Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.VI.1969 6S KI. 81 e, 13 MKP B 65 gM^lpO UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Tadeusz Bialowas, mgr inz. Wojciech Ko¬ walski Wlasciciel patentu: Centralny Osrodek Badawczo-Projektowy Górnictwa Odkrywkowego, Wroclaw (Polska) Urzadzenie do czyszczenia tasm przenosników tasmowych i Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do czyszczenia tasm przenosników tasmowych, sta¬ nowiace zespól elementów czyszczacych.W urzadzeniach przenosnikowych jednym z za¬ sadniczych zagadnien jest oczyszczanie tasm, zwlaszcza \v kopalniach odkrywkowych, gdzie przenoszony jest material o róznorodnych wlas¬ nosciach — od piasków do ilów badz glin o du- .zej przyczepnosci. Problem ten nabiera szczegól¬ nego znaczenia podczas niekorzystnych warunków atmositi/?7ny «^h.Niedostateczne oczyszczanie tasmy powoduje zanieczyszczanie elementów przenosnika, groma¬ dzenie sie scierów na trasie, utrudniajace remon¬ ty, konserwacje i przesuwanie w przypadku prze¬ nosników przesuwnych, a ponadto wystepuja przeciazenia tasmy i wynikajace stad jej czeste uszkodzenia. Ponadto zanieczyszczona tasma wy¬ kazuje tendencje do krzywobieznosci, a takze wplywa na szybsze zuzycie elementów przenos¬ nika, zwlaszcza krazników. Dochodza do tego wy¬ datki wynikajace z dodatkowych kosztów zwia- .zanych ze stalym usuwaniem scierów na calej dlugosci trasy.Niewatpliwym dowodem, ze zagadnienie wlas¬ ciwego oczyszczania tasm jest wazne i trudne do rozwiazania dla zakladów stosujacych transport tasmowy, moze byc duza liczba znanych urzadzen czyszczacych przeznaczonych do tego celu. 10 15 20 25 30 Najczesciej stosowane, mimo wielu wad, sa skrobaki nozowe lub listwowe. Skutecznosc ich dzialania jest stosunkowo mala, poniewaz wyma¬ gaja one stalej regulacji docisku do tasmy, przy czym z powodu nierównomiernego zuzywania sie krawedzi czyszczacych, docisk ten nie jest staly na calej szerokosci tasmy. Skrobaki tego typu, zwlaszcza nozowe, niszcza powierzchnie nosna tasmy. Konstrukcja skrobaków zawierajaca zwy¬ kle wiele czesci obrotowych jest niepraktyczna, poniewaz spadajace z tasmy sciery powoduja uszkodzenia tych czesci.Znane sa równiez skrobaki klawiszowe, zawie¬ rajace szereg elementów czyszczacych o malych wymiarach powierzchni czyszczacej, rozmieszczo¬ nych na calej szerokosci tasmy. Skrobaki tego typu obok zasadniczej zalety, ze moga byc usy¬ tuowane bezposrednio za bebnem zrzutowym prze¬ nosnika, zapobiegajac zanieczyszczeniu wewnetrz¬ nego bieznika tasmy i krazników dolnych, maja jednak te wade, ze szybko zaklejaja sie urobkiem, zwlaszcza w zimie, gdy wilgotny nadklad przy- marza do wszystkich elementów skrobaka i urza¬ dzenia przestaja spelniac swoja role.Stosowane do czyszczenia tasm szczotki obro¬ towe nie niszcza wprawdzie bieznika, lecz sa skuteczne w dzialaniu wlasciwie tylko w odpo¬ wiednich warunkach atmosferycznych i przy urob¬ ku nie posiadajacym duzej przyczepnosci.57S68 4 Znany jest takze skrobak, w którym elemen¬ tami czyszczacymi sa druty lub metalowe paski przeciagniete miedzy dwiema tarczami i zamoco¬ wane do nich. Urzadzenie jest usytuowane pod tasma w taki sposób, aby jeden z elementów, zgarniajacych zanieczyszczenia byl docisniety do tasmy. Pozostale druty nie pracuja i sa nasta¬ wiane w polozenie robocze przez sprezyne sru¬ bowa i obciaznik w przypadku pekniecia drutu oczyszczajacego. Poszczególne druty zamocowane sa koncami w otworach tarcz w uchwytach za¬ ciskowych. ! Urzadzenie to jest proste i lekkie, jednakze skutecznosc czyszczenia jest stosunkowo niewiel¬ ka, poniewaz tylko jeden drut zbiera zanieczysz¬ czenia z tasmy. Zamocowanie drutów nie zabez¬ piecza przed wysunieciem sie z uchwytu, zwlasz¬ cza w ciezkich warunkach pracy, przy silnie za¬ nieczyszczonej tasmie.Celem wynalazku jest opracowanie lekkiego, o prostej konstrukcji urzadzenia, spelniajacego swoje zadania bez wzgledu na warunki atmosfe- * ryczne i rodzaj nosiwa transportowanego na prze¬ nosniku.Zgodnie z wynalazkiem rozwiazanie tego za¬ gadnienia polega na zastosowaniu do czyszczenia tasm strun metalowych, zamocowanych do dwóch tarcz i rozmieszczanych w równych odleglosciach katowych na obwodzie tych tarcz, które sa osa¬ dzone na ulozyskowanym, obrotowym wale. Tak utworzony beben czyszczacy zawiera szereg kra¬ wedzi tnacych, w postaci strun, które kolejno wspólpracuja z tasma przenosnika. Lozyska walu sa przesuwne prostopadle w stosunku do osi walu i pozwalaja na regulacje odleglosci miedzy urzadzeniem do czyszczenia, a tasma przenosnika.Wal napedzany jest silnikiem elektrycznym.. Obroty urzadzenia wykonanego wedlug wyna¬ lazku moga byc wspólbiezne lub przeciwbiezne ; •* r nv stosunku do ruchu tasmy.Konce strun zamocowane sa do srub, usytuo¬ wanych w wyzlobieniu, wykonanym po zewnetrz¬ nych stronach tarcz. Regulacje naprezenia strun uzyskuje sie przez pokrecenie srub. Zewnetrzne powierzchnie tarcz, w których osadzone sa sruby, zabezpieczone sa pokrywami, chroniacymi je przed zaklejaniem spadajacymi z tasmy scierami.Odmiana urzadzenia wedlug wynalazku polega na zastosowaniu innego niz omówione wyzej mo¬ cowania strun, polegajace na. tym, ze w gwin¬ towanych gniazdach tarcz osadzone sa tuleje z gwintem zewnetrznym, przez które przewleczo¬ ne sa struny. Wystajace konce strun sa zagiete w ksztalcie zaczepu, uniemozliwiajacego ich wy¬ suniecie sie z tulei. Po obu stronach tarcz na¬ lozone sa na kazda tuleje nakretki, zabezpiecza¬ jace przed ewentualnym wykrecaniem sie tulei z gwintowanych gniazd tarcz i sluzace do regu¬ lacji naprezenia strun.W innej odmianie urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku konce strun sa gwintowane i osadzone w tulei z gwintem wewnetrznym i zewnetrznym a tuleja umiejscowiona jest w gwintowanym gniezdzie lirczy i zabezpieczona z wewnetrznej strony tar- iC*X.oakretka„- ..:-. -.:^ -^z.i^ ....... czyszr; '••»¦;!': . Dalsza odmiana urzadzenia polega na tym, ze- na strunach osadzone sa obrotowo tuleje z two¬ rzyw sztucznych.Jeszcze inna odmiana urzadzenia charakteryzu- 5 je sie tym, ze na kazdej ze strun osadzonych jest obrotowo kilka krazków z tworzywa sztucznego.Urzadzenie wedlug wynalazku jest lekkie, pro¬ ste konstrukcyjnie i nie niszczy tasmy przenos¬ nika. Nadaje sie do zabudowania pod tasma bez- io posrednio przy bebnie zrzutowym, a to z kolei oprócz innych znanych korzysci wynikajacych z takiego usytuowania umozliwia latwe odpro¬ wadzenie strugi scierów na przenosnik odbiera¬ jacy urobek. 15 Naped urzadzenia — niezalezny od napedu przenosnika — pozwala na stosowanie dowolne¬ go kierunku obrotów oraz ich regulacje w zalez¬ nosci od rodzaju urobku, stopnia zanieczyszczenia tasmy, warunków atmosferycznych i szybkosci 20 tasmy. Duza liczba odmian konstrukcyjnych urza¬ dzenia pozwala na dobranie w zaleznosci od transportowanego nosiwa i warunków eksploa¬ tacji —: róznych technologii czyszczenia tasmy.Zastosowane rodzaje zamocowania elementów 25 czyszczacych umozliwiaja stopniowanie ich gru¬ bosci poczynajac od cienkich strun az do gru¬ bych, metalowych pretów, gwarantujac przy tym mozliwosc regulacji ich naprezenia oraz latwa wymiane w przypadku zerwania. 30 Przy stosowaniu cienkich strun czyszczenie tas¬ my odbywa sie przez scieranie warstwy (której grubosc zalezy od odleglosci miedzy elementami czyszczacymi a tasma przenosnika) przyklejonych zanieczyszczen, natomiast przy uzyciu grubych 35 pretów, a zwlaszcza odmiany, w której prety te sa osloniete ulozyskowanymi tulejami badz maja osadzone — równiez ulozyskowane — krazki z tworzywa sztucznego, technologia czyszczenia polega na uderzaniu elementów czyszczacych 40 o tasme, co powoduje stracanie przyklejonych do niej zanieczyszczen, przy czym ulozyskowanie tu¬ lei badz krazków eliminuje tarcie miedzy nimi a tasma, które byloby w tym przypadku czyn¬ nikiem zmniejszajacym efekt uderzen. 45 Urzadzenie wedlug wynalazku pokazane jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok' ogólny urzadzenia, fig. 2 —- widok z boku, fig. 3 — sposób moco¬ wania strun do tarczy, fig. 4 — tarcze i szcze- 50 gól mocowania w przekroju, fig. 5 — widok odmiany mocowania strun ' za pomoca tulei, fig. 6 — inna "odmiane mocowania strun, za po¬ moca sruby z gwintem zewnetrznym i wewnetrz¬ nym w pólprzekroju, fig. 7 — odmiane urzadze- 55 nia z tuleja osadzona na jednym z elementów czyszczacych w przekroju a fig. 8 — krazek osa¬ dzony na elemencie czyszczacym — w przekroju.Urzadzenie do czyszczenia tasm przenosników sklada sie z metalowych strun 1, rozpietych mie¬ so dzy tarczami 2. Tarcze 2 osadzone sa nieruchomo na ulozyskowanym wale 3, posiadajacym naped niezalezny od napedu przenosnika, który umozli¬ wia regulacje szybkosci oraz zmiany kierunku obrotów. Na fig. 2 pokazano urzadzenia, pracu- 65 j^ce^w kierunku przeciwnyn%.!4qr ruchu tasmy 457668 przenosnika, jednakze niezalezny naped umozli¬ wia prace równiez wspólbieznie z tasma 4.Lozyska walu (nieoznaczone na rysunku sa przesuwne w plaszczyznie -prostopadlej w stosun¬ ku do osi walu 3. Takie osadzenie lozysk umozli¬ wia regulowanie odleglosci miedzy urzadzeniem a tasma 4 przenosnika.Struny 1 rozmieszczone sa na obwodzie tarcz 2 / w równych odleglosciach katowych a ich konce zagiete sa na krawedziach tych tarcz 2 i zamo- ; cowane srubami 5. Sruby 5 sa umiejscowione w wyzlobieniu po zewnetrznych stronach tarcz 2 i zabezpieczone przed zaklejaniem przez spada¬ jace z tasmy 4 przenosnika sciery pokrywami 6.W odmianie urzadzenia wedlug wynalazku (fig. 5) struny 1 umocowane sa w gwintowanych gniazdach tarcz 2, za pomoca tulei 7 z gwintem zewnetrznym. Przez tuleje 7 przewleczone sa stru¬ ny 1, a konce strun 1 sa zgiete, tworzac oczko¬ wy zaczep 8, zabezpieczajacy strune 1 przed wy¬ sunieciem sie z tulei 7. Po obu stronach tarczy 2 - znajduja sie osadzone na gwintowanej tulei na- m + kretki 9, zabezpieczajace ja przed zmianami po¬ lozenia w gwintowanym gniezdzie tarczy 2 i umozliwiajace regulacje naprezenia strun 1.Inna odmiana urzadzenia wedlug wynalazku (fig. 6) polega na tym, ze gwintowane konce strun 1 sa zamocowane w srubie 10 z gwintem wewnetrznym i zewnetrznym, a calosc osadzona jest w gwintowanym gniezdzie tarczy 2 i zabez¬ pieczona od wewnetrznej strony tarczy 2 nakret¬ ka 9 zalozona na srube 10.W dalszej odmianie urzadzenia wedlug wyna¬ lazku (fig. 7) na strunach 1 osadzone sa obroto¬ wo za pomoca lozysk slizgowych 11 tuleje 12 z tworzywa sztucznego.Jeszcze inna odmiana urzadzenia wedlug wy¬ nalazku (fig. 8) charakteryzuje sie tym, ze na kazdej strunie 1 osadzonych jest obrotowo kilka krazków 13 z tworzywa sztucznego. Krazki 13 osadzone sa na lozyskach slizgowych 11.Podczas pracy urzadzenia, struny 1, rozpiete na calej szerokosci tasmy 4 przenosnika miedzy tarczami 2 Iworza wielokrawedziowy zestaw czyszczacy, przy czym w zaleznosci od warunków eksploatacyjnych mozliwe jest dobranie odpowied¬ niej technologii czyszczenia tasmy. Zastosowanie do czyszczenia tasmy 4 metalowych strun 1 róz¬ nej grubosci powoduje skrawanie lub scieranie z niej zanieczyszczen, natomiast w odmianach urzadzenia, w których na struny 1 zalozone sa tuleje 12 badz krazki 13 z tworzywa sztucznego, uderzanie tych elementów czyszczacych w tas¬ me 4 przenosnika powoduje stracanie z niej za¬ nieczyszczen. Mozliwe jest równiez usytuowanie urzadzenia z metalowymi nieoslonietymi strunami 1 przy bebnie zrzutowym przenosnika i umiesz- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 czenie odmiany urzadzenia z obrotowymi elemen¬ tami czyszczacymi za bebnem zrzutowym, na tra¬ sie przenosnika.Podana wyzej kolejnosc zastosowania odmian urzadzenia jest przykladowa. W praktyce usta¬ lenie jej zalezy od rodzaju przenoszonego urobku, stopnia zanieczyszczenia tasmy oraz warunków atmosferycznych jednak kompleksowa technologia czyszczenia przez scieranie i uderzanie jest naj¬ korzystniejsza i umozliwia dokladne oczyszczenie tasmy 4.W wypadkach, gdy urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku przeznaczone jest do czyszczenia tasm o sze¬ rokosciach ponad 2000 mm korzystnie jest zaopa¬ trzyc je w dodatkowa tarcze, podtrzymujaca ele¬ menty czyszczace usytuowana w srodku, miedzy skrajnymi tarczami. PL