Pierwszenstwo: Opublikowano: 30^L1969 58361 KI. 21 e, $&m s/ff/b MKP G Ol r UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Józef Bajor, mgr inz. Janusz Ciok, mgr inz. Bogdan Kolodziejski, mgr inz. Alfons Tomik Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Uklad do pomiaru i rejestracji pradów bladzacych w podziemiach kopaln i Przedmiotem wynalazku jest uklad do pomiaru i rejestracji pradów bladzacych w podziemiach kopaln, zaopatrzony w alarmowy sygnalizator, sygnalizujacy przekroczenie wielkosci granicznych natezenia pradów bladzacych. 5 Znane przyrzady do pomiaru natezenia pradów bladzacych za pomoca miliarnperomierza pozwa¬ laja na pomiar tylko stalych pradów nie zmie¬ niajacych sie w czasie lub zmieniajacych sie bardzo wolno. Stosuje sie je wylacznie do prze- 10 prowadzania dorywczych pomiarów natezenia pra¬ dów bladzacych. Czesto jednak w trakcie prowa¬ dzenia robót górniczych, takich jak na przyklad zglebianie szybów, pedzenie nowych przekopów, konieczna jest znajomosc czasowego przebiegu 15 i zmian natezenia pradów bladzacych, pozwalajaca na wykrycie zródla ich powstawania oraz na za¬ stosowanie srodków zabezpieczajacych.Pozadana jest takze mozliwosc rejestracji w cza¬ sie momentów, w których przekroczone zostaja 20 graniczne, dopuszczalne wartosci natezenia pra¬ dów bladzacych oraz sygnalizowanie tych stanów.Dotychczas w tych ukladach jako element pomia¬ rowy stosuje sie elektromagnetyczny przekaznik, którego uzwojenie jest tak dobrane, zeby prze- 25 plywajacy przez nie prad o wartosci wiekszej od dopuszczalnej, powodowal przyciagniecie jego zwory. Odpowiednie styki tego przekaznika za¬ laczaja obwód sygnalizacji lub rejestracji.Dokladnosc wskazan tego ukladu jest stosunkowo 30 mala, poniewaz trudno jest wykonac przekaznik o wspólczynniku powrotu zblizonym do jednosci.Dodatkowa wada tych ukladów jest inna czulosc dla pradów bladzacych stalych a inna dla pradów bladzacych zmiennych. Ponadto uzwojenie prze¬ kaznika stanowiace element indukcyjny, nie jest elementem iskrotoezpiecznym i w zwiazku z tym uklad nie moze byc stosowany w kopalniach ga¬ zowych.Celem wynalazku jest umozliwienie dokonywania ciaglych pomiarów natezenia pradów bladzacych, stalych i zmiennych, oraz sygnalizowanie momen¬ tów w których nastepuje przekroczenie dopusz¬ czalnych wartosci pradów.Cel ten zrealizowano wedlug wynalazku w ten sposób, ze uklad ma elektroniczny przetwornik — modulator o symetrycznym wejsciu, polaczony po¬ przez liniowy wzmacniacz z elektronicznym prze¬ kaznikiem, którego wyjscie jest polaczone jedno¬ czesnie z alarmowym sygnalizatorem i rejestrato¬ rem oraz poprzez przesylowa linie z drugim sygna¬ lizatorem. Do wzmacniacza, na jego wyjsciu jest przylaczony ponadto miernik elektryczny.Uklad wedlug wynalazku umozliwia ciagla re¬ jestracje czasu trwania granicznych wartosci na¬ tezenia pradów bladzacych oraz sygnalizowanie tych stanów. Pozwala to na wyznaczenie najodpo¬ wiedniejszej pory do bezpiecznego prowadzenia robót strzalowych. Dodatkowa zaleta ukladu jest to, ze jest on ukladem iskro-bezpiecznym i moze 5836158361 byc stosowany w pomieszczeniach zagrozonych wybuchem par i gazów a w szczególnosci w pod¬ ziemiach kopaln gazowych. Uklad cechuje duza dokladnosc pomiaru, niezaleznie od tego czy mie¬ rzony prad jest pradem stalym czy zmiennym.Uklad wedlug wynalazku jest przedstawiony schematycznie w przykladowym rozwiazaniu na rysunku.Uklad ma elektroniczny przetwornik — modu¬ lator 1 o symetrycznym wejsciu 2, które jest zbocznikowane symetrycznie wzgledem ziemi dwo¬ ma opornikami Rl i R2. Przetwornik — modula¬ tor 1 jest zrealizowany w ukladzie generatora RC modulowanego amplitudowo. Wyjscie przetwor¬ nika — modulatora 1 jest polaczone poprzez linio¬ wy wzmacniacz 3 pradu zmiennego z elektronicz¬ nym przekaznikiem 4. Wyjscie wzmacniacza 3 jest polaczone ponadto z elektrycznym mierni¬ kiem 5. Wyjscie z przekaznika 4 jest polaczone jednoczesnie z przesylowa linia 6, z alarmowym sygnalizatorem 7 i z rejestratorem 8. Do przesy¬ lowej linii 6 moze byc przylaczony drugi alarmo¬ wy sygnalizator.Wejscie 2 ukladu laczy sie za pomoca przewo¬ dów do tych elementów lub urzadzen, pomiedzy którymi chce sie zmierzyc wielkosc natezenia pra¬ dów bladzacych* Sa to na ogól rózne metalowe przedmioty takie jak maszyny i urzadzenia, ruro¬ ciagi, plaszcze kabli, szyny kolejowe, przenosniki zgrzeblowe i tasmowe, stalowe obudowy wyrobisk, jak równiez spag i poszczególne warstwy skal.Przeplywajacy przez oporniki Rl i R2 elektryczny prad jest przetwarzany w przetworniku — mo¬ dulatorze 1 na prad zmienny o stalej czestotli¬ wosci i amplitudzie proporcjonalnej do amplitudy mierzonego pradu bladzacego, niezaleznie od tego 10 15 20 25 30 35 czy prad ten jest pradem stalym' czy zmiennym.Sygnal z przetwornika — modulatora 1 jest wzmacniany w liniowym wzmacniaczu 3 a na¬ stepnie przetworzony w detektorze na pomiarowy sygnal pradu stalego. Sygnal ten zasila elektrycz¬ ny miernik 5 a po przekroczeniu wielkosci gra¬ nicznej, uruchamia elektroniczny przekaznik 4, który z kolei wlacza alarmowy sygnalizator 7 i rejestrator 8. Rejestrator 8 rejestruje czas trwa¬ nia granicznej wielkosci pradu bladzacego. Prze¬ kroczenie granicznej, wielkosci pradu bladzacego moze byc sygnalizowane zdalnie za pomoca dru¬ giego dodatkowego sygnalizatora przylaczonego do przesylowej linii 6. PL