PL58456B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 31.X.1969 t. 58456 KI. 42 1, 3/02 - MKP GOU M\00 UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr Barbara Kamerdyniak, mgr inz. Stefan Wlodarczyk, Danuta Wesolowska Wlasciciel patentu: Pabianickie Zaklady Farmaceutyczne „Polfa" Przed¬ siebiorstwo Panstwowe, Pabianice (Polaka) Sposób rozdzielania dla celów analitycznych steroidów pochod¬ nych pregnenu z grupy ketosteroidów metoda chromatografii cienkowarstwowej Przedmiotem wynalazku jest sposób rozdziela¬ nia dla celów analitycznych steroidów, pochod¬ nych pregnenu z grupy ketosteroidów, metoda chromatografii cienkowarstwowej.Jak wiadomo, steroidy pochodne pregnenu z grupy ketosteroidów, niezaleznie. od cech wspól¬ nych dla calej grupy sterydów wykazuja równiez charakterystyczne wlasciwosci zalezne od rodzaju i liczby podstawników, podwójnych wiazan w pierscieniach oraz od przestrzennej budowy cza¬ steczki. Te wlasnie róznice wlasciwosci wyko¬ rzystuje sie w. badaniach tych zwiazków metodami chromatografii.Steroidy sa zwiazkami nierozpuszczalnymi w wodzie, malo polarnymi, totez do ich rozdzielania nie nadaja sie uklady rozpuszczalników z nieru¬ choma faza wodna i ruchoma faza organiczna, stosowane w przypadku zwiazków polarnych. W odniesieniu do wielu ketosteroidów mozna nato¬ miast stosowac metode ich rozdzialu na bibule nasyconej polarna substancja organiczna, za po¬ moca niepolarnego rozpuszczalnika organicznego, nasyconego ta sama substancja polarna. Metoda chromatografii bibulowej nie jest jednak korzyst¬ na, gdyz wymaga stosowania dosc duzych stezen, co powoduje, ze dokladnosc oznaczania jest mniej¬ sza niz przy stosowaniu chromatografii cienko¬ warstwowej. Poza tym czas rozwijania chroma- togramów na bibule jest równiez znacznie dluz¬ szy. 10 15 Chromatografia cienkowarstwowa, laczaca za¬ lety chromatografii bibulowej i kolumnowej z jednoczesnym wyeliminowaniem wad wlasciwych dla obu tych metod, nadaje sie szczególnie do rozdzielania substancji lipofilnych o umiarkowa¬ nej polarnosci i umozliwia równiez rozdzial izo¬ merów przestrzennych. Jednakze znane z litera¬ tury uklady rozpuszczalników nie pozwalaja na rozdzielenie malo polarnych zwiazków o zblizo¬ nych wlasciwosciach fizykochemicznych, jakie wy¬ kazuje wiele steroidów pochodnych pregnenu z grupy ketosteroidów, na przyklad octan cortisonu od octanu prednisonu. Znane z publikacji uklady, bedace mieszaninami z dodatkiem wody, sa do tego celu nieodpowiednie, gdyz ulegaja „wyczer¬ paniu". Czesto cytowany w literaturze uklad o skladzie: heksan — 50 ml, octan etylu — 100 ml i woda — 300 ml, nie nadaje sie do omawianego celu, gdyz rozdzial substancji jest niedostateczny i plamy sa rozmyte, co uniemozliwia ilosciowe okreslanie zawartosci badanych zwiazków.Sposób wedlug wynalazku umozliwia dokladne rozdzielanie w celach analitycznych stereoidów pochodnych pregnenu z grupy ketosteroidów me- 25 toda chromatografii cienkowarstwowej. Sposób ten polega na tym, ze do rozdzielania badanych substancji na plytce pokrytej adsorbentem stosu¬ je sie uklad rozpuszczalników zlozony z octanu etylu, heksanu i dwumetyloformamidu, a zwlasz- 80 cza uklad zawierajacy w stosunku objetosciowym 20 5845660—80 czesci octanu etylu, 20—40 czesci heksanu i 1—8 czesci dwumetyloformamidu. Uklad wedlug wynalazku, zawierajacy dwumetyloformamid, na¬ daje sie do rozdzielania wielu steroidów pochod¬ nych pregnenu z grupy ketosteroidów, jak na przyklad: A4-3-ketopregneny, AM-3-ketopregna- dieny takie jak substancja S, substancja Reich- steina, cortison i ich analogi podstawione w róz¬ nych pozycjach grupami hydroksylowymi.Sposób wedlug wynalazku jest blizej wyjasnio¬ ny w nizej podanych przykladach.Przyklad I. Na plytki pokryte zelem krze¬ mionkowym G naklada sie próbki roztworów oc¬ tanu cortisonu i octanu prednisonu w mieszani¬ nie chloroformu z metanolem. Chromatogram roz¬ wija sie w ciagu 30 minut na drodze 12 cm, sto¬ sujac uklad o skladzie: octan etylu — 75 ml, hek¬ san — 35 ml i dwumetyloformamid — 4 ml. Po rozwinieciu chromatograimu plytke suszy sie i wy¬ woluje za pomoca 50%-owego kwasu siarkowego.Nastepnie plytke wygrzewa sie w temperaturze 120°C w ciagu 5—7 minut. W ten sposób uzyskuje sie slady substancji w postaci plam widocznych pod lampa UV, przy dlugosci fali 366 mu. Otrzy¬ mane plamy octanu cortisonu wykazuja swiecenie jasnoniebieskie, a octanu prednisonu — zólte.Wspólczynniki Rf sa nastepujace: dla octanu cor¬ tisonu 0,43 i dla octanu prednisonu 0,37.Przyklad II. Na plytke pokryta zelem krzemionkowym naklada sie próbki mieszaniny substancji: 3,21-dwuoctan-5-pregnen-3-beta,17-alfa, 21-triol-20-on oraz 4-pregnen-17-alfa,21-diol-3,20- -dion, rozpuszczonej w mieszaninie chloroformu z metanolem. Chromatogram rozwija sie w ciagu 30 minut na drodze 12 cm, stosujac uklad o skla¬ dzie: octan etylu —65 ml, heksan — 25 ml i dwu¬ metyloformamid — 1 ml. Po rozwinieciu chro- 4 matogramu plytke suszy sie i wywoluje za po¬ moca 50%-oweigo kwasu siarkowego i ogrzewa w temperaturze 120°C w ciagu 5—7 minut. Uzys¬ kuje sie slady substancji w postaci plam widocz- 5 nych pod lampa UV przy dlugosci fali 306 m^.Wspólczynnik Rf wynosi: substancja 3,21-dwuoc- tan-5-pregnen-3-beta-17-alfa,21-triol-20-on Rf = = 0,95 zas dla substancji 4-pregnen-17-alfa,21-diol- -3,20-dion Rf = 0,52. io Przyklad HI. Postepujac jak w przykla¬ dzie I. bada sie próbki mieszaniny, zawierajacej: 21-octan-4-pregnen-17-alfa,21-diol-3,20-dion oraz 21-octan-4-pregnen-ll-alfa,21-triol-3,20-dion. Uzys¬ kuje sie nastepujace wartosci wspólczynnika Rf: 15 substancja 21-octan-4-pregnen-17-alfa,21-diol-3,20- -dion Rf = 0,74 zas substancja: 21-octan-4-pre- gnen-ll-alfa,17-alfa,21-triol-3,20-dion Rf = 0,42.Przyklad IV. Postepujac jak w przykladzie I bada sie próbki mieszaniny, zawierajacej: 21- 20 -octan-4-pregnen-17-alfa,21-di'Ol-3,20-dion oraz 21- - octan-4-pregnen-ll-beta,17-alfa,21-triol-3,20-dion.Uzyskuje sie wspólczynniki Rf wynoszace: sub¬ stancja 21-octan-4-pregnen-X7-alfa,21-diol-3,20- -dion Rf = 1,3 zas substancja 21-octan-4-pregnen- 25 -ll-beta,17-alfay21-tiriol-3,20-dion Rf = 0,85. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób rozdzielania dla celów analitycznych steroidów pochodnych pregnenu z grupy keto- 30 steroidów metoda chromatografii cienkowarstwo¬ wej, znamienny tym, ze do- rozdzielania badanych substancji na pokrytej adsorbentem plytce sto¬ suje sie uklad rozpuszczalników zlozony z octanu etylu, heksanu i dwumetyloformamidu, a zwlasz- 35 cza uklad zawierajacy w stosunku objetosciowym 60—80 czesci octanu etylu, 20—40 czesci heksanu i 1—8 czesci dwumetyloformamidu. LZGraf. Zam. 2394 24.VI.69 230 PL