PL58705B1 - - Google Patents

Description

.IV.1961 Wielka Brytania Opublikowano: 10.XII.1969 58705 KI. 57 d, 1/02 UKD Wlasciciel patentu: The Monotype Corporation Limited, Londyn (Wielka Brytania) Maszyna do odlewania i skladania czcionek drukarskich metoda fotograficzna Przedmiotem wynalazku jest typograficzna ma¬ szyna do odlewania i skladania czcionek liter me¬ toda fotograficzna, zawierajaca ruchomy element z wystepem oporowym podtrzymujacy matryce, który sluzy do doprowadzania matryc do wyzna¬ czonej pozycji, mechanizm wybierajacy matryce okreslajacy szereg wybranych pozycji elementu podtrzymujacego w stosunku do wyznaczonej po¬ zycji, który to mechanizm wybierajacy matryce ma wystep oporowy, mechanizm ustawiajacy, umieszczony pomiedzy wymienionymi wystepami oporowymi w celu ustalania pozycji jednego wy¬ stepu w stosunku do drugiego, oraz mechanizm do nastawiania mechanizmu ustawiajacego w ce¬ lu zmiany stosunku polozeniowego jednego wyste¬ pu oporowego wzgledem drugiego, a zarazem do wyznaczania jednej wybranej z szeregu pozycji elementu podtrzymujacego, dzieki czemu matryca wybrana przez mechanizm wybierajacy matryce i przez wspomniany mechanizm nastawiajacy jest doprowadzana do wyznaczonej pozycji.W znanych maszynach do odlewania i skladania stosuje sie urzadzenie do umieszczania przezna¬ czonej do przetopienia czcionki ponad forma od¬ lewnicza. Czcionka ta wybierana jest przez unie¬ sienie odpowiednich kolków sluzacych do ograni¬ czenia ruchu skrzynki matrycowej nad forma.Jedna scianka formy daje sie poruszac w celu zmiany szerokosci korpusu odlanej czcionki dla zapewnienia wymaganego odstepu wzdluz linii dru¬ ku, odpowiadajacemu tej czcionce. Wielkosc prze¬ suniecia ruchomej scianki formy wyznaczona jest przez wielkosc uniesienia kolka.W maszynach wedlug wczesniejszych konstruk- 5 cji wystepuje tylko jeden kolek, co moze miec znaczenie przy wyborze dowolnego szeregu ma¬ tryc w skrzynce matrycowej i w wyniku tego kazdy szereg czcionek w skrzyni matrycowej moze •miec tylko jeden wymiar szerokosci formy odlew- 10 niczej.W znanych maszynach do skladania metoda fo¬ tograficzna skrzynia matrycowa jest przemieszcza¬ na w ten sposób, ze szereg czcionek matrycy do¬ prowadzony do polozenia pokrywajacego sie z to- 15 rem optycznym w maszynach skladajacych meto¬ da fotograficzna, jest wyznaczany przez odleglosc, o która jest uniesiony kolek oporowy. Odleglosc pomiedzy kolejnymi obrazami wzdluz linii druku jest wyznaczona przez odleglosc, o która zostaje 20 uniesiony kolek oporowy.Wymienionych wad jest pozbawiona maszyna wedlug wynalazku, która ma urzadzenie regula¬ cyjne, dzieki czemu kazdy rzad czcionek w skrzy¬ ni matrycowej moze byc umieszczony nad forma 25 przez uniesienie jednego z dwóch kolków wedlug wyboru. W ten sposób mozna stosowac do dowol¬ nego szeregu czcionek matrycy dwie rózne szero¬ kosci form odlewniczych. Pozwala to na wieksza dowolnosc i operatywnosc przy skladaniu czcionek. 30 w opisanym dalej przykladzie to urzadzenie re- 5870558705 gulacyjne ma forme dwóch gniazd oraz mecha¬ nizm sluzacy do przemieszczania glowicy preta miedzy tymi gniazdami.Maszyna wedlug wynalazku zezwala, dzieki urzadzeniu regulacyjnemu na dwa ruchy o róz¬ nych odstepach wzdluz linii filmu dla kazdego szeregu czcionek w skrzyni matrycowej.Wynalazek dotyczy równiez aparatu skladaja¬ cego metoda fotograficzna, w którym obrazy czcio¬ nek wzorcowych, ulozone w szeregi w skrzyni ma¬ trycowej, sa kolejno fotografowane w celu utwo¬ rzenia wierszy druku.Mechanizm do nastawiania mechanizmu usta¬ wiajacego sklada sie z drazka ciagnacego, umoco¬ wanego obrotowo do ramy przesuwnej, stanowia¬ cej czesc elementu podtrzymujacego matryce oraz z kolejnych gniazd dla glowicy drazka, znajduja¬ cych sie w lapkach stanowiacych czesc mecha¬ nizmu ustawiajacego tak, ze pozycja, w której ra¬ ma jest ustawiana przez lapki w celu wyboru gniazd, moze byc nastawiana ruchem obrotowym drazka.Matryce moga stanowic formy do odlewu Gzcio- nek z metalu, takie, jakie sa uzywane w typogra¬ ficznych maszynach odlewniczych albo moga sta¬ nowic litery przezroczyste do projekcji optycznej na fotoczula powierzchnie.Element podtrzymujacy zawiera skrzynie, w któ¬ rej uszeregowane sa matryce, oraz rame, w której umocowana jest skrzynia matrycowa.Przyklad wykonania wynalazku jest uwidocz¬ niony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia czesc mechanizmu wybierajacego matryce typo¬ graficznej maszyny odlewniczej w widoku z góry, fig. 2 — mechanizm wybierajacy maszyny wedlug wynalazku w widoku z góry, przy czym dla przej¬ rzystosci rysunku niektóre czesci zostaly pomi¬ niete, fig. 3 — mechanizm uwidoczniony na fig. 2 w widoku z przodu, przy czym niektóre czesci zo¬ staly równiez ominiete dla przejrzystosci rysunku, fig. 4 — schemat ukladu przewodów powietrznych i ukladu regulacyjnego polaczonego ze wspomnia¬ nym mechanizmem a fig. 5 — czesc aparatury uwidocznionej na fig. 4, w powiekszeniu w prze¬ kroju, a fig. 6 przedstawia schemat dzialania czes¬ ci mechanizmu, w którym zastosowano wynala¬ zek.Mechanizm wedlug wynalazku wybierajacy ma¬ tryce, sklada sie z dwóch zespolów urzadzen, któ¬ re dzialaja wspólnie w celu ustawienia wybranej matrycy w ruchomej skrzyni matrycowej nad nie¬ ruchoma forma odlewnicza. Jeden zespól urzadzen dziala na skrzynie matrycowa a drugi — na prze¬ suwna rame, w której osadzona jest skrzynia ma¬ trycowa. Te dwa zespoly urzadzen pracuja na li¬ niach wzajemnie sie przecinajacych i kazde urza¬ dzenie wyznacza pozycje skrzyni matrycowej w okreslonym kierunku.Czesci mechanizmu przedstawionego na fig. 1 stanowia mechanizm wybierajacy matryce w po¬ staci glównego mechanizmu ustawiajacego, skla¬ dajacego sie z pary dzwigni 1 i 2, poruszaiacvch sie przeciwbieznie wzgledem siebie, podtrzymuja- 25 cych na zewnetrznych swych koncach szczeki 3 i 4 przesuwajace sie na drazku 37 i wspóldziala¬ jace z jednym albo drugim z szeregów oddzielnie uruchamianych kolków 5/1, .. . 5/15, które tworza 5 pierwsze urzadzenie sprawdzajace, drugie urza¬ dzenie sprawdzajace w formie oporowego wyste¬ pu 6, poruszanego szczekami 3 i 4 przesuwajacy¬ mi sie na drazku 28 do pozycji wskazanej przez pierwszy z szeregu czynny kolek oraz drugi me- io chanizm ustawiajacy, skladajacy sie z pary dzwig¬ ni 7 i 8 poruszajacych sie przeciwbieznie wzgle¬ dem siebie i podtrzymujacych na swoich koncach szczeki 9 i 10, które sa doprowadzone do drugiego oporowego wystepu 6 i dzialajace na glowice draz- 15 ka 41 polaczonego z rama 29, w która wmontowa¬ na jest matrycowa skrzynia 30 w celu doprowa¬ dzenia jej do pozycji wyznaczonej przez czynny kolek pierwszego urzadzenia sprawdzajacego.Tylne konce dzwigni 1 i 2 sa polaczone ze soba 20 lacznikiem 12, podczas gdy dzwignia 1 jest sprze¬ zona obrotowo z nieruchomym kolkiem 13, poprzez lacznik 14, zas dzwignia 2 jest podobnie polaczona poprzez lacznik 15 z wahliwa dzwignia 16, obrotowo osadzona na nieruchomym kolku 17, i otrzymujaca naped od krzywki poprzez dzwignie 18, polaczona ze sprezynowym mechanizmem 19.Dzwignia 2 pierwszego mechanizmu ustawiaja¬ cego jest polaczona z jednym koncem sprezyny 30 wyrównawczej 24 za pomoca dzwigni przegubowej 25 i lacznika 26, natomiast drugi koniec sprezyny 24 jest sprzezony z dzwignia la drugiego zespolu urzadzen ustawiajacych za pomoca dzwigni 27.Równiez dzwignie 7 i 8 drugiego mechanizmu usta- 35 wiajacego sa polaczone na swych tylnych koncach poprzez lacznik 20, podczas gdy dzwignia 7 jest polaczona lacznikiem 21 z dzwignia 16 zas dzwig¬ nia 8 jest polaczona z nieruchomym kolkiem 22 lacznikiem 23. 40 Powyzej opisany mechanizm reguluje ruchy skrzyni matrycowej 30 i jego ramy 29 w jednym kierunku, a podobny drugi mechanizm — dupli¬ kat do regulacji ruchów skrzyni matrycowej — w innym kierunku w tej ramie, jak zaznaczono 45 na fig. 1.Informacja okreslajaca czcionke do odlewu, jest zapisana w formie perforacji na tasmie papiero¬ wej. Podczas pracy maszyny sygnaly w postaci impulsów cisnienia powietrza sa uzyskane z dziur- 50 kowanej tasmy powodujac podniesienie jednego z kolków 5/1 .. . 5/15 (lacznie z jednym z kolków 5a), który to kolek odpowiada wybranej matrycy.Gdy jeden z kolków 5/1 ... 5/15 jest w pozycji podniesionej, dzwignia 16 zostaje obrócona przez 55 dzwignie 18 w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówki zegara dokola kolka 17 tak, ze dzwig¬ nia 2 obraca sie wraz z lacznikiem 12, a szczeka 4 opiera sie o podniesiony kolek 5. 60 Dzwignia 7 obraca sie teraz w polaczeniu ze szczeka 4 tak, ze lacznik 12 powoduje ruch dzwig¬ ni 1 polaczonej z kolkiem 13 poprzez lacznik 14 dopóki szczeka 3 nie zetknie sie ze szczeka 4.Dzwignie 1 i 2 sa napiete sprezyna w celu utrzy- 65 mania szczeki 4 w kontakcie z jednym z podnie-58705 sionych kolków 5/1 .. . 5/15. Szczeki 3 i 4 powo¬ duja przez swój ruch przesuniecie oporowego wy¬ stepu 6 do pozycji wyznaczonej przez jeden z pod¬ niesionych kolków 5/1 . . . 5/15.Wystep 6 jest teraz utrzymywany w tej pozycji z pomoca kolka blokujacego (nie uwidocznionego na rysunku), który zostaje wcisniety w sprzeglo mechanizmu zebatego (nie uwidocznionego na ry¬ sunku), na którym wystep 6 jest zamontowany.Dzwignia 16 jest obecnie obracana przez dzwignie 18, w kierunku ruchu wskazówki zegara wokól kolka 17 tak, ze dzwignia 7 obraca sie wraz z lacz¬ nikiem 20, a szczeka 9 opiera sie o wystep 6, prze¬ noszac nim glowice drazka 41.Oparcie szczeki 9 o wystep zapobiega dalszemu obrotowi dzwigni 7 wskutek polaczenia z laczni¬ kiem 20; dzwignia popychana jeszcze przez ruch dzwigni 10, obraca sie poprzez jej polaczenie ze szczeka 9. Lacznik 20 powoduje ruch dzwigni 8 polaczonej z kolkiem 22 poprzez lacznik 23 az jego szczeka 10 oprze sie o szczeke 9 tak, ze glowica drazka 41 zostaje ustawiona przez szczeki 9 i 10 w polozenie, które zostaje ustalone w stosunku do pozycji wystepu 0, która to pozycja jest wyzna¬ czona przez jeden z podniesionych kolków 5/1 .. . 5/15.Podobne do siebie mechanizmy sprawdzajacy i ustawiajacy, sluza do nadania ruchów matryco¬ wej skrzyni 30 w kierunku, który jest prostopadly do opisanego uprzednio. Mechanizmy te zawieraja ustawiajace dzwignie la, 2a, poruszajace sie prze¬ ciwbieznie wzgledem siebie i podtrzymujace szcze¬ ki 3a, 4a, które wspóldzialaja z jednym albo dru¬ gim szeregiem kolków 5a, — drugi oporowy wys¬ tep 6a, z którym wspólpracuja wspomniane szcze¬ ki ustawiajace dzwignie 7a, 8a podtrzymujace szczeki 9a, lOa, pomiedzy którymi umieszczona jest glowica na drazku lla, wodzik 31 z rowkiem po¬ przecznym 32, do którego wchodzi wystep albo ko¬ lek znajdujacy sie na kadlubie skrzyni matryco¬ wej. To sprzezenie kolka i wystepu pozwala skrzy¬ ni matrycowej poruszac sie wraz z jej rama pod¬ trzymujaca, jak równiez pozwala skrzyni matry¬ cowej poruszac sie w stosunku do tej ramy.Dzwignia la jest polaczona lacznikiem 14a z nie¬ ruchomym kolkiem 13a, a dzwignia 2a jest pola¬ czona lacznikiem 15a z dzwignia 16a, która obraca sie na tym samym kolku 17 co dzwignia 16. Dzwig¬ nia 7a jest polaczona lacznikiem 21a z dzwignia 16a, podczas gdy dzwignia 8a jest polaczona lacz¬ nikiem 23a z nieruchomym kolkiem 22a.Ponadto, za pomoca lacznika 12a sprzezone sa dzwignie la i 2a na swych tylnych koncach lacz¬ nikiem 12a, podczas gdy dzwignie 7a i 8a sa po¬ dobnie polaczone lacznikiem 20a.Dzwignia la jest polaczona z dzwignia 27, z któ¬ ra polaczona jest wyrównawcza sprezyna 24.Drugi mechanizm ustawiajacy matryce dziala w podobny sposób jak pierwszy mechanizm wy¬ bierajacy opisany poprzednio.Pierwszy i drugi mechanizm ustawiajacy ma¬ tryce, ustawiaja skrzynie matrycowa z wybrana matryca przedstawiajaca podlegajaca odlewowi li- 10 15 20 25 35 40 45 50 55 65 tere, nad forma 36, przedstawiona "ha fig. 6. Osta¬ teczne dokladne ustawienie wybranej matrycy w stosunku do formy zostaje wykonane przez stoz¬ kowy kolek, który w momencie gdy wybrana ma¬ tryca jest ustawiona nad forma, wchodzi do stoz¬ kowego wglebienia na tyle matrycy tak, ze matry¬ ca zostaje zacisnieta w wyznaczonej pozycji w sto¬ sunku do formy podczas nastepujacej potem ope¬ racji odlewniczej. Pary szczejk 9—10 i 9a—lOa umozliwiaja niewielki wystarczajacy przesuw skrzyni matrycowej, w koncowej operacji doklad¬ nego ustawienia.Zmodyfikowane szczeki i drazek uwidocznione na fig. 2 i 3 odpowiadaja szczekom 9 i 10 i draz¬ kowi 41 z fig. 1, a uklad wynalazku jest uwidocz¬ niony schematycznie na fig. 6.Rama 29, w której osadzona jest skrzynia ma¬ trycowa, jest polaczona z drazkiem 41 za pomoca czopa 42, który przechodzi przez wystep 43 ramy i strzemie 44, stanowiace koniec drazka. To pola¬ czenie pozwala drazkowi wykonywac ruchy w plaszczyznie pionowej tak, ze drugi koniec draz¬ ka, majacy glowice 45 moze sie poruszac w góre i w dól. Jeden koniec drazka 41 jest gwintowany i wkrecony do otworu gwintowanego w strzemieniu 44, Przeciwnakretka 40 zamocowuje drazek z uch¬ wytem. Przez wkrecanie drazka do strzemienia albo wykrecanie, rama 29 w stosunku do glowicy 45, moze byc ustawiana nastawnie. Czesc 45a glo¬ wicy 45 odwrócona od osi 42 ma ksztalt pólkolisty, natomiast czesc 45b zwrócona do osi 42 jest plas¬ ka.Ramiona 7 i 8 podtrzymuja szczeki 46 i 47, któ¬ re maja miejsca do oparcia i osadzania glowicy 45 drazka, przy czym szczeka 47 ma rowek 47a, przez który przechodzi drazek 41.Prawa szczeka 47 ma górne plaskie oparcie 48 i dolne plaskie oparcie 49, przy czym górne opar¬ cie 48 jest blizej lewej szczeki 46 niz dolne opar¬ cie 49 przy wybranej odleglosci. Lewa szczeka ma górne czesciowo kuliste oparcie 51, polozone blizej prawej szczeki^ 47 niz górne oparcie 51, przy tej samej odleglosci jak uprzednio wspomniana w sto¬ sunku do oparc 48 i 49. Jezeli szczeki sie stykaja, glowica 45 dostaje sie albo miedzy górne oparcia 48 i 51 albo miedzy dolne oparcia 49 i 52.Wlasciwe nastawienie oparc i ustalona odleg¬ losc sa takie, ze dla-danej pozycji jednej ze szczek 46, 47, kiedy glowica przechodzi w pozycje miedzy górnymi oparciami 48 i 51, rama 29 jest ustawio¬ na (w tym przykladzie) na odleglosc 5,08 mm na lewo od tej plyty, w której jest ustawiona, gdy glowica przechodzi w pozycje miedzy dolnymi oparciami 49 i 52.Pionowe ustawienie drazka 41 jest nastawiane trzpieniem 53 tloka, dzialajacego w pneumatycz¬ nym cylindrze 54, do którego doprowadza sie spre¬ zone powietrze przewodem 55. Gdy powietrze zo¬ staje doprowadzone do cylindra, trzpien 53 pod^ nosi sie tak, ze jego górny koniec styka sie z dol¬ na strona drazka 41 i popycha go w góre. Drazek porusza sie wokolo osi czopa 42 tak, ze jego glo¬ wica 51 podnosi sie az do oparcia sie o dolna stro-7 ne górnej oddzielajacej plyty 56, bezposrednio nad górnymi oparciami szczek 46 i 47.Glowica 45 (jezeli jest w podniesionej pozycji) zostaje ustawiona pomiedzy górna para oparc 48, 51, gdy szczeki sie stykaja. Podobnie, górna plasz¬ czyzna oddzielajacej plyty 57 znajdujacej sie bez¬ posrednio pod dolnymi powierzchniami szczek i przebiegajacej wzdluz ich toru posuwu, stanowi podpore dla glowicy 45 podczas obnizania trzpie¬ nia tak, ze gdy glowica jest w tej pozycji, zostaje ona scisnieta miedzy dolna para oparc 49, 52, gdy szczeki sa zwarte. Dolna plyta oddzielajaca ma czesc wycieta w celu umozliwienia trzpieniowi 53 wysuniecia poprzez otwór w plycie 57. Górna ply¬ ta oddzielajaca jest przesuwna i jest przystosowa¬ na do wysuwania ze swej pozycji, umozliwiajac przez to wygiecie innych czesci mechanizmu.Szczeki 46 i 47 zaopatrzone sa równiez w plaskie powierzchnie 58 i 59 sluzace do opierania ich o wystep 6.Dzialanie tej czesci mechanizmu, w przypadku kiedy powietrze zostaje dostarczone do cylindra 54, jest opisane ponizej.Powietrze doprowadzone do cylindra 54 powo¬ duje podniesienie sie trzpienia 53, który z kolei popycha drazek 41 wzwyz tak, ze glowica 45 znaj¬ duje sie miedzy górnymi oparciami 48 i 51, jak uprzednio opisano. Wystep 6 zostaje ustawiony i unieruchomiony w pozycji za pomoca jednego z kolków 5/1 ... 5/15 (jak uprzednio opisano).Szczeka 47 zostaje posunieta w kierunku wystepu 6 za pomoca dzwigni 7, a jej plaska powierzchnia 58 opiera sie o glowice 45, która prowadzi razem z dolaczonym drazkiem i rama 29, kontyunujaca ruch posuwisty. Kiedy plaska powierzchnia 59 szczeki 47 opiera sie o wystep 6, przeciwna szcze¬ ka 46 zostaje posunieta w kierunku wystepu 6 przez dzwignie 8, az czolo 58 oprze sie o wystep 6, a wglebienie 51 oprze sie o glowice 45. Glowica 45 zostaje w ten sposób ustawiona przez szczeki 46 i 47 w ustalonej pozycyjnej zaleznosci z wyste¬ pem 6 tak, ze pozycja nosnika matrycowego, któ¬ ry przenosi glowice 45 zostaje ustalona w jednej z dwóch pozycji.Pozycja glowicy 45, uruchomionej przez cylinder 54 i trzpien 53 powoduje wybór jednego z tych dwóch polozen. Odleglosc 5,08 mm miedzy alter¬ natywnymi polozeniami, które moze przyjac skrzy¬ nia matrycowa, spowodowana jest w tym przypad¬ ku przez wlasciwe przesuniecie par oparc przy szczekach 46 i 47 miedzy dwoma sasiednimi rze¬ dami matryc w tym kierunku, w którym element podtrzymujacy matryce zostaje posuniety i usta¬ wiony przez te czesc mechanizmu (to znaczy bo¬ kiem w stosunku do maszyny odlewniczej).Pozycja skrzyni matrycowej w innym kierunku prostopadlym do tego, to jest w tyl i przód do maszyny odlewniczej, jest ustalana przez inna czesc mechanizmu opisanego poprzednio. Tak wiec jezeli trzpien 53 jest podniesiony zostaje wybrany rzad matryc przylegajacy do tego rzedu, który bylby wybrany przy obnizeniu trzpienia 53.Elementy do kontrolowania wyboru kolków 8 5/1 .. . 5/15 i uruchomienia trzpienia 53 zawieraja uklad pneumatyczny uwidoczniony schematycznie na fig. 4 i 5 i który jest w zasadzie podobny do ukladu opisanego w brytyjskim opisie patentowym 5 nr 8633/1899.Uklad w obecnym przykladzie zawiera po¬ wietrzna wieze 61, nad która przesuwa sie wspom¬ niana uprzednio tasma perforowana, polaczona róznymi pneumatycznymi przekaznikowymi i prze- io lacznikowymi mechanizmami 62, 63 i 64, z przed¬ nim blokiem 65, który zawiera poprzednio opisa¬ ne kolki 5/1 . . . 5/15 (nie uwidocznione na fig. 4) lacznie z cylindrem 54, oraz polaczona z tylnym blokiem 65a, zawierajacego kolki 5a. Sygnaly 15 z wiezy powietrznej sa przekazywane rurami El i FI do zaworowej dupleksowej skrzynki 62, któ¬ ra jest polaczona z dwoma kolkami 5a okreslony¬ mi teraz odpowiednio jako kolki E i F na tylnym bloku 65a ze wzgledu na rury E2 i F2. Sygnal 20 z wiezy powietrznika jest przesylany rura Dl, do obrotowego powietrznego przelacznika 64, który jest równiez polaczony z kolkiem 5'a, okreslonym jako kolek D na tylnym bloku 65a za pomoca ru¬ ry D2. 25 Rura 55 dostarczajaca powietrze do cylindra 54 w przednim bloku 65, jest polaczona swoim dru¬ gim koncem z przekaznikiem pneumatycznym 63.Sprezone powietrze jest dostarczone do przekaz¬ nika 63 rura 66 ze zródla o stalym cisnieniu, któ- 30 re równiez zasila powietrzna wieze 61. Przekaznik 613 jest równiez polaczony z obrotowym powietrz¬ nym przelacznikiem 64, rura L2 przy czym prze¬ lacznik ten jest równiez polaczony z zaworowa dupleksowa skrzynka 62 za pomoca rury L2. 35 Zaworowa dupleksowa skrzynka 62 ma pneuma¬ tyczna bramke. Uklad jej jest taki, ze gdy sygnal jest doprowadzony do niej, sygnal ten przechodzi rura E2 i F2 w celu podniesienia odpowiedniego kolka E albo F na tylnym bloku 65a wyznaczajac, jak uprzednio wspomniano, pozycje elementu przedstawiajacego matryce w jednym kierunku.Gdy dwa sygnaly sa doprowadzone jednoczesnie do zaworowej skrzynki dwupleksowej, wówczas 45 sygnal sprezonego powietrza jednego z dwóch syg¬ nalów jest skierowany do rury LI. Pozostaly syg¬ nal powietrzny zostaje wykorzystany do podniesie¬ nia kolka E lub kolka F na tylnym bloku 65a, jednak ten podniesiony kolek nie nadaje sie do 50 ustawiania skrzyni matrycowej.Gdy sygnal w formie impulsu sprezonego po¬ wietrza przechodzi rura L2, cewka przekaznika 63 zostaje uruchomiona tym impulsem i laczy rure stalego cisnienia powietrza 66 z cylindrem 54 za r 55 pomoca rury 55 i popycha trzpien 53 wzwyz. Gdy glowica 45 jest przytrzymywana szczekami 46 i 47 w pozycji dolnej, podczas powstawania sygnalu * impulsowego, trzpien bedzie jeszcze bardziej po¬ pychany wzwyz, do momentu az szczeki zwolnia glowice podczas cyklu odlewniczego odlewarki.W czasie wykonania tego cyklu dzwignia (nie uwidoczniona na rysunku) ponownie nastawia przekaznik 63 i ten zamyka doplyw powietrza 65 z rury 66 do rury 55. Jednak, gdyby zaden sygnal (9 powietrzny nie zostal doprowadzony do przekaz¬ nika z rury L2, wówczas powietrze nie bedzie moglo byc doprowadzone do rury 55 tak, ze kiedy szczeki 46 i 47 zostana otwarte trzpien 53 pozosta¬ nie w tej pozycji albo opadnie do swej dolnej po¬ zycji.Obrotowy powietrzny przelacznik 64 jest uwi¬ doczniony schematycznie w przekroju na fig. 3 i zawiera masywny blok 67, majacy cylindryczna komore 68. W komore te jest wbudowany obra¬ cajacy sie zawór majacy dwie równolegle prze¬ grodowe sciany 69, których boki sa w scislym kon¬ takcie ze scianami komory i wyznaczaja miedzy nimi srodkowe przejscie 71 oraz dwa zewnetrzne przejscia 72. Powietrzne rury LI i L2 wchodza do komory z kierunków diametralnie przeciwleglych do siebie a pod prostym katem do srednicy, na której koncach wchodza do komory powietrzne rury Dl i D2.Jezeli zawór znajduje sie w pozycji zakreslonej gruba linia na fig. 5, rura LI jest polaczona z ru¬ ra D2 a rura Dl jest polaczona z rura L2. Z tego wzgledu, gdy dwa sygnaly zjawiaja sie równo¬ czesnie w zaworowej dupleksowej skrzynce 62, sygnal wypadkowy w rurze LI bedzie dostarczony do rury D2 w celu podniesienia kolka D na tyl¬ nym bloku 65a. Jeden z kolków E albo F zostanie równiez podniesiony, a szczeka 4a styka sie z kol¬ kiem, natomiast szczeka 3a nie styka sie z jakim¬ kolwiek kolkiem, lecz tylko ze szczeka 4a tak, ze podniesiony kolek D wyznacza pozycje elementu podtrzymujacego matryce w jednym kierunku.Gdy sygnal zjawi sie w rurze Dl zostaje pn do¬ prowadzony do rury L2 i w ten sposób przekaznik 63 powoduje podniesienie trzpienia 53 na przed¬ nim bloku 65. W ten sposób trzpien 53 moze byc selektywnie podnoszony albo obnizany podczas kazdej czynnosci szczek 46 i 47 w celu wybrania jednej z poszczególnych pozycji ramy 29. Wyma¬ gany sygnal jest z góry okreslony w formie jed¬ nej albo kilku perforacji na tasmie, podczas jej perforowania na oddzielnym perforatorze klawi¬ szowym w sposób konwencjonalny.Gdy zawór znajduje sie w pozycji oznaczonej na fig. 5 linia przerywana, to znaczy o 45° od po¬ przednio opisanej pozycji, rura D2 jest polaczona z rura Dl a rura LI jest zamknieta, przy czym rura L2 jest polaczona z odpowietrznikiem 73.Z tego powodu, gdy sygnal zjawi sie w rurze Dl, z wiezy powietrznika zostaje on dostarczony do rury D2 w celu podniesienia kolka D na tylnym bloku powietrznym. Gdy sygnal pojawi sie w ru¬ rze LI spowodowany przez jednoczesne wystapie¬ nie dwóch sygnalów, taki sygnal nie bedzie mógl przejsc do przekaznika 63 tak, ze cylinder nie zo¬ stanie uruchomiony w celu podniesienia trzpie¬ nia 53.W monotypowej maszynie odlewniczej matryce sa ulozone rzedami w skrzyni matrycowej a kazdy rzad zawiera matryce do odlewu czcionki tej sa¬ mej wielkosci jednostkowej to jest litery o tej sa¬ mej szerokosci albo tego samego ukladu. Szero¬ kosc albo uklad kazdego typu czcionki sa wyzna- 10 "* czone forma lopatki, która jest ustawiona syste¬ mem klinowym. Pozycja klina jest wyznaczona podniesieniem jednego z kolków 5/1 . . . 5/15, któ¬ ry równiez wyznacza wybrany rzad w skrzyni 5 matrycowej. W konsekwencji matryce w kazdym rzedzie sa ograniczone do tej samej szerokosci al¬ bo rozmiaru ukladu.W odlewarce monotypowej odlewajaca czcionki forma '34 sklada sie z kadluba 35 z wneka 36. io W celu odlania czcionki z wybranej matrycy, ma¬ tryca ta zostaje ustawiona za pomoca opisanych wyzej elementów nad wneka 36 formy tworzac w ten sposób jej dno, a odlewany metal jest wtryskiwany do tej wneki. Metal po skrzepnieciu 15 uformuje odlana czcionke, która zostaje wyrzuco¬ na z formy. Jedna boczna sciana formy jest utwo¬ rzona za pomoca lopatki 37, która moze wsuwac sie i wysuwac z wneki formy tak, ze szerokosc tej wneki, a zatem szerokosc czcionki drukarskiej 20 jaka w niej sie odlewa sa wyznaczone za pomoca polozenia lopatki 37 podczas operacji odlewania.Lopatka ta jest ustawiana za pomoca zbieznego klina 38, który opiera sie o wystep znajdujacy sie w tyle lopatki i moze przesuwac sie w kierunku 25 prostopadlym do kierunku, w którym przesuwa sie lopatka. Klin 38 jest sprzezony z oporowym wystepem 6 tak, ze porusza sie, wraz z nim.W zwiazku z tym polozenie klina 38 jest wyzna¬ czone wówczas, gdy jeden z kolków 5/1 ... 5/15 jest wysuwany. A zatem istnieje z góry wyzna¬ czone polozenie lopatki 37 (a tym samym z góry wyznaczona szerokosc odlewanej czcionki), które ma jedna i te sama wartosc dla kazdego z kol- oc ków 5/1 .. . 5/15. 35 Odnosne kolki 5/1 .. . 5/15 sa równiez uzywane do wybierania, która czcionke z szeregów Rl . . .R15 nalezy odlac. Wszystkie czcionki odlewane z matryc jednego z szeregów Rl . . . R15 moga 40 miec tylko jedna szerokosc, która jest jednoznacz¬ nie uprzednio okreslona za pomoca kolka, który wybral ten szereg. W odlewarce monotypowej z tego przykladu wykonania sa zastosowane ele¬ menty przeznaczone do wybierania jednego i tego 45 samego szeregu matryc czcionkowych za pomoca dzialania jednego z dwóch alternatywnych kolków 5/1 .. . 5/15 z szeregu.W ten sposób na przyklad matryca 82 litery P w szeregu R7 moze byc wybrana badz przez ko- 50 lek 5/7 tak, ze zlozona czcionka ma wybrana sze¬ rokosc wyznaczona przez kolek 5/7, badz tez alter¬ natywnie przez kolek 5/6 tak, ze zlozona czcionka ma szerokosc wyznaczona przez kolek 5/6. Nalezy zaznaczyc, ze fig. 6 jest tylko schematem i ze w maszynie do skladania wybrana matryca 82 byla¬ by umieszczona ponad i w poblizu wneki 36 for¬ my. Mozna zauwazyc, ze niniejsze urzadzenie na¬ daje sie do tego, aby pojemnik matrycowy prze- A suwal sie w lewo lub w prawo o jeden lub kilka 60 szeregów, niezaleznie od polozenia lopatki 37.W ten sposób odlewarka czcionek lub maszyna do skladania za pomoca fotografii moze byc obslugi¬ wana z mniejszym ograniczeniem znormalizowa- fit. nej wielkosci czcionek.58705 11 Wynalazek nie jest ograniczony do powyzszego przykladu.Na przyklad oparcia 48, 49, 51 i 52 w szczekach 46 i 47 moga byc przesuwane w kierunku prze¬ ciwnym do opisanego. Moga byc zastosowane rów¬ niez wiecej niz dwa zestawy takich oparc tak, ze otrzymuje sie szereg z trzech, czterech i wiecej pozycji nosnika matrycowego dla danej pozycji pierwszego oparcia, zamiast szeregu o dwu po¬ zycjach jak w przykladzie uprzednio opisanym.Moga byc zastosowane skrzynie matrycowe, w których odleglosc miedzy sasiednimi rzedami matryc wynosi 10,16 mm lub dowolnie, zamiast 5,08 mm jak opisano w pierwszym przykladzie.Dzialanie trzpienia 53 moze byc kontrolowane przez kazdy dogodny sygnal albo kombinacje syg¬ nalów z wiezy powietrznika. Obrotowy powietrzny przelacznik 64 moze byc pominiety, przy czym li¬ nia przenoszaca sygnal powietrzny moze byc za¬ stosowana jedynie do uruchamiania trzpienia 53.Ponadto mozna zastosowac mechanizm pomocni¬ czy do ruchu powrotnego drazka 41 oraz glowicy 45 do ich najnizszej pozycji albo innej podstawo¬ wej. Taki mechanizm moze sie skladac na przy¬ klad ze sprezyny naciskajacej drazek w dól albo dodatkowego cylindra i trzpienia, do selektywne¬ go popychania drazka w dól. Moze tu byc równiez zastosowany pojedynczy cylinder o podwójnym dzialaniu z tlokiem.Opisany wynalazek moze byc w szczególnosci zastosowany w maszynach do skladania liter me¬ toda fotograficzna, znanych pod nazwa „Monopho- to", które sa podobne w ogólnym zarysie do ma¬ szyn odlewniczych z ta róznica, ze ich matryce maja forme liter przezroczystych ustawianych na 10 15 20 25 35 12 oswietlonej szczelinie, w celu wykonania fotogra¬ fii w okreslonym miejscu na blonie fotograficznej.Uklad albo odleglosc miedzy kolejnymi czcionka¬ mi na blonie jest okreslony (w zaleznosci od tego kiedy jeden z szeregów kolków zatrzymujacych zostaje podniesiony) w podobny sposób do opisa¬ nego w maszynie odlewniczej.Wynalazek niniejszy umozliwia równiez na przy¬ klad eksponowanie na blonie fotograficznej zna¬ ków pisma o innej wielkosci jednostkowej w sto¬ sunku do wielkosci okreslonej przez ich pozycje w skrzyni matrycowej. PL

Claims (5)

1. Zastrzezenie patentowe

2. Maszyna do odlewania i skladania czcionek dru¬ karskich metoda fotograficzna, skladajaca sie z ele¬ mentu podtrzymujacego matryce, który jest prze¬ mieszczany prostopadle do szeregów matryc w ce¬ lu doprowadzenia matrycy wybranej z szeregu do z góry okreslonego polozenia, a rzad zawierajacy matryce wyznaczonego znaku drukarskiego jest wybierany za pomoca urzadzenia wybiorczego, przy czym szerokosc tego znaku jest wybierana za po¬ moca uruchamianego kolka wybierajacego, zna¬ mienna tym, ze urzadzenie wybierajace sklada sie z ustawionego zgodnie z kierunkiem przemieszcza¬ nia elementu podtrzymujacego matryce, drazka (41) z glowica (45), przemieszczajacego sie prostopadle do wspomnianego wyzej kierunku oraz z pary szczek (46, 47), z gniazdami (48, 51, 52, 49), wspól¬ pracujacych z dzwigniami (7, 8) oraz z trzpienia (53) przeznaczonego do przestawiania glowicy (45) i umieszczenia jej w wybranej parze gniazd. & ^s^=^KI. 57 d, 1/02 58705 MKP G 41 b tL^/^-J^, =t

3. FtgS. 54^ 38 \ _^ ..34 46 5/1/

4. A3. 5/b J/g/ 5/12 5/(5

5. /(4 RB RIO R7 R4 R1 \ 4l/,'i-\: , ^ 42 4745 52 y 5/2 ^ 5/5 ^\ 5/)0 ^ Fig 6 PL