Pierwszenstwo: 26.VIII.1965 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 30.X.1969 58469 KI. 47 h, \^ 1 jog MKP F 16 h */*$ UKEJ U,z.?dM r:~i^» .l"!"W,' Twórca wynalazku: Kurt Siedler Wlasciciel patentu: VEB Elektro-Apparate-Werke Berlin Treptow, Ber¬ lin Treptow, (Niemiecka Republika Demokratyczna) Przekladnia zmianowa zebata o kilku stopniach predkosci do posuwu dzwigara piszacego w przyrzadach rejestrujacych i w aparatach projekcyjnych i Przedmiotem wynalazku jest przekladnia zmia¬ nowa zebate) o kilku stopniach predkosci do po¬ suwu dzwigara w przyrzadach rejestrujacych i w aparatach projekcyjnych, w której przesuw¬ ny zestaw kól zmianowych ustawiany osiowo za 5 pomoca urzadzenia wlaczajacego jest, tak sprze¬ zony z zestawem kól zmianowych, ze kolo zebate przesuwnego zestawu kól zmianowych zazebia sie z odpowiednim kolem zebatym zestawu kól zmia¬ nowych a oba zestawy kól sa umieszczone stop- io niowo.W celu uzyskania kilku stopni predkosci sto¬ suje sie dotychczas znane przekladnie zmianowe zebate do przyrzadów rejestrujacych, w których musza byc wymieniane poszczególne kola zebate 15 sluzace do zmiany przelozenia, odpowiednio do wymaganych stopni predkosci. Sposób ten jest bardzo niedogodny i pracochlonny, a ponadto stwarza niebezpieczenstwo zagubienia poszczegól¬ nych, wspólpracujacych luzno kól zmianowych. 20 Niedogodnosci te zostaly usuniete przez zastoso¬ wanie znanych przesuwnych przekladni, zmiano¬ wych, w których dwa zestawy kól zmianowych sa umieszczone stopniowo i -ze < soba wspólpracuja, a jeden z nich jest przesuwny osiowo. Kola ze- 25 bate sa w tych przekladniach z obu stron sciete, w celu umozliwienia wzajemnego, bocznego po¬ slizgu ich zebów w czasie ich wlaczania.Przekladnie te maja jednak te niedogodnosc, ze kola zebate sa wskutek wykonania bocznych sciec 30 znacznie szersze niz wynikaloby to z koniecznosci ich obciazenia. Powoduje to wzrost zuzycia ma¬ terialów i zwiekszenie kosztów wykonania kól ze¬ batych, a ponadto powiekszania masy czesci be¬ dacych w ruchu i wymaga stosowania napedu o wiekszej mocy. Takie rozwiazanie konstrukcyj¬ ne uniemozliwia równiez z jednej strony prze¬ laczanie kól zebatych w stanie spoczynku, a z dru¬ giej strony stwarza — w czasie przelaczania w ru¬ chu — niebezpieczenstwo, ze zeby mimo bocz¬ nych sciec nieprawidlowo zazebia sie i ulegna uszkodzeniu.Znane jest równiez inne rozwiazanie, w którym kazde kolo zebate zestawu kól zmianowych osa¬ dzonego na swym wale zazebia sie trwale z dru¬ gim kolem zebatym obracajacym sie luzno na in¬ nym wale, a wal ten jest wydrazony i ma oprócz tego rowek klinowy. Podobne rowki klinowe maja luzno obracajace sie kola zebate. W wale wydra¬ zonym porusza sie za pomoca odpowiedniego urza¬ dzenia klin wchodzacy w rowek klinowy jednego z kól zebatych i blokuje to kolo przenoszac obro¬ ty kola zebatego na wal. To rozwiazanie kon¬ strukcyjne okazalo sie równiez niezbyt dogodne, poniewaz wymaga duzej precyzji wykonania, oraz ma skomplikowana konstrukcje.Dalsza niedogodnosc polega ponadto na tym, ze wszystkie kola zmianowe sa trwale ze soba za¬ zebione i wskutek tego ulegaja wiekszemu zu¬ zyciu. 5846958469 Zadaniem wynalazku jest wyeliminowanie usz¬ kodzenia kól zebatych podczas ich wlaczania na inny stopien predkosci oraz umozliwienie zaze¬ biania sie wlaczonej pary kól zebatych nie tylko w czasie pracy przekladni, lecz takze w czasie jej 5 spoczynku, a ponadto uproszczenie obslugi, przy niepodwyzszonych kosztach wykonania przekladni.Zgodnie z wynalazkiem, zestaw przesuwnych ze¬ batych kól zmianowych jest ulozyskowany wy- chylnie wokól walu napedowego z dwoma kola- 10 mi zebatymi oraz jest wychylany z zestawu kól zmianowych i ustalany osiowo w tym polozeniu wychylenia za pomoca ramienia dzwigni urucha¬ mianej przez urzadzenie wlaczajace.Zaleta wynalazku polega na tym, ze eliminuje 15 sie znane zazebienie kolkowe i zamiast niego sto¬ suje sie tansze i lepsze zazebienie ewolwentowe, a oprócz tego unika sie wskutek promieniowego wychylenia wzajemnego zestawów kól zebatych niepozadanego zazebiania sie zebów. 20 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekladnie zmianowa zebata, w wi¬ doku z boku, a fig. 2 «— przekladnie zmianowa zebata w widoku zgóry. 25 W dwóch plytach 1 osadzony jest zestaw kól zmianowych 3, wal napedowy 6 wyposazony w kolo napedowe 15 i dwa kola 5 z zebami kolko¬ wymi. Na, wale napedowym 6 sa osadzone dwa . wahacze 2, w których ulozyskowany jest wychyl- w nie przesuwny zestaw kól zmianowych 4.Przekladnia zaopatrzona jest w sprezyne 18, która umozliwia trwale zazebianie sie przesuwne¬ go zestawu kól zmianowych 4 z zestawem kól zmianowych 3. Odbywa sie to w ten sposób, Z3 15 zawsze tylko jedno kolo zebate zestawu kól zmia¬ nowych 3 zazebia sie z okreslonym kolem zeba¬ tym przesuwnego zestawu kól zmianowych 4.Wszystkie kola zebate obu zestawów kól zmiano¬ wych 3 i 4 sa wykonane stopniowo i sa polaczo- 40 ne sztywno z walami. Wal przesuwnego zestawu kól zmianowych 4 wchodzi z jednej strony w otwór podluzny plyty 1 i ma na tym koncu pro¬ wadnice 12 oraz zebaty wal 13 sluzacy do prze¬ noszenia momentu obrotowego na kolo napedo- 45 we 15 zamocowane sztywno na wale napedo¬ wym 6.Do przenoszenia momentu obrotowego sluzy tak¬ ze kolo posrednie 14 ulozyskowane w wahaczach 2, które umozliwia obrót walu napedowego 6. Kolo 50 posrednie 14 moze byc równiez wyposazone w nieuwidoczniona na rysunku odboczke. Na tej sa¬ mej plycie 1 umieszczone jest równiez urzadzenie wylaczajace 7, 8, 9, 10, 11 i 16. Na osi 7 zamo¬ cowanej sztywno w plycie 1 jest osadzona tuleja 55 10, a na niej ulozyskowany jest obrotowo segment 8 z elementem zaciskowym 17 i ramie 9 dzwigni.W plycie 1 osadzony jest równiez uchwyt 11 po¬ siadajacy wybrania rozmieszczone odpowiednio do potrzebnego stopniowania predkosci, przy czym 60 w wybrania te wchodzi segment 8 za pomoca swego kola podzialowego. Zaleca sie, abjfr toleran¬ cja miedzy wybraniami uchwytu 11 i gruboscia segmentu 8 byla nieduza, przez co unika sie ble¬ dów wpolaczeniu. 65 Ramie 9 dzwigni swa czescia o ksztalcie wzno¬ szacego sie luku jest w sposób slizgpwy polaczone z prowadnica 12 podczas uruchamiania urzadze¬ nia wlaczajacego przesuwny zestaw kól zmiano¬ wych 4, a w polozeniu podniesionym do góry ma rowek zapadkowy przetrzymujacy przesuwny ze¬ staw kól zmianowych 4. Pod ramieniem 9 znaj¬ duje sie sprezynujacy uklad blokujacy 16, który jest tak umieszczony, ze ramie 9 slizga sie po nim swa czescia o ksztalcte pólkola podczas osio¬ wego przestawiania przesuwnego zestawu kól zmianowych 4.Dzialanie przekladni jest nastepujace: najpierw obraca sie w lewo segment 8 za pomoca elementu zaciskowego 17. Wskutek tego, ramie dzwigni 9 polaczone sztywno z segmentem 8 za pomoca tulei 10 przesuwa sie w lewa strone i podnosi swa czescia lukowa polaczona w sposób slizgowy z pro¬ wadnica 12 przesuwny zestaw kól zmianowych 4 z zestawu kól zmianowych 3 az do momentu ich odlaczenia i umiejscowienia w wybraniu ramie¬ nia dzwigni 9.W tym polozeniu, segment 8 jest tak daleko wychylony, ze jego kolo podzialowe nie wchodzi w zadne wybranie uchwytu 11. Teraz urzadzenie wlaczajace moze poruszac sie osiowo po osi 7, a ramie dzwigni 9 zazebia sie z prowadnica 12 i przenosi ruch osiowy na przesuwnj*- zestaw kól zmianowych 4. Osiowe polozenie podporzadkowa¬ ne zadanemu stopniowi predkosci jest ustalane za pomoca ukladu blokujacego 7/6 i ramienia dzwig¬ ni 9. Jezeli osiagnie sie osiowe polozenie odpowia¬ dajace wymaganej predkosci potrzebnej do prze¬ suwu dzwigara piszacego przyrzadu piszacego lub aparatu projekcyjnego przez obrót w prawo, urza¬ dzenie wlaczajace ustawia sie w polozeniu wyj¬ sciowym, a kolo zebate przesuwnego zestawu kól zmianowych 4 zazebia sie z odpowiednim kolem zebatym zestawu kól zmianowych 3.Poniewaz kolo podzialowe segmentu 8 jest osa¬ dzone w wybraniach uchwytu 11, przeto nie jest mozliwe w tym polozeniu osiowe przestawienie urzadzenia wlaczajacego, a tym samym i prze¬ suwnego zestawu kól zmianowych 4.Przez promieniowe wychylenie przesuwnego ze¬ stawu kól zmianowych 4 z zestawu kól zmiano¬ wych r\ unika sie prawie calkowicie przy wyla¬ czaniu przekladni zazebiania sie zebów. Przy uru¬ chomieniu przekladni nastepuje natychmiastowe zazebienie sie pary kól zebatych, bez ich uszko¬ dzenia. Jezeli przylacza sie przekladnie w czasie biegu, to wtedy zazebienie sie zebów jest nie¬ mozliwe. Nalezy równiez nadmienic, ze walek ze¬ baty 13, kolo posrednie 14 i kolo napedowe 15 sa zazebione stale w czasie wychylenia przesuw¬ nego zestawu kól zmianowych 4. Powoduje to, ze w czasie przelaczania cala ^przekladnia moze byc oddzielona tylko w jednym miejscu. Walek zebaty 13 zazebia sie z kolem posrednim 14, w kazdym osiowym polozeniu przesuwnego zestawu kól zmianowych 4. PL