29.X.1965 Francja Opublikowano: 31.X.1969 58664 KI. 21 a1, 34/31 MKP H 04 n iS, W UKD Wlasciciel patentu: Compagnie Francaise de Television, Asmeres (Francja) Przelacznik rezyserski do urzadzen telewizyjnych Wynalazek dotyczy przelacznika rezyserskiego do urzadzen telewizyjnych zwlaszcza telewizji ko¬ lorowej. Pod pojeciem kombinacji dwóch lub wie¬ cej obrazów rozumie sie takie polozenie tych obra¬ zów, jak na przyklad przenikanie, badz tez obraz trickowy lub wmontowany, utworzony przez zlo¬ zenie dwóch lub wielu czesci róznych obrazów, jak równiez wszystkie kombinacje wykorzystujace te dwa sposoby.W przypadku telewizji monochromatycznej, jesli przez Vu V2 ... Vn oznaczyc sygnaly wizyjne do¬ prowadzone do przelacznika rezyserskiego z n zró¬ del, to sygnal wyjsciowy przelacznika rezyserskie¬ go jest zmieszanym sygnalem wizyjnym.Vu = Ki Vi + K2 V2 + .... Kn Vn gdzie Kl9 K2 i Kn sa wspólczynnikami numerycznymi.Przypadek w którym w czasie trwania jakiejs sekwencji jeden ze wspólczynników pozostaje rów¬ ny jednosci, zas wszystkie inne równe sa zeru, jest przypadkiem, w którym przekazuje sie po pro¬ stu jeden z sygnalów wejsciowych. Mówi sie wiec, ze przekazywany jest „obraz naturalny".We wszystkich innych przypadkach mówi sie, ze wystepuje sygnal przedstawiajacy „obraz sztucz¬ ny", który to obraz moze byc „obrazem prostym" jesli wszystkie wspólczynniki sa równe zeru za wyjatkiem jednego, który jednak jest zmienny, lub tez „kombinacja obrazów", jezeli co najmniej dwa wspólczynniki zmienne lub nie, nie pozostaja sta¬ le równe zeru w czasie trwania sekwencji. 15 20 25 30 2 W telewizji kolorowej mozna uzyskac obrazy sztuczne odpowiadajace takim samym obrazom w telewizji monochromatycznej. Wynalazek ponizszy odnosi sie do przelaczników rezyserskich nadaja¬ cych sie do zastosowania w systemie SECAM, nie¬ zaleznie od sposobu modulacji podnosnej.W systemie SECAM zlozony sygnal wizji sklada sie prócz sygnalu luminancji i sygnalów synchro¬ nizujacych równiez z podnosnej modulowanej sy¬ gnalem zlozonym S.W okresie przedzialów czasu przeznaczonych do przeslania sygnalów obrazu, sygnal zlozony S skla¬ da sie z dwóch wystepujacych na przemian sygna¬ lów chrominancji A' i A", zmieniajacych sie z cze¬ stotliwoscia odchylania poziomego. W okresie pow¬ tarzajacych sie przedzialów czasu, wystepujacych poza poprzednimi przedzialami czasu, sygnal zlo¬ zony S utworzony jest przez informacje, zwana identyfikacyjna, umozliwiajaca przeprowadzenie podczas odbioru zidentyfikowania tego z dwóch sygnalów chrominancji, który jest aktualnie na¬ dawany.W znanych przelacznikach rezyserskich, nadaja¬ cych sie do zastosowania w systemie SECAM, w celu uzyskania jakiegokolwiek obrazu sztucznego, tworzony jest ze zlozonych wejsciowych sygnalów wizyjnych V taki sam sygnal, jaki bylby formo¬ wany z sygnalami telewizji monochromatycznej, to znaczy zmieszany sygnal wizyjny. 586643 58664 4 Vu = Ki Vi + K2 V2 + .... + Kn Vn Ponadto wydziela sie i demoduluje podnosne róznych sygnalów wejsciowych i z nich formuje sie sygnal Su, odpowiadajacy kombinacji sygna¬ lów Si modulujacych podnosne zawarte w róznych sygnalach Vi.Su = Ki Si -h K2 S2 + ... + Kn Sn Nastepnie wytwarza sie nowa podnosna modu¬ lowana sygnalem Su i dodaje sie ja do sygnalu wizyjnego Vu, pozbawionego uprzednio pasma cze¬ stotliwosci, zajmowanego przez podnosna, a na ogól równiez pozbawionego i czestotliwosci wyz¬ szych. W ten sposób tworzy sie sygnal wyjsciowy.W czasie przesylania obrazu naturalnego, wyra¬ zajacego sie tylko jednym z sygnalów wejsciowych przelacznika rezyserskiego, korzystnym jest oczy¬ wiscie nie wycinanie odpowiedniego sygnalu, a na¬ tomiast odtwarzanie go takim, jaki jest na wej¬ sciu. Taki wynik mozna uzyskac za pomoca urza¬ dzenia przelaczajacego, zwanego urzadzeniem prze¬ laczania rodzaju pracy.Oczywiscie zaklada, sie, ze sygnaly Si modulu¬ jace w róznych sygnalach wejsciowych rriaja te sama faze (rozumiejac przez to, ze okresy nada¬ wania sygnalów chrominancji A' i A" pokrywaja sie w róznych sygnalach wejsciowych) lub, ze fa¬ za ich zostaje wyrównana w przelaczniku rezyser¬ skim za pomoca znanych ukladów.Nalezy jednak zaznaczyc, ze informacja identy¬ fikacyjna moze byc prawidlowo o4tworzona w sy¬ gnale Su tylko wtedy, jesli w chwili przesylania sygnalów identyfikacji spelnione jest równanie.Ki +¦ K2 + .... + Kn = 1 W dalszej czesci opisu przelacznik rezyserski be¬ dzie nazywany „przelacznikiem rezyserskim typu opisywanego".Przedmiot wynalazku dotyczy przelacznika re¬ zyserskiego opisywanego typu wyposazonego w uklady umozliwiajace, z jednej strony zwalczanie opisanego ograniczenia, z drugiej zas strony wy¬ korzystanie przelaczników rezyserskich zarówno dla wejsciowych sygnalów wizyjnych telewizji ko¬ lorowej systemu SECAM jak i sygnalów telewizji czarno-bialej o standardzie oczywiscie odpowied¬ nim do standardu sygnalów wizyjnych telewizji kolorowej, przy czym nie wystepuje zablokowanie toru chrominancji w odbiornikach telewizji kolo¬ rowej podczas nadawania krótkiej sekwencji mo¬ nochromatycznej miedzy dwoma sekwencjami te¬ lewizji kolorowej. Chodzi tu o znane odbiorniki typu takiego, ze nieobecnosc sygnalów identyfika¬ cji w sygnale odbieranym pociaga za soba zablo¬ kowanie toru chrominancji odbiornika. Proces za¬ blokowania lub odblokowania toru chrominancji powoduje zawsze powstanie pewnego zaklócenia obrazu, nieistotnego w przypadku gdy chodzi o etap wstepny przesylania programu, wystepujace¬ go po programie czarno-bialym lub kolorowym, jednak w sposób oczywisty przeszkadzajacego, je¬ sli wystepuje ono podczas przekazywania efektu artystycznego.Przelacznik rezyserski opisywanego typu wedlug wynalazku nadajacy sie do zastosowania do sy¬ stemu SECAM charakteryzuje sie tym, ze zawiera uklad eliminujacy z sygnalu Su zawarte w nim sygnaly identyfikacji i wprowadzajacy na ich miej¬ sce identyczne sygnaly identyfikacji uzyskiwane bezposrednio ze zródla, które je wytwarza, wsku- 5 tek czego sygnaly identyfikacji zawsze sa obecne w wyjsciowym sygnale zmieszanym, niezalez¬ nie od tego, czy obrazy sa barwne czy achroma- tyczne.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wyna- l0 lazku zostal pokazany na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad przelacznika rezyserskie¬ go wedlug wynalazku, a fig. 2 przedstawia przy¬ klad realizacji, obwodów wejsciowych urzadzenia wedlug fig. 1. 15 Wynalazek zostanie opisany tytulem przykladu w warunkach dzialania w systemie SECAM, a mia¬ nowicie przy podnosnej modulowanej czestotliwos- ciowo i przy sygnalach identyfikacji, tworzonych w okresach czasu zwanych okresami kontroli 20 z dwóch sygnalów o przeciwnych poloryzacjach a' i a" zmieniajacych sie na przemian z czestotli¬ woscia odchylania poziomego w obrebie kazdego okresu kontroli.Precyzujac dokladniej, kazdy okres wygaszania 25 pionowego zawiera okres kontroli pokrywajacy czas trwania kilku linii analizy, i rozpoczynajacy sie prawie bezposrednio po zakonczeniu impulsu synchronizacji pionowej, zas okresy nadawania sy¬ gnalów chrominancji A' i A" jak równiez sygna- 30 lów o przeciwnych polaryzacjach a* i a" sa takie, ze dwustanowy przelacznik, zmieniajacy regular¬ nie i z czestotliwoscia odchylania poziomego swój stan, znajduje sie w tym samym, pierwszym, po¬ lozeniu przy nadawaniu sygnalu a* i A', i w tym 85 samym drugim polozeniu podczas nadawania sy¬ gnalu A" i a".Zaklada sie ponadto w celu uproszczenia rozu¬ mowania, ze przelacznik rezyserski zawiera tylko dwa wejscia przeznaczone do doprowadzania sy- 40 gnalów wizyjnych Vi i V2, przy czym kazdy z nich moze byc sygnalem systemu SECAM lub sygna¬ lem monochromatycznym. Niemniej jednak wyna¬ lazek moze byc zastosowany przy dowolnej licz¬ bie wejsc przelacznika rezyserskiego. 45 Oba wejscia na fig. 1 oznaczono przez 101 i 102.Z wejsc tych sygnaly doprowadzane sa do ukladu 10, dostarczajacego na dwóch swoich wyjsciach 21 i 22 sygnal Vu oraz sygnal Su zdefiniowane uprzed¬ nio, to znaczy sygnal Vu stanowiacy, kombinacje B0 zlozonych sygnalów wizyjnych V i sygnal Su sta¬ nowiacy kombinacje sygnalów S, modulujacych podnosne zawarte w sygnalach zlozonych V.Mozliwy sposób zrealizowania ukladu 10 przed¬ stawiono na fig. 2. 55 Sygnal z wejscia 101 dochodzi do ukladu opóz¬ niajacego 102, o wyjsciu 105, oraz do filtru 103, wydzielajacego z sygnalu doprowadzonego do wej¬ scia 101 pasmo czestotliwosci, zajmowane w sygna¬ le wizyjnym telewizji kolorowej przez podnosna. 60 Za filtrem 103 jest umieszczony demodulator cze¬ stotliwosci 104 majacy wyjscie 106.Wyjscia 105 i 106 dostarczaja odpowiednio sy¬ gnalów: wejsciowego Vi, doprowadzonego do wej¬ scia 101 oraz sygnalu Si modulujacego podnosna, 65 zawarta ewentualnie w sygnale wejsciowym Vi.5 58664 6 W celu uzyskania pewnosci, ze wyjscie 106 nie dostarcza zadnego sygnalu w przypadku, gdy pod- nosna nie wystepuje, i ze nie wystepuje na nim sygnal pasozytniczy o malym poziomie w okresach czasu przeznaczonych dla przesylania sygnalów obrazu, demodulator czestotliwosci jest wyposazo¬ ny w dodatkowy uklad, zapewniajacy zablokowa¬ nie go na czas odpowiadajacy czasowi trwania czynnej czesci pola (pólobrazu), wystepujacego po okresie kontroli, w czasie którego nie zostaly od¬ tworzone sygnaly identyfikacji.Do wytwarzania sygnalów identyfikacji podczas nadawania uzywane sa impulsy prostokatne o cze¬ stotliwosci odchylania pionowego, z których kaz¬ dy pokrywa czas trwania okresu kontroli. Przez zrózniczkowanie tych impulsów, a nastepnie wy¬ prostowanie ich mozna z nich latwo uzyskac im¬ puls I oraz impuls J, wyznaczajace odpowiednio poczatek i koniec kazdego okresu kontroli. Zawsze mozna tez uzyskac wlasciwa polaryzacje obu im¬ pulsów odwracajac w razie potrzeby polaryzacje impulsu prostokatnego.Blokowanie i odblokowywanie demodulatora czestotliwosci 104 moze byc dokonywane w któ¬ rymkolwiek odpowiednim punkcie, na przyklad we wzmacniaczu, wspólpracujacym z demodulato¬ rem czestotliwosci 104. W tym celu demodulator czestotliwosci wyposazony jest w wejscie steruja¬ ce 115.Wejseie sterujace 115 polaczone jest z wejsciem przerzutnika dwustanowego 112 w ten sposób, ze jesli znajduje sie on w stanie „0" to demodulator czestotliwosci 104 jest zablokowany, odblokowany zas zostaje gdy przerzutnik znajduje sie w stanie „1".Przerzutnik 112 jest przerzutnikiem o dwóch wejsciach 113 i 110 i przechodzi w stan „0" jesli do wejscia 110 zostaje doprowadzony impuls o wla¬ sciwej polaryzacji, zas w stan „1" jesli impuls o tej samej polaryzacji zostanie doprowadzony do wejscia 113..Do wejscia 113 doprowadzone sa impulsy I, wy¬ znaczajace poczatki okresów kontroli, w taki spo¬ sób, ze przerzutnik przybiera stan „1", o ile go przedtem nie mial, zas demodulator 104 zostaje zawsze odblokowany (o ile nie byl odblokowany uprzednio). Wejscie 110 polaczone jest z wyjsciem ukladu bramkujacego 114, którego wejscie sygna¬ lowe otrzymuje impulsy J wyznaczajace koniec okresu kontroli o odpowiedniej polaryzacji, takiej, ze jesli zostana one doprowadzone do wejscia 110, to przerzutnik 112 przejdzie w stan „0" dla mo¬ mentu odpowiadajacego koncowi okresu kontroli.Wejscie sterujace 109 ukladu bramkujacego 114 polaczone jest z wyjsciem demodulatora 104 za po¬ srednictwem ukladu 108 o wejsciu 107.Uklad 108 sklada sie z polaczonych szeregowo: prostownika ukladu calkujacego oraz obcinacza, które powoduja, ze sygnaly identyfikacji o z góry okreslonej polaryzacji zostaja scalkowane — beda to badz -sygnaly a' badz tez sygnaly a", przy czym scalkowany sygnai zostaje obciety na odpowiednim poziomie. Parametry ukladu bramkujacego 114 sa wyznaczone w taki sposób, ze impuls J moze przejsc przez niego tylko przy braku sygnalów identyfikacji. W przypadku przeciwnym uklad bramkujacy jest zablokowany za pomoca sygnalu wyjsciowego z ukladu 108 do momentu dojawienia sie impulsu J na wejsciu 111. Urzadzenie to za- 5 pewnia wiec uzyskanie zadanego rezultatu.Ponadto uklad opózniajacy 102 zapewnia uzyska¬ nie równosci czasów przejscia sygnalu z wejscia 101 do wyjscia 105 i 106.Drugi sygnal wizyjny V2 doprowadzony jest do wejscia 201, które wspólpracuje z ukladem iden¬ tycznym jak wyzej opisany. Uklady wchodzace w sklad drugiego obwodu odpowiadaja czesciom skladowym obwodu pierwszego i oznaczone sa ta¬ kimi samymi numerami, powiekszonymi jedynie o 100.Na wyjsciach 205 i 206 uzyskuje sie wiec sygna¬ ly V2 i S2.Wyjscia 105 i 205 przekazujace sygnaly Vi i V2 sa dolaczone odpowiednio do wejsc 7 i 9 przelacz¬ nika elektronicznego 11, zawierajacego wejscie ste¬ rujace 13, laczacego swoje Wyjscia z wejsciem 7 lub wejsciem 9 w zaleznosci od tego, czy znajduje sie on w pierwszym, czy tez w drugim polozeniu, które to polozenie uwarunkowane jest poziomem sygnalu sterujacego, doprowadzanego do wejscia sterujacego 13.Wyjscie przelacznika 11 polaczone jest z wej¬ sciem tlumika zmiennego 15, którego wyjscie la¬ czy sie z kolei z pierwszym wejsciem ukladu su¬ mujacego 17 o wyjsciu 21.Drugie wejscie ukladu sumujacego 17 polaczone jest z wyjsciem 205 za posrednictwem tlumika zmiennego 19.Wyjscia 106 i 206 dostarczajace sygnalów Si i S2, wspólpracuja z drugim ukladem identycznym jak opisany powyzej, przy czym czlony skladowe tego ukladu odpowiadaja czlonom skladowym ukladu wyzej opisanego i oznaczone sa tymi samymi nu¬ merami powiekszonymi o 1.Przelaczniki 11 i 12 sa zawsze sterowane syn¬ chronicznie.Widac z powyzszego, ze uklad taki pozwala na uzyskanie w punktach wyjsciowych 21 i 22 róz¬ nych sygnalów kombinowanych, w czasie jednej sekwencji.Przyklad pierwszy. Przelaczniki 11 i 12 znajduja sie w polozeniu pierwszym, tlumiki 15 i 16 maja wzmocnienie gi, zas tlumiki 19 i 20 maja wzmoc¬ nienie g2. Wówczas sygnal Vu stanowiacy kombi¬ nacje zlozonych sygnalów wizyjnych wyraza sie wzorem Vu =.g1.V1 + g2 V2; a sygnal Su stanowiacy kombinacje sygnalów S modulujacych podnosne Su = gi S2 + g2 S2.Gdy g2 = 0, co odpowiada przesylaniu tylko jednego obrazu odpowiadajacego sygnalowi Vi, wartosc gj moze byc stala, moze wzrastac lub ma¬ lec w sposób ciagly przy stopniowym pojawieniu sie lub zanikaniu obrazu. Gdy gi = 0, stwarza to te same mozliwosci dla obrazu, odpowiadajacego sygnalowi V2, Jesli natomiast gi i g2 sa równoczesnie rózne od zera powoduje to na¬ lozenie sie dwóch obrazów, przy czym jesli war- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6058664 7 8 tosci gi i g2 zmieniaja sie w kierunkach przeciw¬ nych to powstaje plynne przenikanie obrazów.Przyklad drugi. Przelaczniki 11 i 12 przechodza synchronicznie i w sposób raptowny z jednego do drugiego polozenia zgodnie z zadanym programem, przy czym tlumiki 15 i 16 maja tlumienie stale gi — 1, zas tlumiki 19 i 20 doregulowano do sta¬ lej wielkosci wzmocnienia g2 = 0. Wówczas sygnal Vu odpowiada na przemian wartosci sygnalów Vi i V2, a Su odpowiada na przemian wartosci sygna¬ lów Si i S2. Takie ustawienie pozwala zrealizowac mieszanie trickowe lub wtracanie obrazu, wyko¬ rzystujac sterowanie zmianami polozen przelacz¬ ników 11 i 12 za pomoca sygnalów przelaczajacych, doprowadzanych synchronicznie do wyjsc 13 i 14 z odpowiedniego generatora sygnalów.Jesli sygnal Vi jest sygnalem telewizji czarno- -bialej (i = 1; 2) to odpowiadajacy mu sygnal Si jest równy zeru w czasie róznym od okresu kon¬ troli, zas w czasie okresu kontroli jest»sygnalem pasozytniczym.Na fig. 1 pokazane sa wyjscia 21 i 22 dostarcza¬ jace sygnaly Vu i Su.Zgodnie ze znanymi rozwiazaniami sygnal z wyjscia 21 jest podawany za posrednictwem ukla¬ du opózniajacego 30 do filtru dolnoprzepustowe- go 31, eliminujacego z sygnalu Vu zakres czesto¬ tliwosci zajmowany przez podnosna, a w podanym przykladzie równiez i czestotliwosci wyzsze.Wyjscie filtru 31 polaczone jest z pierwszym wejsciem ukladu sumujacego 33, a równoczesnie z wejsciem ukladu 32 uwypuklajacego skladowe sygnaly, decydujace o ostrosci obrazu.Wyjscie ukladu 32 polaczone jest z drugim wej¬ sciem ukladu sumujacego 33.Zgodnie ze znanymi rozwiazaniami wyjscie 22 jest polaczone bezposrednio z wejsciem 5 ukladu 38 zawierajacego modulator czestotliwosci i dostar¬ czajacego do trzeciego wejscia ukladu sumujace¬ go 33 nowa podnosna modulowana sygnalem Su, odpowiadajaca normom sygnalu systemu SECAM.W ten sposób uklad sumujacy 33 za pomoca doda¬ nia skladowych dostarczanych przez uklad 32 oraz z „nowej podnosnej", modulowanej sygnalem Su wytwarza nowy zlozony sygnal wizyjny, skladaja¬ cy sie z sygnalu Vu, pozbawionego skladowych o czestotliwosciach wyzszych, ale o skorygowanej ostrosci.Zgodnie z wynalazkiem przewidziano zastoso¬ wanie ukladu w celu ewentualnego zastapienia przed omówiona operacja sygnalu Su w czasie trwania okresu kontroli sygnalami identyfikacji odpowiadajacymi sygnalom, towarzyszacym emisji kolorowej.W tym celu miedzy wyjscie 22 a omówiony uklad 38 wlaczony jest przelacznik elektroniczny 36.Przelacznik ten zawiera dwa wejscia 34 i 35, przy czym pierwsze jest polaczone z wyjsciem 22, zas do drugiego doprowadzane sa kolejno sygnaly identyfikacji, otrzymywane z ukladu generujace¬ go je znajdujacego sie w nadajniku.W trakcie tworzenia zlozonego sygnalu wizyj¬ nego sygnaly a' i a" sa wytwarzane jednoczesnie w czasie trwania calego okresu kontroli, pomimo ze sa one przeslane kolejno, dzieki dzialaniu prze¬ lacznika nadawczego, sluzacego równoczesnie dla uzyskania kolejnego przesylania sygnalów chromi- 5 nancji A' i A". Wejscie 35 jest dolaczone do wyjs¬ cia innego przelacznika elektronicznego 60, do któ¬ rego wejsc 61 i 62 doprowadzane sa sygnaly a' i a".Sygnaly te pojawiaja sie na przemian na wyjsciu przelacznika, zgodnie ze sterowaniem sygnalem o czestotliwosci równej polowie czestotliwosci odchy¬ lania poziomego, doprowadzonym do wejscia 63.Sterowanie to odbywa sie w ten sposób, aby sygnaly a' i a" zostaly przeslane z zadana faza, wyznacza¬ jaca odpowiednie okresy nadawania sygnalów a' i a", nazywana faza odniesienia, czyli faza odpo¬ wiadajaca sygnalom identyfikacji w sygnale lub w sygnalach wizyjnych kolorowych, doprowadzo¬ nych do przelacznika rezyserskiego. W tym celu mozna na przyklad wykorzystywac odbiornik kon¬ trolny systemu SECAM, wyposazony w wejscie czestotliwosci wizyjnych, do którego doprowadza sie jakikolwiek sygnal wizyjny o sygnalach iden¬ tyfikacji wyznaczajacych faze odniesienia. Prze¬ lacznik 60 moze byc sterowany tymi samymi sy* gnalami, które doprowadzane sa do jednego z wejsc sterujacych podwójnego przelacznika kierujacego w odbiorniku kontrolnym oba sygnaly A' i A" do dwóch oddzielnych torów. Do kazdego z wejsc ste¬ rujacych przelacznika podwójnego doprowadzany jest sygnal o fazie uzaleznionej od fazy sygnalów identyfikacji modulujacych podnosna w odbiera¬ nym sygnale wizyjnym, o ile zostala w odbiorniku dokonana korekcja fazy przelacznika.Przelacznik 36 zawiera wejscie sterujace 37, do którego doprowadza sie impulsy prostokatne, po¬ krywajace sie z okresami kontroli. W czasie trwa¬ nia tych impulsów wyjscie przelacznika dolaczone jest do wejscia 35, poza tymi impulsami zas — do wejscia 34.Niezaleznie od rodzaju kazdego z sygnalów Vi i V2 (kolorowe lub monochromatyczne) sygnal po¬ jawiajacy sie na wyjsciu przelacznika 36 zawiera wiec sygnaly identyfikacji wlasciwe dla emisji ko¬ lorowej.Wyjscie przelacznika 36 dolaczone jest do omó¬ wionego wyzej ukladu 38.Wyjscie ukladu sumujacego 33 dolaczone jest do pierwszego wejscia 48 przelacznika elektroniczne¬ go 47, którego drugie wejscie 49 laczy sie za po¬ srednictwem drugiego ukladu opózniajacego 65 z wyjsciem ukladu opózniajacego 30. Uklad opóznia¬ jacy 30 wyrównuje czas przejscia sygnalu od wyjs¬ cia 21 do pierwszego wejscia ukladu sumujacego 33 w czasie przejscia sygnalu od wyjscia 22 do trze¬ ciego wejiscia ukladu sumujacego 33.Uklad opózniajacy 65 wyrównuje czas przejscia sygnalu w obu torach, laczacych odpowiednio wyj¬ scie ukladu opózniajacego z dwoma wejsciami przelacznika 47.Przelacznik 47 znajdujac sie w pierwszym swym polozeniu laczy wyjscie 51 tegoz przelacznika z wyjsciem ukladu sumujacego 33, zas w drugim swym polozeniu laczy wyjscie 51 z wyjsciem ukla¬ du opózniajacego 65. 15 20 25 30 85 40 45 50 55 6058664 10 Sposób dzialania przelacznika rezyserskiego po¬ lega na ustawieniu go w pierwszym jego poloze¬ niu podczas wykonywania kombinacji obrazów, a to dlatego, ze wlasciwy dla tej kombinacji sy¬ gnal wizyjny dostarczany jest przez uklad sumu¬ jacy 33.Mozna w latwy sposób sprawdzic, ze opisany wy¬ zej uklad pozwala na nalozenie dwóch obrazów lub na zlozenie czesci dwóch obrazów niezaleznie od tego, czy oba naraz sa obrazami kolorowymi lub oba naraz monochromatycznymi lub wreszcie jeden z nich jest kolorowy, a drugi monochroma¬ tyczny. Telewizyjne odbiorniki kolorowe moga od¬ tworzyc odpowiednio kazdy z obrazów lub z cze¬ sci obrazów niezaleznie od tego, czy jest on ko¬ lorowy czy monochromatyczny.Przeciwnie natomiast, jesli w trakcie sekwencji, niezaleznie od jej dlugosci, pragnie sie nadawac obraz kolorowy, to pobieranie sygnalu wizyjnego z wyjscia ukladu sumujacego 33 nie daje zadnych korzysci, poniewaz, sygnal luminancji ulegl zawe¬ zeniu pasma na skutek dzialania filtru 31, a tyl¬ ko w sposób sztuczny zostal skorygowany za po¬ moca ukladu korekcji ostrosci 32. W takim przy¬ padku wlasciwym jest przerzucenie przelacznika 47 w jego drugie polozenie w celu korzystania z sygnalu wizyjnego wystepujacego na wyjsciu ukla¬ du opózniajacego 65; sygnal ten przy wlasciwej regulacji ukladu wedlug fig. 2 nie rózni sie ni¬ czym od sygnalu, doprowadzonego do jednego z wejsc 101 lub 102 przelacznika rezyserskiego.Natomiast w przypadku krótkiej sekwencji czar¬ no-bialej, w celu unikniecia podanych wyzej nie¬ dogodnosci zwiazanych z zablokowaniem toru chrominancji w odbiornikach, nalezy przelacznik 47 ustawic w pierwszym polozeniu, w celu korzy¬ stania z sygnalu wyjsciowego ukladu sumujacego 33. Sygnal wyjsciowy sklada sie wówczas miedzy innymi z podnosnej modulowanej sygnalami chro¬ minancji charakterystycznymi dla powierzchni czarno-bialej w obrazie kolorowym, zas w okresach kontroli modulowany jest sygnalami identyfikacji.Dla przypadku dlugiej transmisji czarno-bialej nalezy natomiast korzystac z sygnalu wyjsciowego dostarczanego^rzez uklad opózniajacy 65.W przykladzie wykonania przelacznika rezyser¬ skiego, przedstawionym na fig. 1, unika sie za wy¬ jatkiem ostatnio podanego przypadku, to znaczy dlugotrwalej emisji czarno-bialej, koniecznosci recznego zmieniania polozenia przelacznika 47 w zaleznosci od rodzaju sygnalów doprowadzanych do wyjsc przelacznika rezyserskiego.Przelacznik 47 zawiera wejscie sterujace 50, do¬ laczone do wyjscia przerzutnika dwustanowego 52, wyposazonego w dwa wejscia sterowania glówne¬ go 53 i 54 oraz w jedno wejscie sterowania po¬ mocniczego 55 umozliwiajacego stale zablokowa¬ nie go w jego stanie „0" wyznaczajacym drugie polozenie przelacznika 47 za pomoca napiecia sta¬ lego W, doprowadzonego do wejscia pomocnicze¬ go za pomoca przelacznika recznego 56.Wylaczajac przypadek, odpowiadajacy dlugo¬ trwalej emisji czarno-bialej, "przelacznik 56 laczy wejscie 55 z masa i przerzutnik 52 przyjmuje stan „1", o ile sie w nim uprzednio nie znajdowal; stan ten wyznacza pierwsze polozenie przelacznika 47.Przerzut przerzutnika 52 do stanu „1" nastapi dla 5 kazdego impulsu sterujacego doprowadzonego do wejscia 53. Przerzutnik 52 przyjmie stan „0" o ile sie uprzednio w nim nie znajdowal, dla kazdego impulsu sterujacego, doprowadzonego do wejscia 54.Impulsy sterujace, doprowadzane do wejscia 53 10 sa to wymienione wyzej impulsy I, wyznaczajace poczatek okresu kontroli; w ten sposób przerzut¬ nik 52 pozostaje w stanie „1" zas przelacznik 47 przekazuje sygnal wyjsciowy ukladu sumujacego 33 dopóty, póki przerzutnik nie odbierze zadne- 15 go impulsu sterujacego z wejscia 54.W celu zapewnienia wlasciwego funkcjonowa¬ nia urzadzenia, przerzutnik 52 powinien pozosta¬ wac w stanie „1" dla czesci czynnej bezposrednio nastepujacego pola Ipólobrazu) z wyjatkiem przy- 20 padku przesylania obrazu kolorowego „naturalne¬ go", w którym to przypadku nalezy sprowadzic go do stanu „0" przed rozpoczeciem czynnej czesci pola (pólobrazu), a w szczególnosci wraz z koncem okresu kontroli, aby nie przechodzic od jednego 25 sygnalu do drugiego w czasie nadawania sygna¬ lów identyfikacji.Urzadzenie zapewniajace taki sposób dzialania zawiera uklad 39 dolaczony do wyjscia 22 i skla¬ dajacy sie z polaczonych szeregowo prostownika, 80 obwodu calkujacego i obcinacza. Uklad ten do* starcza sygnalu o zadanej polaryzacji osiagajace¬ go okreslony poziom przy koncu okresu kontroli, o ile sygnal Su tworzony jest w prosty sposób z sygnalu Si lub z sygnalu S2 sygnalu wizyjnego te- 85 lewizji kolorowej Vi lub V2.Wyjscie ukladu 39 dolaczone jest do pierwszego wejscia ukladu sumujacego 40 o trzech wejsciach.Do drugiego wejscia doprowadza sie impulsy J wyznaczajace koniec okresu kontroli. Impulsy te 40 maja taka sama polaryzacje, co sygnal doprowa¬ dzony do wejscia 41. Trzecie wejscie otrzymuje napiecie stale U o takiej samej polaryzacji, jak wejscie poprzednie, lub jest zwarte do masy za pomoca przelacznika 44 w zaleznosci od tego, czy 45 nadaje sie obraz naturalny czy tez sztuczny.W takich warunkach latwo jest wykazac, czy sygnal wyjsciowy z ukladu sumujacego 40 bedzie mógl osiagnac zadany próg poziomu o powyzszej polaryzacji tylko przy równoczesnym spelnieniu nastepujacych warunków: obraz jest obrazem „na¬ turalnym" (kryterium — napiecie doprowadzone do wejscia 43); obraz „naturalny" jest obrazem ko¬ lorowym (kryterium — napiecie doprowadzone do wejscia 41); do wejscia 42 doprowadzony jest im¬ puls J wyznaczajacy koniec okresu kontroli.Wejscie ukladu sumujacego 40 polaczone jest z ukladem 45, dostarczajacym pojedynczy impuls wte¬ dy i tylko wtedy, gdy sygnal wyjsciowy z ukladu 60 sumujacego czyni zadosc podanym wyzej warun¬ kom. Uklad 45 moze na przyklad byc tranzysto¬ rem, wprowadzonym w stan nasycenia i blokowa¬ nym chwilowo pod wplywem napiecia dostarczo¬ nego z ukladu sumujacego 40* jesli zostal osiagniety 65 uprzednio wyznaczony próg dzialania o wlasciwej 50 5558664 11 12 polaryzacji. W takim przypadku tranzystor wytwa¬ rza impuls o tym samym czasie trwania, co im¬ puls J.Wyjscie generatora 45 polaczone jest z wejsciem 54 przerzutnika 52, który wprowadzany jest w stan „Ó" dla konca kazdego okresu kontroli podczas na¬ dawania kolorowego obrazu naturalnego.Przelacznik 44 z zasady sterowany jest elektro¬ mechanicznie za pomoca nie przedstawionego urza¬ dzenia, w ten sposób, ze kontakt ruchomy tego urzadzenia jest badz to dolaczony do masy, gdy tyl¬ ko zaczyna dzialac którykolwiek z elementów umozliwiajacych realizacje obrazu sztucznego, badz tez tenze kontakt ruchomy dolaczony jest do zródla napiecia stalego U w przypadku przeciwnym.W przypadku obwodu wejsciowego typu przedsta¬ wionego na fig. 2 mozna wykazac, ze nadawanie obrazu prostego wiaze sie z nastepujacymi równo¬ czesnymi warunkami: przelacznik 11 zablokowany w jednym ze swych dwóch polozen, tlumik 15 usta¬ wiony jest na wzmocnienie gi = 1, tlumnik 19 ustawiony jest na wzmocnieniu g2 = 0.Jesli tylko co najmniej jeden z tych warunków nie jest spelniony, mamy do czynienia z obrazem sztucznym. Ponadto nie zrealizowanie jednego z tych trzech warunków wyraza sie w geometrycznym przesunieciu organów manipulacyjnych tlumików 15 i 19 jak równiez organu sterujacego lub odpo¬ wiedniego polaczenia w przypadku przelacznika 11 :— latwo wiec wykorzystujac te fakty uzyskac wy¬ zej podane sterowanie elektromechaniczne.Wynalazek nie ogranicza sie do przedstawio¬ nych lub opisanych sposobów realizacji. W szcze¬ gólnosci mozliwe jest wniesienie przez fachowców modyfikacji do ukladów dla przypadków wykorzy¬ stywania innego rodzaju sygnalów identyfikacji, na przyklad, zgodnie ze znanymi rozwiazaniami, sygnalów o czestotliwosci równej polowie czestotli¬ wosci odchylania poziomego, nadawanych w czasie trwania okresów wygaszania poziomego. PL