Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.VI.1969 57681 KI. 59 b, 3 mkp f of 4 y0Sj UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Stanislaw Morzynski, mgr inz. Jerzy Kostyrko Wlasciciel patentu: Zabrzanska Fabryka Maszyn Górniczych „Powen", Zabrze (Polska) Uklad odciazenia osiowego pomp wirowych 1 Przedmiotem wynalazku jest uklad odciazenia osiowego pomp wirowych, umozliwiajacy równo¬ wazenie sil osiowych, niezaleznie od rodzaju pom¬ powanej cieczy.Dla równowazenia sil osiowych, wystepujacych w pompach wirowych, stosowane sa miedzy in¬ nymi lozyska slizgowe osiowe, odciazone calko¬ wicie, znane w budowie pomp jako tarcze odcia¬ zajace, zwiazane konstrukcyjnie z ukladem prze¬ plywowym pompy, w którym medium roboczym jest ciecz, pompowana 'przez pompe. Uzycie jako medium robocze pompowanej cieczy uniemozliwia zastosowanie pomp, posiadajacych tarcze odcia¬ zajace, do pompowania cieczy, zawierajacych za¬ nieczyszczenia mechaniczne, gdyz powierzchnie ilizgowe ulegaja wówczas szybkiemu zuzyciu.Z tego powodu do pompowania cieczy zanie¬ czyszczonych mechanicznie konstruowane sa pom¬ py o symetrycznych, hydraulicznie zrównowazo¬ nych ukladach przeplywowych badz pompy, po¬ siadajace lozyska osiowe jako oddzielne elementy konstrukcyjne. Pompy o tych konstrukcjach, po¬ siadaja duzy ciezar i duze gabaryty.Istota wynalazku jest zastosowanie calkowicie odciazonego lozyska osiowego (tarczy odciazaja¬ cej), w którym medium roboczym jest olej ma¬ szynowy o cisnieniu wyzszym od cisnienia pom¬ powanej cieczy. Rozwiazanie takie zapewnia do¬ bre warunki pracy ukladu odciazenia niezaleznie 10 15 20 25 30 od rodzaju i stopnia zanieczyszczenia pompowa¬ nej cieczy.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia kadlub tloczny pompy wraz z elementami ukladu odcia¬ zenia w przekroju, fig. 2 odmiane opisanego ukladu, polegajaca na polaczeniu zbiornika i chlodnicy oleju oraz pompy olejowej w jedna calosc konstrukcyjna z kadlubem tlocznym pompy.Olej maszynowy o stalym cisnieniu, wyzszym od cisnienia pompowanej cieczy, doprowadzany jest przez otwór w kadlubie tlocznym pompy do kolektora 1, skad przez otwory w kolektorze wy¬ plywa na powierzchnie slizgowe dlawnicy 2 f na¬ stepnie do przestrzeni a. Otwory wyplywowe ko¬ lektora 1 wykonane sa stycznie do jego wewnetrz¬ nej srednicy, co zapewnia konieczne dla prawid¬ lowej pracy dlawnicy 2 zawirowanie wyplywaja¬ cego oleju. Cisnienie oleju w przestrzeni a jest wyzsze od cisnienia pompowanej cieczy, co za¬ pobiega przedostawaniu sie pompowanej cieczy i zawartych w niej zanieczyszczen do ukladu od^ ciazajacego.Dlawnica 2 pracuje pod niewielkim cisnieniem, bedacym róznica cisnien oleju i pompowanej cie¬ czy. Przez otwory w panwi lozyska promienio¬ wego 3 olej przeplywa do przestrzeni b. Spadek cisnienia przy przeplywie przez otwory w panwi 5768157681 3 powoduje powstanie róznicy cisnien w prze¬ strzeniach a i b, koniecznej do samoregulacji ukladu odciazenia. Przez szczeline pomiedzy tar¬ cza odciazajaca 4 a pierscieniem slizgowym 5 olej wyplywa do komory c, skad odprowadzany 5 jest do zbiornika oleju.Poniewaz wielkosc sily osiowej nie jest war¬ toscia stala i w czasie pracy pompy powstaja znaczne jej wahania, zas samoregulacja cisnienia w przestrzeni b odbywa sie z pewnym opóznie- 10 niem dla zapobiezenia uderzeniom tarczy odcia¬ zajacej 4 o pierscien slizgowy 5 zastosowano po¬ mocnicze lozysko 6, zapobiegajace gwaltownym przesunieciom walu pompy w kierunku ssania.Lozysko 6, posiadajace moznosc swobodnego prze- 25 suwania sie wraz z walem pompy w kierunku osiowym jest odpychane sprezyna 7 w kierunku tloczenia.Dla zabezpieczenia powierzchni slizgowych dlaw- nicy 2 od kontaktu z zanieczyszczeniami, zawar- 2o tymi w pompowanej cieczy pomiedzy przestrzenia przeplywowa pompy a dlawnica znajduje sie ko¬ mora d, przez która przeplywa ciecz nie zawie¬ rajaca zanieczyszczen mechanicznych, mogacych uszkodzic powierzchnie slizgowe dlawnicy. Ciecz 25 doplywa do komory d przez otwór w kadlubie tlocznym pompy, równolegly do otworu dopro¬ wadzajacego olej do ukladu odciazenia. Cisnienie w komorze d jest nieco nizsze od cisnienia pom¬ powanej cieczy dzieki zastosowaniu odrzutnika 30 gwintowego 8.Wal pompy ulozyskowany jest promieniowo, w wahliwej panwi 3. Role. czopa spelnia tuleja 9, na której zamocowana jest dlawnica 2. Róznica cisnien w przestrzeniach a i b zapewnia dobre 35 smarowanie lozyska.Przewiduje sie odmiane konstrukcyjna opisa¬ nego ukladu, polegajaca na polaczeniu zbiornika i chlodnicy oleju oraz pompy olejowej 11 w kon¬ strukcyjna calosc z kadlubem tlocznym pompy (fig. 2). W rozwiazaniu tym przestrzen o, wypel¬ niona calkowicie olejem wykorzystana jest jako komora chlodzenia oleju. W komorze tej znajduje sie wezownica 10, przez która przeplywa woda chlodzaca. Wezownica 10 mocowana jest w rowku srubowym nacietym na zebrach komory chlodzenia dzieki wlasnej sprezystosci, gdyz przed wmonto¬ waniem srednica wezownicy jest wieksza od srednicy rowka srubowego.Efekt chlodzenia jest zwiekszony przez zawi¬ rowania oleju spowodowane ruchem obrotowym tarczy odciazajacej 4. Na zewnatrz komory chlo¬ dzenia znajduje sie pierscieniowy zbiornik oleju, polaczony otworami z komora chlodzenia. Dla za¬ pobiezenia zawirowaniom oleju w zbiornika za¬ stosowano wzdluzne zebra.Pompa olejowa 11 napedzana jest bezposrednio od walu pompy za pomoca sprzegla elastycznego. PL