Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.XI.1969 58916 KI. 40 h\ 7/01 MKP F 02 d UKD ¦ /to Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Wladyslaw Maziarczyk, mgr inz. Ja¬ cek Kaflinski Wlasciciel patentu: Zaklady Przemyslu Metalowego H. Cegielski Przed¬ siebiorstwo Panstwowe, Poznan (Polska) Automatyczny uklad sterujacy zwlaszcza do silników spalinowych duzej mocy i Przedmiotem wynalazku jest automatyczny uklad sterujacy zwlaszcza do silników spalino¬ wych duzej mocy pozwalajacy na unikniecie pra¬ cy silnika w okreslonym zakresie obrotów, sto¬ sowany w celu uniemozliwienia pracy silnika w 5 zakresie obrotów krytycznych.W znanych rozwiazaniach zapobiegano pracy silników w okreslonym zakresie obrotów, na przy¬ klad w zakresie obrotów krytycznych, poprzez mozliwie szybkie przesterowanie regulatora na 10 obroty znajdujace sie poza zakresem obrotów kry¬ tycznych. Przesterowanie odbywalo sie recznie za pomoca dzwigni. O koniecznosci szybkiego przesterowania oraz nie pozostawienia pracuja¬ cego silnika w zakresie obrotów krytycznych syg- 15 nalizowala obslugujacemu tabliczka ostrzegawcza.Ttfie dawalo to gwarancji unikniecia pracy sil¬ nika w tym zakresie oraz uzaleznialo prawidlo¬ wosc jego pracy od sumiennosci obslugujacego.Znane sa równiez uklady automatycznego ste- 20 rowania, majace na celu wyeliminowanie pracy silnika w zakresie obrotów krytycznych, które stanowia jednak integralna czesc ukladów zdal¬ nego sterowania silnika i nie sa zwiazane bez¬ posrednio z silnikiem. Wadami tych rozwiazan 25 jest koniecznosc stosowania bardziej skompliko¬ wanych ukladów logicznych oraz niemoznosc sto¬ sowania ich w silnikach sterowanych bezposred¬ nio w sposób tradycyjny. Równiez powazna wada przy stosowaniu wspomnianych tu ukladów jest koniecznosc uzaleznienia konstrukcji ukladu zdal¬ nego sterowania od faktu wystepowania lub nie wystepowania obszaru obrotów krytycznych.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej wymienionych wad wystepujacych w znanych do¬ tychczas rozwiazaniach technicznych. Zadanie to zostalo rozwiazane w ten sposób, ze uklad zawie¬ ra dowolny organ wykonawczy, który jest po¬ laczony z organem sterujacym najkorzystniej zna¬ na krzywka i zaworem pneumatycznym, z tym, ze organ sterujacy jest sprzezony z dowolnym elementem organu nastawiajacego regulator obro¬ tów, który to organ posiada element podatny, najkorzystniej znane cieglo teleskopowe ze spre¬ zyna, umieszczona miedzy czesciami przenosza¬ cymi.Zaletami tego ukladu jest jego prostota, mo¬ zliwosc stosowania w silnikach sterowanych bez¬ posrednio i zdalnie oraz brak potrzeby uzaleznia¬ nia konstrukcji ewentualnego zdalnego sterowa¬ nia od faktu wystepowania obrotów krytycznych.Oprócz tego stosowanie ukladu wedlug wynalaz¬ ku ulatwia obsluge i uniezaleznia od obsluguja¬ cego unikniecie pracy silnika w zakresie niepoza¬ danych obrotów.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy - kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu, fig. 2 — odmiane ukladu, fig. 3 — uzyteczny przyklad wy¬ konania ukladu, a fig. 4 — przelozenie miedzy 5891658916 3 dzwignia reczna a dzwignia regulatora, realizo¬ wane przez uklad z fig. 1 lub z fig. 2.W sklad ukladu wchodzi dowolny organ 1 wpro¬ wadzajacy nastawe obrotów, na przyklad uklad ciegiel i dzwigni, organ sterujacy 2, na przyklad krzywka 9 i zawór pneumatyczny 10, organ wy¬ konawczy 3, na przyklad silownik pneumatyczny 11 oraz regulator obrotów 4. Organ 1 wprowadza¬ jacy nastawe obrotów sklada sie z czesci prze¬ noszacej la, podatnego elementu przeniesienia Ib oraz czesci przenoszacej lc, przy czym polozenia zajmowane przez elementy czesci la sa funkcja polozen, na przyklad recznej dzwigni 6 nastawy obrotów, natomiast polozenia przyjmowane przez elementy czesci przenoszacej lc sa funkcja polo¬ zen recznej dzwigni q tylko w tym zakresie jej ustawienia, który odpowiada obrotom poza za¬ kresem obrotów niepozadanych, Gdy dzwignia reczna zajmie polozenia odpo¬ wiadajace zakresowi obrotów niepozadanych, po¬ lozenia czesci przenoszacej ljc, staja sie funkcja polozen organu wykonawczego 3, który ustawia je w polozeniach odpowiadajacych obrotom le¬ zacym poza zakresem niepozadanym.Odmiana ukladu (fig. 2) rózni sie od ukladu z fig. 1 jedynie tym, ze w miejsce regulatora obrotów 41 wprowadzono nastawnik obrotów 5, na przyklad opornik w przypadku silników elek¬ trycznych. Uklad taki moze pracowac z silnika¬ mi, których predkosc obrotowa przy danym po¬ lozeniu nastawnika 5* nie zalezy od obciazenia.Dzialanie ukladu jest wyjasnione na podstawie uzytecznego przykladu wykonania przedstawione¬ go na fig. 3.Przestawiajac reczna dzwignie 6 w kierunku max. powoduje sie za posrednictwem ukladu dzwigni i ciegiel t przesuniecie dzwigni 8 regu¬ latora 4 równiez w kierunku max. Na jednej z dzwigni tego ukladu zamontowana jest krzyw¬ ka 9 wspólpracujaca z zaworem pneumatycznym 10. W chwili dojscia dzwigni 6 do dolnej granicy obrotów niepozadanych, na przyklad obrotów kry¬ tycznych, krzywka 9j zaczyna oddzialywac na za¬ wór pneumatyczny 10. Zawór pneumatyczny 10 przekazuje sygnal do silownika 11, który swoim tloczyskiem gwaltownie podnosi dzwignie 8 poza zakres odpowiadajacy obrotom niepozadanym. Jest to mozliwe ze wzgledu na to, ze cieglo 12 posia¬ da konstrukcje teleskopowa zawierajaca sprezyne.Gwaltowne przestawienie dzwigni 8 powoduje rozciagniecie ciegla teleskopowego 12, poniewaz reczna dzwignia 6 jest przestawiana z mniejsza predkoscia lub w ogóle zatrzymana przez obslu- 4 gujacego lub przez uklad zdalnego sterowania* Dalszy ruch recznej dzwigni 6 w kierunku max. nie powoduje zmiany polozenia dzwigni 8, a je¬ dynie zmniejsza napiecie sprezyny ciegla telesko¬ powego 1J2, az do momentu gdy dlugosc ciegla powróci do swej pierwotnej wartosci. Od tego momentu dalszy ruch dzwigni 6 jest przenoszony przez uklad ciegiel i dzwigni 7 na dzwignie 8, a tloczysko silownika 11 pozostaje w swym gór¬ nym polozeniu.Chcac zmniejszyc obroty przesuwa sie dzwig¬ nie Gj w kierunku przeciwnym niz poprzednio.Ruch dzwigni 6| przenoszony jest przez uklad dzwigni i ciegiel 7 na dzwignie 8, az do chwili gdy oprze sie ona o znajdujace sie w swym gór¬ nym polozeniu tloczysko silownika 11. Dalszy ruch dzwigni C) powoduje rozciaganie ciegla telesko¬ powego 12, nie zmieniajac jednak polozenia dzwig¬ ni 8. Dopiero gdy dzwignia 6 ustawi krzywke 9 w polozeniu odpowiadajacym dolnej granicy za¬ kresu niepozadanych obrotów to wówczas zawór pneumatyczny 10 przerwie sygnal podawany do¬ tychczas do silownika 11, w wyniku czego tloczy¬ sko silownika 1,1 przyjmie dolne polozenie.Wówczas cieglo teleskopowe 12 pod wplywem swej sprezyny przyjmuje swa pierwotna dlugosc i sciaga dzwignie 8 w dolne polozenie graniczne, pomiedzy normalnymi, a nie pozadanymi obro¬ tami silnika. Dalszy ruch dzwigni 6 w kierunku polozenia „0" jest przenoszony ponownie przez uklad dzwigni i ciegiel 7 na dzwignie 8. PL