Opublikowano: 25.X.1969 KI. 5 c, 15/44 MKP E 21 df UKD 622.284.54 Wspóltwórcy wynalazku: prof. mgr inz. Marcin Borecki, dr inz. Wlodzi¬ mierz Sikora, mgr inz. Wladyslaw Zembok, mgr inz. Bohdan Sawka, inz. Kazimierz Pawlak Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa., Katowice (Polska) Hydrauliczny stojak kopalniany Przedmiotem wynalazku jest hydrauliczny sto¬ jak kopalniany pracujacy w ukladzie centralnego, zewnetrznego zasilania.Cykl pracy hydraulicznego stojaka kopalnianego zasilanego centralnie sklada sie z wysuniecia rdzennika stojaka na wymagana wysokosc i roz¬ parcia stojaka z pewna podpornoscia wstepna, za¬ lezna od wielkosci cisnienia czynnika hydraulicz¬ nego w centralnym ukladzie zasilania, przejmowa¬ nia ustalonego zaworem przelewowym nacisku stropu oraz wyrabowania stojaka i przestawienia w nowe miejsce. Dla wysuniecia rdzennika stojaka na wymagana wysokosc i rozparcia stojaka z wstepna podpornoscia doprowadza sie czynnik hy¬ drauliczny z ukladu centralnego zasilania za pomo¬ ca specjalnego urzadzenia poprzez otwarty zawór zasilajacy do komory cisnieniowej w cylindrze sto¬ jaka. Rabowanie stojakai natomiast odbywa sie przez otwarcie zaworu rabujacego za pomoca spec¬ jalnego klucza.Znane dotychczas hydrauliczne stojaki zarówno pracujace w ukladzie centralnego zasilania zew¬ netrznego, jiak tez posiadajace indywidualna pomp¬ ka reczna wyposazone sa w zawory przelewowy i rabujacy, a w przypadku stojaka centralnie zasila¬ nego równiez w zawór zasilajacy. Stosowane do¬ tychczas stojaki hydrauliczne centralnie zasilane sa zaopatrzone we wszystkie trzy wymienione zawory, przy czym stanowia one osobne zespoly osadzone zazwyczaj w jednym centralnym gniezdzie. 20 25 30 ' Wszystkie dotychczasowe zawory maja rózne roz¬ wiazania konstrukcyjne oraz ta wade, ze sa bardzo skomplikowane i drogie, nie zapewnialy dostatecz¬ nie dlugotrwalej szczelnosci i trwalosci eksploata¬ cyjnej, a ponadto nie zabezpieczaly przed mozli¬ woscia przedostawania sie zanieczyszczen do ukla¬ du hydraulicznego stojaka w czasie doprowadzania czynnika hydraulicznego do wnetrza cylindra, tj. w czasie rozpierania stojaka.Istota wynalazku jest to, ze ma osadzone we wspólnym gniezdzie zaworowym zawór przelewowy oraz zawór zasilajaco-rabujacy o specjialnej kon¬ strukcji, umozliwiajacej przeplukanie i oczyszcze¬ nie kanalów wlotowych z ewentualnych zanieczysz¬ czen. Konstrukcja zaworów, w których zastosowano uszczelki pierscieniowe o przekroju kolowym, za¬ pewnia z jednej strony calkowita szczelnosc nawet po bardzo dlugim okresie eksploatacji stojaka, z drugiej strony przez wykorzystanie zaworu rabuja¬ cego równiez jako zaworu przemywajaco-zasilaja- cego znaczne uproszczenia jego wykonawstwa, zwiekszenie niezawodnosci dzialania i trwalosci eksploatacyjnej!.Hydrauliczny stojak kopalniany wedlug wynalaz¬ ku przedstawiono na rysunku, na którym fig. 1 uwidacznia osiowy przekrój stojaka centralnie za¬ silanego w przekroju podluznym, fig. 2 — glowice zaworowa stojaka w przekroju poprzecznym, przy czym górna czesc przekroju (pólprzekrój) przedsta¬ wia zawór rabujaco-zasilajacy w pozycji zamknie- 58 50858 508 tej, natomiast dolna czesc przekroju (pólprzekrój) przedstawia zawór rabujaco-zasilajacej w pozycji otwartej.Hydrauliczny stojak kopalniany centralnie zasi¬ lany sklada sie z cylindra 1, w którym osadzony jest suwliwie wydrazony rdzennik 2 zakonczony u dolu tlokiem 3, zaopatrzonym w uszczelniajaco- -prowadzacy zespól 4. Cylinder 1 ma w górnej czesci nakretke 5 wyposazona w uchwyt 6, prowa¬ dzaca rdzennik 2, przy czym w dolnej czesci cy¬ linder 1 polaczony jest z zaworowa glowica 7. Do dolnej czesci zaworowej glowicy 7 zamocowany jest przedluzacz 8 z wymienna spagowa stopa 9.Rdzennik 2 ma w górnej czesci kaptur 10, zamo¬ cowany do rdzennika dwoma rozpreznymi tuleja¬ mi 11, przy czym kaptur 10 wyposazony jest w opo¬ rowy pierscien lOa, którym opiera sie przy calko¬ witym zsunieciu rdzennika o nakretke 5 cylindra 1, przenoszac obciazenie stropu poprzez rure cy¬ lindra, zaworowa glowice 7, przedluzacz 8, spago¬ wa stope 9 na spag.• Koronka lOb kaptura 10 zaopatrzona jest w spe¬ cjalnie uksztaltowana powierzchnie nosna, ograni¬ czajaca wielkosc mimosrodu dzialania obciazenia zewnetrznego. Na rdzenniku 2 osadzony jest spre¬ zynujacy, oporowy pierscien 12, ograniczajacy wy¬ suw rdzennika 2 z cylindra 1 do zalozonej wiel¬ kosci. Dla przyspieszenia zsuwu rdzennika w cza¬ sie rabowania stojaka w rdzenniku 1 w specjalnej rurze 13 umieszczona jest sprezyna 14, umocowa¬ na jednym koncem do zaczepu 15 w zaworowej glowicy 7, drugim koncem do widelek 15a osadzo¬ nych w tulejce 16 przyspawanej do rury 13.W zaworowej glowicy 7 osadzony jest korpus za- silajaco-rabujacego zaworu 17, w którym umiesz¬ czone jest gniazdo przelewowego zaworu 18. W gniezdzie przelewowego zaworu 18 znajduje sie suwliwy tloczek przelewowego zaworu 19 opiera¬ jacy sie o oporowy talerzyk 20, dociskany spre¬ zyna 21, której napiecie regulowane jest korkiem 22, wkrecanym w tuleje zaworu 23.Gniazdo przelewowego zaworu 18 ma na po¬ wierzchni zewnetrznej rowek, w którym osadzona jest pierscieniowa uszczelka 24, natomiast na po¬ wierzchni wewnetrznego otworu, w którym umiesz¬ czony jest tloczek przelewowego zaworu 19 ma ro¬ wek, w którym znajduje sie pierscieniowa uszczel¬ ka 25 uszczelniajaca tloczek zaworu 19. Pod gniaz¬ dem przelewowego zaworu 18 umieszczony jest siat¬ kowy filtr 26. Korpus zasilajaco-rabujacego zawo¬ ru 17 ma na powierzchni zewnetrznej trzy odpo¬ wiednio rozmieszczone rowki, w których osadzone sa pierscieniowe uszczelki 27.W zaworowej glowicy 7 umieszczona jest tuleja 28 majaca z obu stron przelotowe kanaly 29 i 29a, a pomiedzy rowkami 29 i 29a na zewnetrznej po¬ wierzchni rowek, w którym osadzona jest pierscie¬ niowa uszczelka 29b. Tuleja 28 zabezpieczona jest przed przesunieciem za pomoca sprezynujacego pierscienia 39 poprzez podkladke 30a. Korpus zasi¬ lajaco-rabujacego zaworu 17 ma od strony zasila¬ nia osiowo umieszczony kanal 31 i polaczone z nim promieniowe kanaly 32, natomiast od strony zawo¬ ru przelewowego komore 33 polaczona poprzez pro¬ mieniowe kanalki 34, przelotowe kanaly 29a, ka¬ nal 35 z cisnieniowa komora 36 w cylindrze 1.Od strony zaworu przelewowego zaworowa glo¬ wica 7 zaopatrzona jest w zaslepiajacy korek 37, 5 zas od strony zasilania w tuleje 38 majaca specjal¬ nie wykonane spiralne wyciecie 39, umozliwiajace w przypadku wprowadzenia urzadzenia zasilajacego przesuniecie osiowe korpusu zasilajaco-rabujacego zaworu 17. Glowica zaworowa 7 od strony zasila¬ lo nia ma na obwodzie dwa zaczepy 40 umozliwiajace zakladanie dzwigni rabujacej!. W celu wysuniecia rdzennika 2 z cylindra 1 na wymagana wysokosc i " rozparcie stojaka wprowadza sie urzadzenie zasila¬ jace do zaworowej glowicy 7, przy czym poprzez 15 obrót urzadzenia zasilajacego w spiralnych wycie¬ ciach 39 w tulei 38 nastepuje osiowe przesuniecie korpusu zasilajaco-rabujacego zaworu 17-do takie¬ go polozenia by promieniowe kanaly 32 znalazly sie pod przelotowymi kanalami 29a. 20 Wtedy czynnik hydrauliczny z urzadzenia zasila¬ jacego przeplywal bedzie pod cisnieniem kanalem 31, promieniowymi kanalami 32, przelotowymi ka¬ nalami 29a, kanalem 35 do cisnieniowej komory 36 w cylindrze 1 powodujac wysuniecie rdzennika 2 z 25 C3'lindra 1, az do oparcia sie koronki lOb kaptura 10 o stropnice z wstepna podpornoscia. Wyjecie urzadzenia zasilajacego z zaworowej glowicy 7 spowoduje, ze sprezyna 41 przesunie korpus zasi¬ lajaco-rabujacego zaworu 17 w polozenie wyjscio- 30 we, zamykajac w ten sposób polaczenie cisnienio¬ wej komory 36 z atmosfera.Przed rozpoczeciem cyklu rozpierania przez na¬ suniecie urzadzenia zasilajacego na korpus zaworu zasilajaco-rabujacego 17 w ten sposób, aby nie spo- 35 wodowac jego osiowego przemieszczania nastepuje przeplukanie i usuniecie zanieczyszczen z kanalu 31 i promieniowych kanalów 32, gdyz czynnik hy¬ drauliczny moze przeplywac w wyjsciowym polo¬ zeniu korpusu zasilajaco-rabujacego zaworu 17 po- 40 przez przelotowe kanaly 29 na zewnatrz stojaka.W celu zarabowania stojiaka zaczepia sie specjal¬ na dzwignie rabujaca o zaczepy 40 i przez obrót dzwigni powoduje sie osiowe przemieszczenie kor¬ pusu zasilajaco-rabujacego zaworu 17 do takiego 45 polozenia jak w cyklu zasilania, z tym, ze czynnik hydrauliczny przeplywa z cisnienioweji komory 36 poprzez kanal 35, przelotowe kanaly 29a, promie¬ niowe kanaly 32 i kanal 31 na zewnatrz stojaka, umozliwiajac zsuw rdzennika 2 w cylindrze 1, 50 przy czym zsuw ten ulatwia sprezyna 14.W czasie pracy stojaka F-d obciazeniem zew¬ netrznym, jezeli w przypadku nadmiernego obcia¬ zenia stojaka cisnienie czynnika hydraulicznego w cisnieniowej komorze 36 dzialajace poprzez kanal 55 35 przelotowe kanaly 29a, promieniowe kanalki 34, komore 33 na tloczek 19 zaworu przelewowego, wywiera wieksza sile anizeli sila wynikajaca z na¬ piecia wstepnego sprezyny 21, nastepuje przesunie¬ cie osiowe tloczka przelewowego zaworu 19, do ta- (jo kiegb polozenia, w którym promieniowe otworki 42, polaczone z osiowym kanalem 43 znajda sie na zewnatrz pierscieniowej uszczelki 25, co tym sa¬ mym spowoduje wyplyw czynnika hydraulicznego poprzez otworki 44 na zewnatrz stojaka. Wyplyw 65 czynnika z cisnieniowej komory 36 spowoduje spa-5 58 508 6 dek cisnienia i przemieszczenie pod wplywem spre¬ zyny 21 tloczka przelewowego zaworu 19 w polo¬ zenie wyjsciowe, a tym samym zamkniecie przele¬ wowego zaworu 19. PL