Przedmiotem wzoru uzytkowego Jest przegub ramy fote¬ la autobusu z odchylanymi oparciami, majacy zastosowa¬ nie w autobusach, do foteli z mechanizmem pozycjonowa¬ nia polozenia oparcia.Znane sa przeguby ram foteli autobusowych, w których przestrzenne elementy laczeniowe, symetrycznie wzgledem siebie, maja powierzchnie glówna o zarysie luku, zas po¬ wierzchnie denna niszy plaska lub o zarysie lukowym, odpowiadajacym zarysowi przemieszczajacej sie wzgledem niej powierzchni czolowej drugiego elementu laczeniowego.Elementy te polaczone sa ze soba obrotowo przy pomocy sworznia lub sruby. Kat pochylenia oparcia ustalany jest mechanizmem pozycjonowania, którego ramie zamocowane jest do ramy oparcia, zas zespól regulacji do ramy sie¬ dziska .Wada takiego rozwiazania jest obnizenie stopnia bez¬ pieczenstwa biernego pasazerów w przypadku gwaltownych opóznien masy autobusu w przypadkach katastrofy. Pod wplywem sil masowych ooarcia i oasazera nastepnego fo-cL tela, istnieje mozliwosc zerwania zaczepów mechanizmu pozycjonowania i obrót oparcia wokól osi sworznia poza granice bezpieczenstwa. Sily od masy fotela i pasazera nastepnego fotela, uderzajacego swa masa w oparcie po¬ przedniego fotela, moga spowodowac zgniecenie pasazera w swym fotelu.Celem wzoru jest zlikwidowanie powyzszych wad i nie¬ dogodnosci.Istota wzoru uzytkowego, którym jest przegub ramy fotela autobusu z odchylanymi oparciami w postaci dwóch symetrycznych wzgledem siebie laczników z otworem na sworzen, osadzonych w konstrukcyjnych elementach ruro¬ wych ram siedziska i oparcia, polega na tym, ze kazdy z laczników ma z jednej strony czesc osadzeniowa, zas z drugiej przestrzenny element z powierzchnia glówna le¬ zaca w plaszczyznie osi wzdluznej lacznika, zas powierz¬ chnie czolowa ma pochylona pod katem odpowiadajacym ujemnemu katowi pochylenia sciany dennej niszy.Dzieki zastosowaniu przegubu wedlug wynalazku uzyskano nastepujace efekty techniczno-uzytkowe: - zwiekszenie bezpieczenstwa pasazerów poprzez wzmo¬ cnienie konstrukcji przegubu i przeniesienie sil bezwladnosciowych oparcia oraz napinajacego z tylu pasazera na obie oowierzchnie skosne obu lacznikówwyeliminowanie przenoszenia sil od bezwladnosci oparcia przez mechanizm regulacji oparcia fotela - zapewnienie nie przekroczenia wymaganego normami granicznego kata oparcia po zniszczeniu mechanizmu regulacji kata pochylenia oparcia - umozliwienie wykonywania mechanizmu regulacji kata pochylenia oparcia o lzejszej konstrukcji - prosta konstrukcja - pewnosc dzialania Przedmiot wzoru uzytkowego uwidoczniono na rysunku, na którym na fig.1 przedstawiono przekrój przegubu w plaszczyznie przechodzacej przez os wzdluzna i os sworz¬ nia, na fig.2-—w plaszczyznie przechodzacej przez os wzdluzna, prostopadla do osi sworznia, zas na fig.3 widok jednego z laczników.Przegub 1_ ma dwa laczniki 2 i j5. Laczniki 2 i 3. sa symetryczne wzgledem siebie. Lacznik 2 swa cylindryczna czescia osadzeniowa 4_ osadzony jest wewnatrz elementu rurowego ramy 5. siedziska nie uwidocznionego na rysunku.Lacznik 3. swa, czescia osadzeniowa 4_ osadzony jest w ele¬ mencie rurowym ramy o_ oparcia, nie uwidocznionego na rysunku. Lacznik 2 i 3. nad czescia osadzeniowa 4- ma przestrzenny element 7_f którego powierzchnia glówna _8 lezy w plaszczyznie osi wzdluznej lacznika 2 i 3. Prze¬ strzenny element 7_ ma powierzchnie czolowa 9. pochylona pod katsn odoowiada jacyn ujernnsmu katowi pochylenia sciany dennej jjj niszy V\_. Poza tym ma on otwór J_2 w osi- 4 - prostopadlej do osi wzdluznej na srubowy element pola¬ czeniowy 2JL i gniazdo 1_4 wkladki 15» Laczniki 2 i 3 przegubu 2. osadza sie czescia osa dzenioa A_ trwale poprzez spawanie, zgrzwanie, skrecanie w elementach rurowych ramy 5_ siedziska i ramy 6_ oparcia.Tak zmontowane laczniki 2 i 3. laczy sie sruba V2 uzysku¬ jac przegubowa konstrukcje polaczenia siedziska z opar¬ ciem fotela. Kat pochylenia powierzchni czolowej 9_ i sciany dennej 1_0 jest tak dobrany, ze w przypadku cal¬ kowitego styku powierzchni _9 i 10 uzyskuje sie kat pochylenia oparcia fotela wymagany przez normy i ergono¬ mie. Usytuowany miedzy rama §_ oparcia fotela, a rama _5 siedziska mechanizm regulacji kata pochylenia oparcia umozliwia odchylenia oparcia o okreslony kat do tylu.Podczas odczylenia oparcia, lacznik 3. obróci sie wzgle¬ dem osi sruby JJ a tym samym powierzchnie L i 1j3 ustala sie wzgledem siebie pod pewnym katem bez wzajemnego sty¬ ku. W przypadku gwaltownego zwolnienia mechanizmu regu¬ lacji kata pochylenia oparcia, pod wplywem sprezyn, oparcie wykona ruch w kierunku pionu az do momentu styku powierzchni 9, i 10* W przypadku gwaltownych opóznin autobusu, pod wply¬ wem dzialania sil bezwladnosci oparcia oraz pasazera zajmujacego nastepny fotel, gdy nastapi zerwanie elemen¬ tów mechanizmu regulacji kata oparcia fotela, przenosza¬ cego wstepnie sily bezwladnosci, oparcie fotela zostanie- 5 - zablokowana w pozycji wymaganej normami poprzez styk powierzchni 9, i TO, zas sily bezwladnosci beda dzialaly scinajaco na srube jV3, które mozna minimalizowac przez stosowanie wkladek 15* sMJ mgr fnz/jerzy Ljc^.RZtQZH\k PATENTOWY105 m(oH PL