¬ jacego reflektora pada na jedno lub drugie oko pacjenta. Wirujacy reflektor umieszczony jest wewnatrz cylindrycznej rurki wypelnionej ciecza i sprzegnietej z wirujacym reflektorem. Urza¬ dzenie ponadto zawiera przetwornik ultradzwie¬ kowy impulsów odbitych od wirujacego reflek¬ tora. Zaciski przetwornika dolaczone sa do ukla¬ dów synchronizacji ruchu podstawy czasu w lam¬ pie oscyloskopowej lub kineskopowej. Na osi wi¬ rujacego reflektora osadzony jest elektryczny lub fotoelektryczny generator napiecia doprowadza¬ nego do plytek odchylajacych lampy oscylosko¬ powej lub kineskopowej. 59109'"*»*: • 59109 3 Wirujacy reflektor w urzadzeniu wedlug wy¬ nalazku powoduje ruch wiazki ultradzwiekowej analizujacej badane oczy. Dzieki temu wiazka ultradzwiekowa bardzo szybko przeszukuje jedno i drugie oko i w ten sposób ultradzwiekowy obraz struktury oka powstaje w ciagu ulamka .sekundy, skracajac w sposób zasadniczy czas badania pa¬ cjenta. Ponadto mozna natychmiast dobrac opty¬ malne parametry badania jednoczesnie obserwu¬ jac w czasie regulacji tych parametrów powsta¬ jacy obraz na ekranie oscyloskopowym., Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia, a fig. 2 — przy¬ klad wykonania ukladu synchronizacyjnego.Glowica ultradzwiekowa 1 zanurzona w naczy¬ niu wypelnionym ciecza 12 wytwarza impulsy ultradzwiejkowe, które sie rozchodza wzdluz dro¬ gi 2 padajac na reflektor 3. Reflektor ten wiruje wokól osi 5 odbijajac impulsy w kierunku nie¬ ruchomego reflektora 11.Impulsy z nieruchomego reflektora 11 po odbi¬ ciu padaja do wnetrza oka 9 badajac jego struk¬ ture. Podobne impulsy ultradzwiekowe odbite od wirujacego reflektora 3 padaja na nieruchomy reflektor 4, a nastepnie do drugiego oka 6.W ten sposób, podczas obrotu reflektora 3, im¬ pulsy ultradzwiekowe analizuja oko 9 i oko 6.Moze sie wydarzyc, ze obrotowy ruch reflek¬ tora 3 powoduje przy zbyt duzej predkosci obro¬ towej zawirowanie wody i osadzenie sie na po¬ wierzchni reflektora pecherzy powietrza, przez które nie moze przeniknac fala ultradzwiekowa.Aby -nie dopuscic do takiej' sytuacji, wirujacy reflektor 3 osadzony jest w obudowie 10 wyko¬ nanej w postaci rurki.Obudowa ta wypelniona jest ciecza i wiruje razem z reflektorem.Ruch wiazki ultradzwiekowej analizujacej oko 9 i drugie oko 6 znajduje swoje odzwierciedlenie w ruchu podstawy czasu na ekranie lampy oscy¬ loskopowej 7. Uzyskuje sie to przez zastosowa¬ nie ukladów elektronicznych zsynchronizowanych z ruchem Wirujacego reflektora 3. Przykladowo, synchronizacje taka otrzymuje sie za posred- 10 15 20 25 35 40 45 nictwem przetwornika ultradzwiekowego 13, na który pada wiazka ultradzwiejkowa podczas od¬ powiedniego polozenia wirujacego reflektora 3.Impuls talki uzyskuje sie równiez przez zasto¬ sowanie elektrycznego lub fotoelektrycznego ge¬ neratora & osadzonego na osi 5, na której osadzony jest równiez wirujacy reflektor 3. Generator 8 wytwarza napiecie, które po wzmocnieniu lub równiez po przeksztalceniu zostaje doprowadzone do plytek odchylajacych lampy oscyloskopowej 7 lub do cewek odchylajacych lampy kineskopo¬ wej. PL