Pierwszenstwo: Opublikowano: 25. IX. 1969 58170 KI. 21 c, 72 MKP H 011 i/co CZYTELNIA Wspóltwórcy wynalazku: mgr Bogdan Lesiuk, inz. Miroslaw Dziadkie- wicz, Janusz Dombrowski Wlasciciel patentu: Zaklady Wytwórcze Lamp Elektrycznych im. Rózy Luksemburg, Warszawa (Polska) Odgromnik gazowany Przedmiotem wynalazku jest odgromnik gazo¬ wany o duzej wytrzymalosci pradowej bedacy lampa wyladowcza, który jest przeznaczony do ochrony urzadzen i instalacji elektrycznych, a zwlaszcza do ochrony linii telekomunikacyjnych 5 przed skutkami przepiec powstajacych szczególnie w wyniku wyladowan atmosferycznych lub w wy¬ niku zwarc z liniami energetycznymi.W znanym rozwiazaniu konstrukcyjnym odgrom¬ nik sklada sie z rurki szklanej z zatopionymi io z obu jej konców nózkami szklanymi. Przez kaz¬ da nózke przechodzi doprowadnik pradu. Jego czesc znajdujaca sie wewnatrz rurki szklanej i zwana wspornikiem wykonana jest z drutu ni¬ klowego, a czesc przechodzaca przez szklo nózki, 15 zwana przepustem, wykonana jest z drutu mie¬ dzio-plaszczowego. Na wspornik doprowadnika nalozona jest majaca ksztalt grzybka aluminiowa elektroda. Wnetrze odgromnika wypelnione jest argonem. 20 Taka konstrukcja nie zapewnia duzej wytrzy¬ malosci pradowej, bowiem odgromniki niszczone sa przez niewielkie udary pradowe, o wartosci szczytowej okolo 2,0 kA. Wystepuje tu pekanie nózki wzdluz przepustu, spowodowane gwaltownym 25 nagrzaniem sie i rozszerzeniem przepustu, podczas przeplywania przezen pradu udarowego, przy prak¬ tycznie nie zmienionej temperaturze szkla nózki.Szczególnie wrazliwym miejscem tej konstrukcji jest miejsce wtopienia w nózke wspornika. 30 2 Ze wzgledu na róznice wspólczynnika rozsze¬ rzalnosci niklu i szkla, zwykle od tego miejsca nastepuje pekanie nózki, czesto tez podczas udaru pradowego nastepuje urwanie sie wspornika wraz z elektroda w miejscu zespawania wspornika z przepustem. Odgromniki niszczone sa równiez przez impulsy pradu zmiennego o natezeniu okolo 20 A i czasie trwania 1,5 sek. W tym przypadku równiez nastepuje pekanie nózki wzdluz przepu¬ stu, który mocno rozszerza sie pod wplywem wy¬ ladowania lukowego, zamykajacego sie bezpo¬ srednio na wsporniku z pominieciem elektrody.Znanymi metodami uzyskania odgromników o wiekszej wytrzymalosci jest powiekszenie wy¬ miarów gabarytowych odgromników i elektrod albo stosowanie szkla o wiekszej wytrzymalosci termicznej i innych materialów na przepusty.Celem wynalazku jest zwiekszenie wytrzyma¬ losci pradowej odgromników poprzez celowa zmia¬ ne ich konstrukcji przy jednoczesnym zachowaniu dotychczasowych wymiarów gabarytowych.Zgodnie z wytyczonym celem zwiekszenie wy¬ trzymalosci pradowej odgromnika osiagnieto przez zmniejszenie nagrzewania, a tym .samym rozsze¬ rzania sie termicznego doprowadników przez za¬ stosowanie dwóch doprowadników o wiekszym przekroju zamiast jednego, eliminujac czesci ni¬ klowe doprowadnika o wspólczynniku rozszerzal¬ nosci róznym od wspólczynnika rozszerzalnosci szkla, przy czym wspornik zastapiono przedluzo- 58 1703 58178 4 nym przepustem likwidujac zjawisko zamykania sie luku na wspornikach, a przy tym czolowa czesc elektrod pokrywa sie materialem o malej pracy wyjscia elektronów.Dopuszczalna srednice drutów stosowanych na przepusty, ksztalt i sposób zamocowania elektrod jak równiez rodzaj materialu o malej pracy wyjscia, sposób i .miejsce trwalego naniesienia tego materialu ustalono w wyniku przeprowadze¬ nia dlugotrwalych doswiadczen. ._* Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy- -^kladiie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia czesciowy przekrój odgromnika, a fig. 2, 2a i 2b przedstawiaja elektrode alumi¬ niowa, w czesciowym przekroju oraz w dwóch rzutach — z góry i od dolu. Odgromnik posiada nózke 1 z dwoma doprowadnikami pradu 2, któ¬ rych wsporniki 3 stanowia przedluzenie przepu¬ stów 4 i wykonane sa z drutu miedzio-plaszczo- wego. Na wspornikach 3 zacisniete sa elektrody 5 zawierajace W czesci czolowej, w szczelinach 6, aktywator 7 w postaci stopu BaAl. Wnetrze od¬ gromnika & wypelnione jest argonem. *Do wla¬ czania odgromnika do ukladu sluza trzonki no¬ zowe 9.Aluminiowa elektroda 5 wykonana jest w po¬ staci walca majacego dwie boczne symetryczne wzgledem osi walca szczeliny 10 sluzace do za¬ mocowania jej na wspornikach 3. W czesci czolo¬ wej elektroda ma dwie koncentryczne szczeliny 6 sluzace do pomieszczenia aktywatora 7.Dwa doprowadniki pradu 2 majace wspornik 3 i przepusty 4 wykonane sa z jednego odcinka dru¬ tu miedzio-plaszczowego i zapewniaja wielokrot¬ ne przepuszczanie pradów udarowych o wartosci 5—6 kA dzieki zmniejszonemu nagrzewaniu sie przepustów. Jednoczesnie uzyskuje sie duza wy¬ trzymalosc mechaniczna zestawu nózka 1 elektro¬ da 5, dzieki czemu nie wystepuje urywanie sie 5 elektrod 5 nawet przy udarze o wiekszej war¬ tosci.Aktywator 7 w postaci stopu BaAl dobrze sku¬ pia wyladowanie w przestrzeni miedzy elektro¬ dami 5, zmniejszajac w ten sposób nagrzewanie sie przepustów 4 i zabezpieczajac nózke 1 przed peknieciem. Dodatkowo, umieszczenie aktywato¬ ra 7 w szczelinach 6 elektrody 5 chroni go przed mechanicznym usuwaniem z elektrody 5 podczas udarów pradowych i pozwala naniesc go tylko tyle, aby wystarczylo go dla wielokrotnego zadzia¬ lania odgromnika. PL