Opublikowano: 8.VIII.1969 58008 KI. 14 c, 11/03 MKP F 01 ajC^M UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Wladyslaw Serwa Wlasciciel patentu: Instytut Techniki Cieplnej, Lódz (Polska) Uklad wiazacy do lopatek turbinowych Wynalazek dotyczy ukladu wiazacego do lopatek turbinowych, zawierajacego rurki usztywniajace z rdzeniem luznym dzielonym, zapewniajacego w ru¬ chu wirnika znoszenie sil wzbudzajacych drgania wienca.W konstrukcji ukladów lopatkowych turbin sto¬ sowane sa rózne uklady tlumiace do wiazania lo¬ patek, jak na przyklad druty tlumiace, linki sta¬ lowe luzne itd. W ruchu obrotowym wirnika pod dzialaniem sil bezwladnosci nastepuje zwiazanie wszystkich lopatek silami tarcia na powierzchni elementów wiazacych w zamkniety okrag. W ukla¬ dzie takim suma geometryczna sil wzbudzajacych drgania lopatek równa jest zeru, a wieniec nie pod¬ lega drganiom w niebezpiecznym zakresie czestosci.Stosowane szerzejl w praktyce druty tlumiace sa w pewnych przypadkach zbyt sztywnym, a linki tlumiace zbyt elastycznym elementem wiazacym w zaleznosci od srednicy wienca i podzialki miedzy- lopatktowej.Poszczególne lopatki, potraktowane jako odosob¬ nione uklady sprezyste, posiadaja scisle okreslone czestosci drgan wlasnych. Laczac lopatki w pakie¬ ty po kilka albo po kilkanascie sztuk za pomoca rurek usztywniajacych, przylutowanych do tych lo¬ patek, tworzymy nowe uklady sprezyste o innych czestosciach drgan wlasnych niz pojedyncze lopat¬ ki. Traktujac taki pakiet jako odosobniony uklad sprezysty, mozemy nadawac mu dowolna sprezy¬ stosc a wiec i dowolne czestosci drgan wlasnych 10 15 20 25 30 przez dobór ilosci lopatek w jednym pakiecie.Czestosci te staramy sie dobierac takie, aby po¬ szczególne odosobnione uklady sprezyste nie wpa¬ daly w rezonans z drganiami pochodzacymi od ele¬ mentów wirujacych w trakcie obrotów wirnika.Aby jak najszybciej wygasic amplitudy drgan pa¬ kietów lopatkowych albo lopatek niepolaczonych w pakiety, stosuje sie wiazanie wszystkich pakietów lub lopatek w zamkniety okrag za pomoca róznych elementów tlumiacych, najczesciej drutów i linek.W pewnych przypadkach druty tlumiace sa zbyt sztywnym, a linki tlumiace zbyt sprezystym ele¬ mentem wiazacym i tlumiacym.Celem wynalazku jest wyeliminowanie drgan re¬ zonansowych wienca lopatek w niebezpiecznym za¬ kresie czestosci drgan przy równoczesnym zapew¬ nieniu przydatnosci ukladu wedlug wynalazku do dowolnych srednic wienca i podzialek miedzylopat- kowych.Zgodnie z wytyczonym zadaniem opracowano uk¬ lad wiazacy lopatki w pakiety za pomoca rurek usztywniajacych, przylutowanych do lopatek, w którym pakiety sa zwiazane za pomoca luznych rdzeni z odcinków drutu, laczacych wieniec w ru¬ chu obrotowym silami tarcia w zamkniety okrag.Zastosowanie ukladu wedlug wynalazku pozwa¬ la na wyeliminowanie rezonansowych drgan lopa¬ tek, zapobiegajac w znacznym stopniu awariom tur¬ bin, co ma miedzy innymi powazne znaczenie w gospodarce remontowej. 58 0083 58 008 4 Uklad ten zabezpiecza przed rezonansem drgan poprzez odpowiedni dobór wymiarów rurek usztyw¬ niajacych i ich polozenia, przez które mozna osiag¬ nac „odstrojenie" pakietów od rezonansu drgan, natomiast przez zastosowanie rdzeni uzyskuje sie zabezpieczenie, znoszace sily wzbudzajace drgania.Uklad wedlug wynalazku przedstawiono w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 ?przedstawia przekrój w plaszczyznie tarczy turbi¬ nowej jednego pakietu normalnego, a fig. 2 — po¬ laczenie konców wiazania przy montazu.Jak uwidoczniono na fig. 1, rurka usztywniajaca 1, przechodzaca przez otwory w lopatkach 2, pola¬ czona jest z tymi lopatkami lutem 3, tworzac pa¬ kiet skladajacy sie z kilku lopatek. Rdzen 4 z dru¬ tu o przekroju kolowym w postaci odcinków, dzie¬ lonych w srodku dlugosci rurki usztywniajacej, umieszczony jest wewnatrz rurki przy czym dlugosc odcinków rdzeni jest równa dlugosci jednego lub dwóch odcinków rurki. Konce wiazania polaczone sa przy pomocy lutu 5 (fig. 2), zabezpieczajac rdzen przed przesuwaniem sie wzdluz osi rurki.Podczas ruchu obrotowego wirnika odcinki dru¬ tu pod dzialaniem sil bezwladnosci przylegaja dó wewnetrznych powierzchni rurek. Wytworzone na tych powierzchniach sily tarcia wiaza wieniec w zamkniety okrag, w którym zniesione zostaja sily 5 wzbudzajace, dzialajlace na lopatki. PL