Pierwszenstwo: Opublikowano: 16.VIII.1969 i 58006 KI. 49 g, 7 MKP B 21 UKD i^3£ Wspóltwórcy wynalazku: doc. dr inz. Wieslaw Zapalowicz, mgr inz. Je¬ rzy Gunia Wlasciciel patentu: Akademia Górniczo-Hutnicza (Katedra Maszyn Hut¬ niczych), Kraków (Polska) Mlot cierny i Przedmiotem wynalazku jest mlot cierny, znaj¬ dujacy zastosowanie do matrycowego i swobodne¬ go kucia wyrobów z metali.Znane sa mloty cierne z deska jednostronnego dzialania, o napedzie pneumatyczno-elektrycznym, 5 w których ruch roboczy, w dól, ukladu zlozonego z deski, baby i bijaka, odbywa sie wylacznie pod wplywem ich sily ciezkosci, natomiast ruch jalo¬ wy, w góra, jest dokonywany mechanicznie za pomoca rolek, podnoszacych deske wraz z baba 10 i bijakiem.W tego rodzaju urzadzeniach energia oraz cze¬ stosc uderzen jest zalezna od predkosci spadania ukladu deski, baby i bijaka, a ponadto jest og¬ raniczona przez ich ciezar i wysokosc spadania. 15 W wyniku tego nie ma mozliwosci zwiekszania wydajnosci pracy mlota ponad jego wydajnosc nominalna.Nie znane sa natomiast mloty z deska dwu¬ stronnego dzialania o napedzie pneumatyczno- 2o -elektrycznym.Mlot cierny, wedlug wynalazku, rozwiazuje do¬ tychczasowe niedogodnosci przez to, ze jest wy¬ posazony w dodatkowa pare napedowych rolek do zwiekszania przyspieszania ruchu w dól deski 25 z baba i bijakiem. Rolki te wraz z rolkami do podnoszenia deski w góre sa sterowane za pomo¬ ca dzwigni, które sa polaczone poprzez ciegna i pneumatyczne silowniki z elektropneumatycznym rozdzielaczem. 30 Ponadto jedna z rolek, do przyspieszania deski w dól, jest polaczona z elektrycznym silnikiem za pomoca napedowego kola i pasków klinowych.W plaszczyznach poziomych martwych polozen baby znajduja sie drogowe wylaczniki zakonczo¬ ne zworami do przelaczania obwodów elektrycz¬ nych mlota, wyposazonych w wylaczniki i pola¬ czonych za pomoca przelaczników elektromagne¬ tycznych z silownikiem deski i silownikami wszy¬ stkich rolek.Mlot cierny, wedlug wynalazku, jest uwidocz¬ niony w przykladowym rozwiazaniu na rysunku, który przedstawia schemat mlota wraz z mecha¬ nizmem napedowym sterowania i jego ukladem elektrycznym.Mlot cierny zawiera deske 1 lz przytwierdzona do jej konca baba 2 i bijakiem 3. Baba 2 jest zaopatrzona w krzywki 4 i 5. Mechanizm nape¬ dowy deski 1 stanowi para napedowych rolek 6 i 7, sluzacych do jej podnoszenia w góre oraz para napedowych rolek 8 i 9 do przyspieszania ruchu w dól. Mechanizm napedowy ma hamulec 10 deski 1, sterowany poprzez uklad dzwigni 11 za pomoca silownika 12. Rolki 6 i 8 sa osadzone na osiach ulozyskowanych w wahaczowych dzwig¬ niach 13, zas rolki 7 i 9 oraz zebate kola 14 i 15 sa zaklinowane na walkach, ulozyskowanych w wahaczowych dzwigniach 16.Na walku rolki 9 jest zaklinowane ponadto na¬ pedowe kolo 17 polaczone za pomoca klinowych 580063 pasków 18 z silnikiem napedzajacym. Wahaczowe dzwignie 13 i 16 sa polaczone poprzez uklad cie¬ gien 19 oraz pneumatyczne silowniki 20 z elek- tromagnetyczno-pneumatycznym rozdzielaczem 21.Dzwignie 13 i 16, w pozycji biegu luzem, sa utrzy- 5 mywane za pomoca sprezyn 22, W plaszczyznach poziomych martwych polozen baby 2 znajduja sie drogowe wylaczniki 23 i 24, zakonczone zworami do przelaczania styków 34, 35, 36 i 37 obwodów elektrycznych. 10 Obwody te sa polaczone za posrednictwem elek¬ tromagnetycznych przelaczników 25, 26, 27 i 28 z silownikiem 12 hamulca 10 oraz z elektromagne¬ tycznymi silownikami 29 i 30 rozdzielacza 21.Drogowy wylacznik 24 jest wyposazony w znany 15 mechanizm, ustalajacy wysokosc jego polozenia w zaleznosci od wysokosci odkuwki. Uklad elek¬ tryczny zawiera krancowy wylacznik 31, a po¬ nadto zwierajacy wylacznik 32 i rozwierajacy wylacznik 33. Uklad jest wlaczony do sieci po- 20 przez elektromagnetyczny przelacznik 28.Praca mlota ciernego, wedlug wynalazku, od¬ bywa sie w ten sposób, ze po uruchomieniu, sil¬ nika napedzajacego kolo 17 i po wlaczeniu zwie¬ rajacego wylacznika 32, nastepuje zamkniecie, 25 wlaczonego do sieci obwodu elektrycznego prze¬ lacznika 28. Zadzialanie przelacznika 28 powoduje zamkniecie obwodu elektromagnesu przelacznika 27, który wlacza do sieci obwód silownika 12. Si¬ lownik 12, poprzez uklad dzwigni 11, zwalnia na- 30 cisk szczek hamulca 10 deski 1, a ponadto po¬ woduje wlaczenie do sieci przelacznika 29 roz¬ dzielacza 21.Rozdzielacz 21 laczy z siecia sprezonego powie¬ trza górne czesci cylindrów silowników 20, któ- 35 re poprzez uklad ciegien 19 i wahaczowych dzwig¬ ni 13 i 16 powoduja docisk rolek 8 i 9 do deski 1 oraz scisniecie sprezyn 22. Przy uruchomionym silniku, napedzajacym kolo 17, nastepuje ruch ba¬ by 2 w dól i zamkniecie obwodu styków kranco- 40 wego wylacznika 31. Równoczesnie drogowy wy¬ lacznik 23 zsuwa sie po krzywce 5 baby 2 i prze¬ rywa obwód styków 34. Przy dalszym ruchu baby 2 w dól, wylacznik 23 powoduje zamkniecie ob¬ wodu styków 35. Przed dolnym martwym punktem 45 baby 2, krzywka 4, dzialajac na drogowy wy¬ lacznik 24 przerywa obwód styków 36 co powo¬ duje 'przerwanie obwodu wylacznika 29. Po prze¬ rwaniu obwodu wylacznika 29, silowniki 20 wra¬ caja do pierwotnego polozenia pod wplywem sily 50 sprezyn 22.Równoczesnie zostaje zwolniony docisk rolek 8 i 9 do deski 1 i przesterowanie [rozdzielacza 21 pod dzialaniem cisnienia powietrza, sprezonego w górnych czesciach cylindrów silowników 26. Przy 55 dalszym ruchu baby 2 w dól, w martwym jej punkcie, krzywka 4, dzialajac na drogowy wy¬ lacznik 24, powoduje zwarcie styków 37. Naste¬ puje zadzialanie przelacznika 26, w wyniku czego zostaje wlaczony silownik 30 rozdzielacza 21. Roz- 60 dzielacz 21 laczy z siecia sprezonego powietrza dolne czesci Cylindrów silowników 20. Tloki si¬ lowników 20, przesuwajac sie do góry powoduja, poprzez uklad ciegien 19 i wahaczowe dzwignie 13 i 16, docisniecie rolek 6 i 7 do deski 1. 65 *' - *¦ - 4 Przy ruchu baby 2 do góry, wylacznik 24 zsu¬ wajac sie po krzywce 4, powoduje rozwarcie sty¬ ków 37, a nastepnie zwarcie styków 36. Na wy¬ sokosci poziomu wylacznika 23 krzywka 5 baby 2 dziala na wylacznik 23, który rozwiera styki 35.Nastepuje przerwanie obwodu przelacznika 26 i przesterowanie rozdzielacza 21 pod wplywem cis¬ nienia powietrza, sprezonego w dolnych czesciach cylindrów silowników 19. Równoczesnie pod wply¬ wem sily sprezyn 22, tloki silowników 20 wra¬ caja do pierwotnego polozenia, a ponadto zostaje zwolniony docisk rolek 6 i .7 do deski 1. Przy dalszym ruchu baby 2 w kierunku górnego mar¬ twego punktu, wylacznik 23 zwiera styki 34 i rozwiera styki krancowego wylacznika 31.Zwarcie styków 34 powoduje zadzialanie silow¬ nika 29 rozdzielacza 21, w wyniku czegp nastepuje jego zadzialanie i powtórzenie cyklu ruchu od po¬ czatku. W celu zatrzymania mlota przerywa sie obwód za pomoca wylacznika 33, zas baba 2, po przejsciu dolnego martwego . punktu, dochodzi do swego górnego martwego punktu i rozwiera styki wylacznika 31. Przy rozwartych stykach 33 na¬ stepuje przerwanie obwodu sieci zasilajacej, a równoczesnie wylaczenie przelaczników 26, 27 i 28 i zacisniecie szczek hamulca 10 deski 1. PL